1386 жылғы Англия Парламенті: Ұлы өзгерістер мен қарсылықтар

Кіріспе

1386 жылғы ағылшын парламенті Керемет парламент – 1386 жылдың қазан және қараша айларында Вестминстер аббаттығында өткен ағылшын парламентінің сессиясы. Бастапқыда Ричард II патшаның қаржыға деген қажеттілігін қанағаттандыру үшін шақырылған, бірақ тез арада оның басқаруын реформалауға басымдық берілді. Патшаның саяси жақындарына артық қамқорлық көрсетуі және Франциядағы соғыстың сәтсіздігі салдарынан оның халыққа беделі төмендеді. Сонымен қатар, Франция флоты жыл бойы Фландрияда жиналғандықтан, Англияға жақын уақытта шабуыл жасалады деген қауіп те болды. Ричардқа деген наразылық Францияға әскер жинау үшін бұрын-соңды болмаған сома сұраған кезде өршіді. Патшаның өтінішін қабылдаудың орнына, Лордтар палатасы мен Халық палатасы бірігіп, оған және оның беделсіз канцлері Майкл де ла Польге қарсы шықты. Парламент де ла Польді патшаның кеңшілігінен заңсыз пайда көрген жақын адамы және патшаның сәтсіздіктеріне жауапты министр деп қарады, сондықтан оның импичменті талап етілді. Бастапқыда патша парламент отырысына қатысудан бас тартты және оны таратуға тырысты, бірақ бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Ричард Халық палатасынан Элтем сарайында онымен келіссөздер жүргізу үшін делегация жіберуін өтінді; бірақ тұзаққа түсуден қорқып, олардың орнына екі лордты жіберді. Олардың бірі, Ричардтың інісі Глостер герцогы, патша Вестминстерге оралып, парламенттің талаптарын орындамаса, тақтан түсірілетінімен қорқытты. Нәтижесінде, патша беделсіз де ла Польді қызметтен босатуға және парламент бекіткен кеңесшілермен ғана жұмыс істеуге мәжбүр болды. Патша өзінің министрлерін және кеңесшілерін тағайындау құқығына қол сұғылғанына ашуланды және Вестминстерді дереу тастап кетті. Келесі жылдың көп бөлігін ол аймақтарда қолдау жинаумен, парламент тағайындаған кеңесті елемеумен және өкіметіне қойылған шектеулерді жою жолдары туралы заң кеңесін алумен өткізді. Осы уақыт аралығында де ла Поль қайтадан патшаның құрметіне ие болды. Патша Керемет парламент салған шектеулердің көп бөлігін жойғанмен, бірнеше жылдан кейін дағдарыс қайтадан күшейді, тіпті 1386 жылғыдан да нашаррақ болды. Патша мен аристократия арасында қарулы қақтығыс басталды, нәтижесінде де ла Поль елден қуылды және оның көптеген жақтастары өлімге кесілді.

English parliament of 1386

The Wonderful Parliament was a session of the English parliament held from October to November 1386 in Westminster Abbey. Originally called to address King Richard II's need for money, it quickly refocused on pressing for the reform of his administration. The King had become increasingly unpopular because of excessive patronage towards his political favourites combined with the unsuccessful prosecution of war in France. Further, there was a popular fear that England was soon to be invaded, as a French fleet had been gathering in Flanders for much of the year. Discontent with Richard peaked when he requested a unprecedented sum to raise an army with which to invade France. Instead of granting the King's request, the houses of the Lords and the Commons effectively united against him and his unpopular chancellor, Michael de la Pole, 1st Earl of Suffolk. Seeing de la Pole as both a favourite who had unfairly benefited from the King's largesse, and the minister responsible for the King's failures, parliament demanded the earl's impeachment. At first, the King refused to attend the parliament, instead attempting—unsuccessfully—to dissolve the sitting. Richard requested the Commons send a delegation to negotiate with him at Eltham Palace; they, fearing an ambush, sent two lords instead. One of them, the Duke of Gloucester (Richard's uncle) threatened Richard with deposition unless the King agreed to return to Westminster and do parliament's bidding. He was forced to sack the unpopular de la Pole and was restricted to advisers vetted and appointed by parliament. The King was incensed at what he perceived to be an unnatural restriction on his God given right to appoint his own ministers and advisers; he left Westminster almost immediately. He spent much of the following year gathering support in the regions, ignoring his parliament imposed council, and taking legal advice on how to annul the constraints on his rule. During this time de la Pole was returned to royal favour. Although the King managed to overturn most of the restrictions the Wonderful Parliament placed upon him, within a few years the crisis had resurged, even worse than in 1386. Armed conflict broke out between crown and nobility, eventually resulting in de la Pole's exile, and the execution of many of his supporters.

Саяси ахуал

Ричард II 1377 жылы әкесі Эдуард III-нің қайтысынан кейін таққа отырды, бірақ оның беделі 1381 жылы Ричардтың шаруалар көтерілісін басуынан бастап төмендеді. Ол бірнеше таңдалған сарайлықтарға көрсеткен қамқорлығы үшін сынға ілікті, биограф, тарихшы Энтони Так оны «ақылсыздыққа дейін ысырапшыл» деп сипаттады. Парламент патшаның мүмкіндігінше экономды билеуі керек деген пікірге келді және патшаның шектеулі топқа ысырапшыл сыйлықтар таратуын наразылықпен қабылдады, оның ең үлкен иегері Саффолк графы Майкл де ла Поле болды. Сонымен қатар, жүз жылдық соғыс Англия үшін жақсы қалыптаспады. Ричардтың билігінің алғашқы жылдарында ағылшын территориясын қорғау үшін Францияға бірнеше экспедициялар аттанды, бірақ олардың көбісі әскери және саяси сәтсіздікке ұшырады. Осы кемшіліктерге қарамастан, парламент патшадан соғысты қаржыландыру үшін субсидияларды арттыру туралы өтініштер алды. Патшаның кеңесшілерді, әсіресе, де ла Полені таңдауы да ұнамады, өйткені ол сыртқы саясатқа тым көп ықпал етіп, оның сәтсіздігімен тығыз байланысты болды. ХХ ғасыр тарихшысы Клементина Оливер де ла Полді «серт адал» деп сипаттады; ол өткен жылы ғана Саффолк графы титулын алған, отбасының алғашқы өкілі болды. Ол француздық тараппен бейбіт келісімдер жасауды жақтады. Тактың пікірінше, бұл үкімет қабылдауы мүмкін ең орынды саясат болғанымен, бейбітшілік ағылшын аристократиясының көп бөлігіне ұнамады, өйткені олардың әкелері сияқты әскери мансаптар қаржылық және рыцарлық жағынан тиімді болады деп күтті. М. В. Кларктың сөзіне сүйенсек, Арундел мен Уорвик графтары сияқты жас ақсүйектер «1376 жылдан бері патшалық сыйлықтар мен соғыс жалақыларын мол бөліп, көңілдерін жақсы ұстап келді». Нәтижесінде, Так айтқандай, патшаның Франциямен келісімге келу әрекеттері көп нәтиже бермеді. Бұл, оның ағасы Джон Гонттың 1385 жылы Кастилияға басып кіруімен бірге, 1386 жылы Англияға жоспарланған француз шапқыншылығын тудырған болуы мүмкін. Сонымен қатар, Франция Шотландиямен бұрынғы одағын жаңартты, оған біріншісі екіншісіне экспедициялық күш пен 40 000 алтын флорин уәде берді. Гонт корольден кейін Англиядағы ең бай адам болды және көбінесе ақшасын Ричардтың пайдасына жұмсады. Гонт Испанияда болмағандықтан, ол өзінің байлығын да, оның әскерін де Ричардты қорғау үшін қолдана алмады. Қалай болғанда да, Франциямен соғыс өте қымбатқа түсті және онда аз ғана әскери жетістіктер болды, бұл парламенттің тікелей себебі болды. Ричард үшін, тарихшы Дж. С. Роскелл айтқандай, бұл «үкіметке қарсы сын тұрғысынан қарау» қалыптастырды, ол корольға кері әсер етті. Франциядағы жорықтың шығындары мен сәтсіздігіне қоса, корольге Шотландиямен шекараны және елді француз шапқыншылығынан қорғау үшін шұғыл қаржы қажет болды. Орта ғасырлар ғалымы Найджел Саул 1386 жылдың жазында осы қауіптердің салдарынан «оңтүстік-шығыс округтерінде үрей туып отырғанын» айтады. Хроникер Томас Уолсингэм оларды «қорқынышпен тышқандар сияқты мұнда-мына қашқандарын» сипаттады. Бейбітшілікте батылдықтарымен көзге түскен адамдардың бұл мінез-құлқы, шайқас жақын және қауіп төніп тұр деп ойлағанда не істеу керектігіне үлгі болмады. Гонттың жоқтығы истерия сезімін күшейтті. Гонт Англияға тағы үш жылдан кейін оралмады, ал Ричард Гонттың жоқтығын өзінің сүйікті сарайлықтарын жоғарылау үшін пайдаланды.

Richard II succeeded to the throne in 1377 on the death of his grandfather, Edward III, but his unpopularity had been growing since Richard's suppression of the Peasants' Revolt in 1381. He was increasingly criticised for his patronage of a few select royal favourites, to an extent that has been described as "lavish to the point of foolishness" by a biographer, historian Anthony Tuck. Parliament was also coming to the view that the King needed to rule as economically as was possible, and they observed with displeasure the King's distribution of extravagant patronage to a limited circle, the greatest recipient of which was Michael de la Pole, Earl of Suffolk. Furthermore, the Hundred Years' War was going poorly for England. Several expeditions had left for France in the early years of Richard's reign to defend English territory, but they were almost all military and political failures. In spite of these setbacks, parliament faced requests from the King for increased subsidies to pay for the war. The King was also unpopular because of his choice of advisers, particularly de la Pole, the chancellor, who was felt to exert too much influence on foreign policy and so became inextricably linked with its failure. One 20th century historian, Clementine Oliver, has described de la Pole as a "staunch loyalist"; he had been elevated to the peerage as Earl of Suffolk only the previous year, the first of his family to receive a peerage. He advocated making peace overtures to the French. Tuck has argued that, while probably the most sensible policy the government could have adopted, pacificism was unpopular with much of the English nobility, as a martial career such as their fathers had enjoyed was expected to be financially and chivalrically profitable. Some young nobles—such as the Earls of Arundel and Warwick—had "been kept in good humour since 1376 only by a lavish distribution of crown perquisites and war salaries", argues scholar M. V. Clarke". In the event, as Tuck has said, subsequent royal attempts at a "policy of rapprochement with France made little headway". This may, combined with his uncle John of Gaunt's 1385 invasion of Castile, have provoked the planned French invasion of England of 1386. Further, France had recently renewed the Auld Alliance with Scotland, by which the former promised the latter an expeditionary force and 40,000 gold florins. Gaunt was the wealthiest man in England besides the king, and had often put his money to Richard's use. With Gaunt absent in Spain, he could use neither his wealth nor his retinue in defence of his nephew the King when the attacks of the Wonderful Parliament came. Either way, the war with France, being both exorbitantly expensive and producing few military successes for it, was the immediate cause of the parliament. For Richard, as historian J. S. Roskell put it, it also had the result of creating an "adversely critical attitude towards the government" that reflected negatively upon the King. On top of the expense and failure of the campaign in France, the King urgently needed funds to defend the border with Scotland, and the kingdom from a possible French invasion. Medievalist Nigel Saul has argued that due to these threats, in summer 1386 "panic was taking hold of the south eastern counties". The chronicler Thomas Walsingham described how like "timid mice they scurried hither and thither This behaviour from men, who had showed up well in the tranquillity of peace with their fierce bravery, did not set an example to be followed of what should be done when they thought that battle was at hand and danger imminent." The absence of Gaunt probably increased the sense of hysteria. Gaunt was not to return to England for another three years, and Richard took advantage of Gaunt's absence to advance his favoured courtiers further up the peerage.

Парламент және парламенттік комиссиялар

Бұрынғы парламент патшаның үй-жайын және әсіресе оның шығыстарын реформалау мақсатында корольге комиссия құруға мәжбүрлеуге тырысты. Бұл комиссия, тиімді түрде, король үшін регенттік кеңес болды. Алайда Ричард кеңестің өкілеттіктерін бір жылға шектеді, және ол 1386 жылғы парламент кезінде тоқтап қалды. Комиссия корольдің ырыскөштігін сынады, сондай-ақ оның таңдаған адамдарын жоғарғы дворяндыққа көтеруіне бөгет қоюға тырысты. Король комиссияны және оның ақылды кеңесшілерді тыңдау туралы кеңесін қабылдамады және оған немқұрайлы қарады. 1386 жылдың қазан айында парламент отырысын өткізгенде, саяси дағдарыс атмосферасы баршаға анық болды. Алдыңғы парламенттен бері, 1385 жылғы кең көлемді және қымбат жорындарға қарамастан, ешқандай әскери жетістікке қол жеткізілмеді. Король жеке өзі үшін ғана емес, оның ағасы Джон Гантпен арасы суытылды, сонымен қатар оның қаржылық және әскери әлсіздігі баршаға белгілі болды. Егер жорындар сәтті аяқталғанда, король, жеңімпаз ретінде, өзінің әкесі мен атасымен соғыс шеберлігін салыстыруға мүмкіндік алған болар еді. 1386 жылға қарай, тарихшы Джон Палмердің айтуынша, "Парламенттің төменгі палатасының корольдің шамадан тыс жомарттығын елемеуге немесе оның үкіметінің еркіндіксіз салық салуына келісуге ешқандай себебі болмады". 1386 жылғы парламентте көтерілген көптеген сын-ескертпелер 1385 жылғы парламентте де айтылған болатын. Король де, канцлер де оларды шешу үшін көп ештеңе жасамады, ал 1386 жылғы парламент жиналғанда, Палмердің сөзінше, "бірқатар өте маңызды наразылықтарды күйінде ұстады". Ішкі саясат тұрғысынан алғанда, қаржылық дағдарыс болды, және оның кінәсі Саффолк пен корольдің ысыраптылығына жатқызылды. Сыртқы саясатқа қатысты ең үлкен мәселе – француз шабуылының қаупі болды. Франция королі Карл VI алты жылдық қоршаудан кейін, 1385 жылдың желтоқсанында Гентті басып алып, оның көтерілісін жандырды. Осы жеңісінен кейін ол Англияға шабуыл жасауды жоспарлауға уақыт пен ресурстар тапты, және 1386 жылдың наурыз айында Слюйсте үлкен флот жинауға кірісті. Қыркүйек айында Англияда оның теңізге шығуға дайын екені есептелді. Король тамыз айында Оксфордширдегі Осни аббаттығына патшалық кеңес шақырды, және осы қауіпке байланысты парламент шақыру туралы шешім қабылданды. Сол айда Лордтарға (Ричардтың жаңадан жоғарылатылған сүйіктілерін қоса алғанда) және Лордтарға (Ричардтың жаңадан жоғарылатылған сүйіктілерін қоса алғанда) шақыру қағаздары жіберілді, сондай-ақ шамамен 300 қарапайым адамдарға да шақырулар жіберілді. Осы уақыт аралығында 10 000 сарбаздан тұратын әскер Лондонды қоршауға алып, күтілетін шабуылдан қорғау үшін жиналды, және осы әскер, сондай-ақ шұғыл қаражаттың қажеттілігі парламент шақырудың басты себебі болды. Парламент 1386 жылдың 1 қазанында ашылды, және оған дін қызметкерлерінің салыстырмалы түрде аз саны қатысты. Олардың арасында болғандар – Ричардтың ең ашық сыншыларының бірі епископ Куртенэйдің ағасы сияқты – корольдің қарсыластары ретінде қарастырылды. Майкл де ла Поле, канцлер ретінде, әдеттегі ашылу сөзін жасады; бұл оның соңғы рет жасауы болатын. Ол өзінің сөзінде корольдің француз тағына деген талабын қорғау үшін шетелдік жорыққа жеке өзі басшылық ететіні және Франциямен соғысты күшейтілген күшпен жалғастыратыны туралы Оксфордширде шешім қабылданғанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ басқа да бірқатар мәселелерді қамтыды, соның ішінде валютаны қайта бағалау мүмкіндігі – болжамды түрде, ол патшалықтан және айналымнан жиі алынып тасталады – және Кале сауда орталығын Вестминстерге көшіру. Бірақ де ла Поле өзінің аудиториясын дұрыс түсінбеді.

The previous parliament had attempted to force a commission upon the King in an effort to reform the royal household and especially its expenditure. This commission was effectively a regency council for the King. However, Richard limited the duration of the council's powers to one year, and it had expired by the time of the 1386 parliament. This commission criticised the King's distribution of patronage and also attempted to prevent him from elevating his choice of men to the ranks of the upper nobility. The King did not approve of the commission or its advice that he listen to more judicious counsellors, and ignored it. By the time parliament sat in October 1386, an atmosphere of political crisis was apparent to all. No military successes had been achieved since the previous parliament, despite an extensive—and expensive—campaign in 1385. For the King personally, not only did he fall out badly with his uncle, John of Gaunt, but his financial and military impotence was exposed to all and sundry. If the campaign had been a success, on the other hand, then the king, as a returning conqueror would have drawn comparisons in martial prowess with his father and grandfather. By 1386, "the Commons had no good reason to overlook the excessive generosity of the King or to acquiesce in his government's arbitrary taxation" as historian John Palmer put it. Most of the criticisms raised by the 1386 parliament had already been complained of in that of 1385. Little had been done to resolve them by either King or chancellor, and when the 1386 parliament convened, continues Palmer, it "nursed a number of very substantial grievances". In terms of domestic politics, there was a financial crisis; this was blamed on Suffolk and the King's perceived extravagance. Regarding foreign policy, the biggest issue was the threat of imminent French invasion. King Charles VI of France had, after six years of siege, finally taken Ghent and crushed its revolt in December 1385. His victory now gave him the time and resources to plan an invasion of England, and in March 1386 he began gathering a large fleet at Sluys. By September it was reckoned in England to be on the verge of sailing. The King convened the royal council to Osney Abbey, in Oxfordshire in August and it was decided to summon a parliament in face of this threat. Writs of summons were issued to the Lords Spiritual and Lords Temporal (including Richard's newly elevated favourites), as well as nearly 300 commoners, the same month. In the meantime an army of 10,000 men had been gathered to surround London and protect it from the expected invasion, and it was that army, and the concomitant necessity for urgent funds, that provided the main reason for parliament being called. Parliament opened on 1 October 1386, with a notably small number of ecclesiastics attending. Those that did—such as Bishop Courtenay, brother of one of Richard's most outspoken critics—were regarded by the King as partisans against him. Michael de la Pole, as chancellor, made the customary opening speech; it would be the last occasion on which he would do so. In his speech, he claimed that it had been decided in Oxfordshire that the King would personally lead a foreign expedition to defend his claim to the French throne and prosecute the war with France with increased vigour. He also covered a number of other topics, including the possibility of revaluing the currency—on account, supposedly, of it being taken out of the realm and circulation too often—and moving the Calais Staple to Westminster. But de la Pole had severely misread his audience.

Патшалық құқығына шабуыл

Парламент күн тәртібіндегі ең бірінші және Патша үшін ең маңызды мәселе – оның жылжымалы мүлік салығы немесе субсидиясы туралы өтініші болды, ол төрт он бесінші және екі ондық мөлшерінде есептелді, және шамамен 155 000 фунт стерлинг сомасын әкелуі тиіс болды. Саул «бұрын-соңды мұндай сома талап етілмегенін және осы оқиға Саффолктің құлауына себеп болғанын» айтты. Бірден және біріктірілген күшпен, «бір ауыздан қатты шағымданып» Commons пен Lords шабуыл жасады. Мей МакКисак айтуынша, халық пікірін белгілі бір деңгейде білдіретін Commons «күнәліді іздеді». Лордтар, Томас Бошамп, Уорвик графы, Ричард Фицлан, Арундел графы, Кентербери архиепискобы және Винчестер мен Эксетер епископтары сияқты ең ықпалды мүшелерінің ынталандыруымен, «он тоғыз жастағы балаға қарсы тұруға дайын болды». Әртүрлі партиялардың нақты саяси маневрлері қазір көмескіленген, бірақ ешқандай патшалық мәселе қарастырылмады. Бір кезде талқылау салық мәселесінен Патшаның кеңесшісінің мәселесіне ауысты. Қалай болса да, бұл Патшаның өзінің министрлерін таңдау құқығын және патшалық құқығын қорғауына әкеп соқты. Керісінше, Commons Патшаның кеңесшілерін парламентте тағайындауын талап етті, тиімді түрде оларды парламенттік бақылауға алды.

Майкл де ла Полеге шабуыл

Бастапқы жоспарда Роберт де Верді импичментке тарту мүмкін болған, оның корольге Саффолктай, тіпті одан да зор ықпалы бар деп есептелген. Алайда, канцлерге шабуыл жасалуының себебі, оның көптеген жағдайда жаңадан келген адам ретінде қарастырылуы және осылайша, екеуінің арасында оңай нысанаға айналуымен түсіндірілуі мүмкін. Бастапқы тактика қандай болғанымен, ақырында қолға алынған жоспар де ла Польді импичментке тарту және осылайша корольге жанама шабуыл жасау болды; бірақ импичмент айыптамалары дұрыс дайындалмаған – бірақ Роскеллдің пікірінше, айыптаулардың өзі маңызсыз немесе ұсақ-түйек емес. Нақты дайындық нашар болғандықтан, ең жалпы айыптауларды дәлелдеу мүмкін болмады. Басқалары (мысалы, Франциямен соғыстың жүргізілуі) корольдық кеңестің бірлескен жауапкершілігі болып табылды, сондықтан кінә тек Саффолкқа жүктеле қоймады; Н. Б. Льюис де ла Польге қарсы айыптаулардың заңдылығына күмән келтірді, оларды «халықтың наразылығына түскен патшаның бас министрін қызметтен босату үшін қолданылған ұсақ-түйек немесе негізсіз сылтаулар» деп сипаттады. Қалай болғанда да, парламент графқа және канцлерлік биліктің теріс пайдаланылуына, тіпті Довер қамалынан жарлықты ұрлауға дейін жеке шабуыл жасауға көбірек ден қойды. Бір сарапшы жазғандай, бұл іс «кем дегенде бір айға созылып, үш нашар негізделген және ұсақ-түйек айыптауларға айналды, олардың әрқайсысының артында қаскөйлік немесе жеке мүдде болуы күдік тудырады». Де ла Польдің негізгі қорғанысы екі бағытта болды: бір жағынан, ол айыптаушыларын корольдың басқа кеңесшілеріне қарағанда одан жоғары моральдік талаптар қойғанын айыптады, ал екінші жағынан, ол ұжымдық шешімдер үшін жеке жауапты бола алмайтынын мәлімдеді. Ричард патша парламентке жеке қатыспады, ашуланып, мүмкін, Елтэмдегі патша сарайына көшіп кетті және импичмент талаптарына бағынудан бас тартты. Бір замандас жылнамашының айтуынша, ол парламент сұрағандықтан, тіпті ас үйдің ыдыс-аяқтарын да қызметтен босатуға келіспейтінін мәлімдеді. Тағы бір жылнама авторы, Eulogium Historiarum, ол тіпті осы сәтте парламентті таратуға тырысты, бірақ депутаттар кетуден бас тартты. Ортағасырлық зерттеуші Фил Брэдфордтың айтуынша, Ричардтың осы кездегі мінез-құлқы «XIV ғасырдың басында өзінің парламенттерін бұзуға тырысқан Едуард II-нің әрекеттерін еске түсіреді», бұл 1386 жылғы ақсүйектердің қарсылығында да назардан тыс қалмады.

It is possible that the original plan was to impeach Robert de Vere, who was felt to have at least as much influence with the King as Suffolk, if not more. However, that the attack was eventually launched on the chancellor is probably down to the simple fact that he was seen as more of a parvenu and thus, of the two, the easier target. Whatever the original tactics, the plan that was finally acted upon were to impeach de la Pole, and thus to attack the King indirectly; but the articles of impeachment were sloppily prepared—although the charges themselves were neither inconsequential nor insignificant, argues Roskell. As a result of poor preparation, the most general charges were unprovable. Others (for example, the conduct of the war with France) were shown to be the joint responsibility of the royal council, and so not solely Suffolk's fault; N. B. Lewis has questioned the validity of the claims against de la Pole, suggesting that they were "trivial or unfounded merely pretexts for dismissing the chief minister of an unpopular King". In any case, the parliament itself became increasingly focused on personally attacking the earl and the perceived abuse of the authority of the chancellorship, even down to the supposed theft of a charter from Dover Castle. The affair ended up "dragg[ing] on for at least a month [and] degenerated into three badly sustained and trivial charges, behind each of which motives of malice or private interest may be suspected," one commentator has written. De la Pole's main defence was two pronged: on the one hand, he accused his accusers of expecting a higher morality from him than from the King's other advisers, and on the other hand, that he could not be held solely responsible for what were collective decisions. King Richard had not attended the parliament in person, having retired—possibly in anger—to the royal palace at Eltham, and he refused to obey its demands for impeachment. According to one contemporary chronicler, he declared he would not get rid of a kitchen scullion on the grounds that parliament asked him to. According to the author of another chronicle, the Eulogium Historiarum, he even tried to dissolve parliament at this point, but the Commons refused to leave. Richard's behaviour at this point, says the medievalist Phil Bradford, was "strongly reminiscent" of Edward II's attempts to frustrate his own parliaments earlier in the 14th century, a point not lost on the noble opposition in 1386.

Ричардтың жоқ болуы

Осы уақытқа дейін Ричард парламентке қатысуда жақсы көрсеткіштерге ие болды: ол 1379 жылы бір күн ғана қатыспады, ал енді Коммонс оған оның қатысуынсыз көп нәрсеге қол жеткізе алмайтындарын хабарлады. Жауап ретінде король Елтемде талқылауларды аяқтау үшін олардың қырық мүшесін шақырды. Алайда, Сент-Олбанс жылнамашысы Томас Уолсингхэм корольдің парламенттік топты тұтқындауға немесе тіпті шабуылдап өлтіруді жоспарлағанын, ал Лондон мэрі Николас Экстон жоспарды ашып, оларды ескерткенін хабарлайды. Бұл Генри Найтонның «жасырын қауесет» деп сипаттаған нәрсе, онда король сол парламенттің қырық мүшесін кешкі асқа шақырып, оларды жоюды ниеттенген. Бұл, Knighton-ның айтуынша, тек қана қауесет болуы мүмкін – бұл, мүмкін, корольдің беделінің қаншалықты төмендегенін көрсетеді, бірақ парламент тәуекелге бармады: олар корольдің інісі, Глостер герцогы мен Эли епискобын оның орнына жіберді. Бұл парламент корольдің қатысуынсыз келіссөздер жүргізу мүмкіндігінің әлсірегенін білдіреді. Глостер мен епископ Саулдың сөздерімен, «жасанды болғанымен, әсерлі» түрде корольге оның міндетін қалай түсінетінін түсіндірді, оны тарихи емес – «жасанды» – заңдар мен дәстүрлерге сілтеме жасай отырып қолдады. Саул мұны «аса қайсандар сөздер» деп сипаттады – олар сол кезде осы заңдардың өзінде бар екенін мәлімдеді, ал Так бұл жасырын қорқыту екенін атап өтті. Глостер ақырында Ричардқа қарсы тәкден қыстыру туралы айтқан болуы мүмкін немесе кем дегенде Эдуард II-нің тағдырын еске салған (демек, «ежелгі заңға» сәйкес, король жыл сайынғы парламентке қатыспаса, Коммонс жазасыз үйге қайтуға құқылы болады – бұл жағдайда Ричардтың соғыс салығы). Eulogium Historiarum жылнамашысы да осы оқиғаларды сипаттайды:

Жылнамашы корольдің тіпті Франция королінен ішкі жауына қарсы көмек сұрауға баруға ниеттенгенін айтты, сонда герцог пен епископ Франция королі Англияның ең үлкен жауы екенін мәлімдеді. Ричард Графтонның жылнамасына сәйкес:

Лордтар Ричардтың әкесі мен атасының Франция патшалығына көмек сұрағаннан гөрі «Франция патшалығын бағындыру үшін үлкен еңбектер жасағанын» еске салды. Найтон сондай-ақ парламентте Лордтардың «Эдуард [II] сотталған жарлықты» қалай сұрағанын айтады, ол 1327 жылы Эдуардқа тақтан бас тартуға немесе оның ұлы, кейінірек Эдуард III, мұрадан айырылуға мәжбүр етті. Бұл маневрдің нәтижесінде Ричард көңілі толып, парламентке оралып, Коммонстың талаптарын қабылдауға келісті. Соңғы саяси қателік ретінде король 13 қазан күні де Верені Оксфорд графынан Дублин маркизіне көтерді. Бұл адамдардың ашуын оятып, Крис Гивен Уилсон мысалы, «көптеген адамдар оның осы құрметке лайық екеніне күмән келтіргеніне шүбә жоқ» деді. Король он күннен кейін де ла Польді канцлер лауазымынан босатып, келесі күні Эли епискобын тағайындады. Сондай-ақ, де ла Польмен бірге Қазынашы – Дарем епискобы және Таза мөрдің сақтаушысы Уолтер Скирлоу да жұмыстан шығарылды. Парламенттік өкімдердің ортағасырлық Англия (PROME) жобасы Ричардтың ең аз дегенде екі ұсынысы – Джон, Лорд Невилл және корольдік үйдің төменгі палатасы, Саймон Берли, Камберленд және Хантингдон графтықтарына сәйкесінше – патша оларды алып тастауға мәжбүр болды. Де-Веренің жоғарылатуы желтоқсанға дейін ратификацияланбады, бұл оның даулы екенін одан әрі көрсетеді. Парламент 28 қарашада таратылды. Сессияның қалған бөлігі корольді қадағалау үшін тағы бір комиссия құрумен аяқталды. PROME журналы «Ричард ашуға іштенген, бұл таңқаларлық емес: он тоғыз жасында оны қайтадан тәрбиелеуге жатқызды» деп жазды.

Кейінгі оқиғалар және Ричард патшаның реакциясы

Парламент Ричардтың билігінің қалған кезеңінде елеулі және ұзақ мерзімді салдарларға әкелді. Саул оны «билікке келгенге дейінгі ең ауыр саяси дағдарыс» деп сипаттады және ортағасырлық патшалардың жеке құқықтарымен билік жүргізу дәстүріне жасалған тікелей шабуыл ретінде бағалады. Бұл Ричард пен «Лордтар апелляциясы» деп белгілі болған магнаттар тобы арасындағы билік күресінің бастапқы кезеңі болды. 19 қарашада Ричард парламенттегі кеңесшілерін, жалпы палата сұрағандай, тағайындады; бұл он бір пэр мен үш бас лауазым иесінен тұратын «үлкен және тұрақты кеңес» деп сипатталды. Олардың қатарында Йорк архиепискобы Александр Невилл, Кентербери архиепискобы Уильям Куртенэй, Уикехам және Брантингэм епископтары, Уолтем аббаттығының абысы Морис, Йорк және Глостер герцогтары, Арундел графы және Кобхэм, Скроп және Деверо лордтары бар. Дегенмен, Ричард олардың өкілеттігін бір жылға ғана шектеуге және кеңестің көп бөлігі оған адал адамдардан тұруын қамтамасыз етті. Бұл Парламент тарапынан жасалған үлкен уступка болды; сонымен қатар, болашақ апелляция берушілердің ешқайсысы, Глостер герцогы мен Арундел графынан басқа, тағайындалмады. Жалпы палата корольдің осы шаралармен жеткілікті шектелмегенін сезінді және таққа одан әрі уступкалар талап етуді жалғастырды. Парламент Ричардтың тағайындалған кеңеске кеңес беруді қажет болған жағдайда ғана, ал қажет болмағанда мүлдем кеңеспеуін нақты айтқан кезде, оны айыптады. Де ла Поль импичменттен кейін корольдік жерлерді иелену құқығынан айырылды (бірақ графтығын сақтап қалды) және, мүмкін, Корф замгына қамауға алынды. Бірақ король бұл үкімді тез арада жоққа шығарды; де ла Поль босатылып қана қоймай, сол жылдың соңында Виндзордағы Рождестволық тойларда корольмен бірге болды. Ричард оған «көзге түсетін жылылықпен» қабылдағаны жазылған. 1387 жылдың жаңа жынында король Лондоннан ұзақ мерзімге кетіп, замандастары «саяхат» деп атаған елді аралап шықты. Оның басты мақсаты – аймақтардағы қолдауын нығайту және кеңейту, әсіресе Корольге адалдығы күшті болған Мидлендс аймағында. Ричард Парламент тағайындаған кеңесін елемеді және Лондоннан тыс болған кезде өз кеңестерін өткізді. Корольдік комиссия оның барлық жерге ілесе алмағандықтан, бұл патшалық үйді олардың бақылауынан шығарды. 1387 жылдың тамызында Ричард Шрусбериде болды, онда ол корольдік судьяларды шақырды. Оларға бірқатар «Судьяларға сұрақтар» ұсынған Ричард корольдік бостандықтар мен құқықтардың шектерін анықтауды көздеді. Сонымен қатар, ол өзінің билігін әлсіретуге жауаптыларды сатқын деп жариялауды және олардың сатқын ретінде жазалануын талап етті. Майкл де ла Поль судьяларға сұрақтар дайындауға және оларды растауға жеке қатысты. Ең бастысы, ол кеңес беру туралы қабылданған заңның «Патшаға қарсы» екенін анықтауға ниеттенді. Ричард, Парламент оның билігін шектеуге қарамастан, саяси басымдықты қайта қалпына келтіруді көздеді. Судьялар оған қажетті жауаптарды берді, бірақ сот процесінде Бас судья Роберт Трезилианның рөлі белгісіз. Бір замандасының айтуынша, де ла Поль егер Трезилиан құжатты мөрлеуден бас тартса, оны өлім жазасымен қорқытқан. Алайда, Саулдың пікірінше, Трезилианның кейіннен корольге адалдығы оның судьяларға берген сұрақтарды өзі дайындағанын көрсетеді. Саул оны «ерекше ойлау қабілеті бар адам» деп сипаттап, ол осы уақытқа дейін Парламенттегі саяси дауды сотта шешілетін заңдық дауға айналдырды. Корольдің науқаны архиепископ Невилл парламенттік кеңестен кетіп, Ричардқа адалдығын қайтадан ант еткенде одан әрі күш алды. 1387 жылдың тамызында де ла Поль корольдің ең жақын кеңесшісі лауазымына оралды және сол жылдың қарашасында король астанаға оралған кезде Лондонға кірді.

The Parliament had long ranging consequences which would reverberate through the rest of Richard's reign. Saul has described it as "the worst political crisis of the reign to date" and a direct assault on the traditional principle that medieval kings governed by personal prerogative. It marks the first stage in an ongoing power struggle between Richard and a set of magnates who became known as the Lords Appellant. On 19 November, Richard appointed his councillors in Parliament as the Commons had requested; this was described as a "great and continual council," composed of eleven peers and three principal officials. They included Alexander Neville, Archbishop of York, William Courtenay, Archbishop of Canterbury, the Bishops Wykeham and Brantingham, Abbot Morice of Waltham Abbey, the Dukes of York and Gloucester, the Earl of Arundel, and Lords Cobham, Scrope and Devereaux. However, Richard was also able to limit their terms of office to a year only, as well as to ensure that the majority of the members were men who already had a history of loyalty to him. This amounted to a concession from Parliament; further, except for the Duke of Gloucester and the Earl of Arundel, none of the future Appellants were appointed. The Commons did not appear to believe the King to be sufficiently restrained by these measures and continued to call for further concessions from the Crown. Parliament had concluded, almost immediately, that Richard was denouncing the appointed council when he made it clear that he would consult only when absolutely necessary, and preferably not at all. Following his impeachment, de la Pole had his royal grants of land reversed (although retaining his earldom) and was sentenced to imprisonment, probably in Corfe Castle. The King soon overturned these judgments; not only was de la Pole released, he joined the King for the Christmas festivities at Windsor later that year. Richard is recorded as having treated him with "ostentatious warmth". In New Year 1387, the King left London for a prolonged period on what contemporaries called his "gyration" around the country. His priority was to consolidate and expand his support in the regions, mostly in the Midlands where loyalty to the Crown was particularly strong. Richard ignored his Parliament imposed council and, while he was out of London, held councils of his own. Since the royal commission was unable to follow him everywhere, this had the effect of removing the royal household from their oversight. By August 1387, Richard was in Shrewsbury, where he summoned the royal justices. Presenting to them a number of "Questions for the Judges", Richard intended establishing once and for all the parameters and extents of the liberties and prerogatives of the Crown. Moreover, he wanted an explicit condemnation that those responsible for the weakening of his power should be regarded as traitors with a ruling that, therefore, they should die as traitors. Michael de la Pole was personally involved in both drawing up the questions for the judges and subsequently attesting to them. Most importantly, he intended to establish whether the law passed imposing a council upon him was "derogatory to the lord King." Richard clearly intended, despite the constraints Parliament had set on his authority, to regain political pre eminence. The judges gave him the answers he required, although the role that Chief Justice Robert Tresilian played in the proceedings is unclear. According to one contemporary, de la Pole personally threatened Tresilian with execution if he refused to seal the document. On the other hand, argues Saul, Tresilian's subsequent loyalty to the King suggests it was Tresilian who drafted the questions to his judges. Saul describes him as "a thinker of some originality", who deliberately turned what had up until then been solely a political controversy in Parliament into a legal dispute to be resolved in court. The King's campaign received further encouragement when Archbishop Neville resigned from the parliamentary council and re pledged his allegiance to Richard, and by August 1387, de la Pole had returned to his position as the King's closest adviser, entering London with the King on his return to the capital in November that year.

Кейінгі қақтығыстар

Керемет парламент "Ричардтың қалған билігі үшін саяси сахнаны дайындаған" деп сипатталған. Патша мен оның магнаттары арасындағы алғашқы тікелей қақтығыс ретінде Ричард 1397 жылы еске алғанда, оны 1388 жылғы Мейірімсіз парламентке қарағанда өзіне көбірек зиян келтірген деп есептеді. Бұл патшаның алғашқы саяси жеңілісі болғанымен, соңғысы емес еді. 1386 жылғы парламентке Ричардтың наразылық білдіруі және оның жақтастарын опасыздыққа айыптауға тырысуы, ғалым Элисон Макхарди айтуынша, "патшаның қарсыластарын ашудан аңғырыққа дейін жеткізді". Бұл 1387 жылдың 19 желтоқсанында Ричардтың адал әскерлері мен Дерби графы Генри Болингброктың әскері арасындағы Радкот көпірі шайқасына әкеп соқты. Болингброк жеңіске жетті, де Вэр елден қашып кетті. Келесі жылы парламент бірнеше патшалық жақтастарды жер аударуға немесе өлім жазасына кесуге бұйырды. Палмер "Ричард II билігінің барлық конституциялық және саяси проблемаларының бастауы Керемет парламентке дейін жетеді" деп түсіндірді. 1386 жылы корольдік партия биліктен қуылғанмен, Дж. С. Роскеллдің айтуынша, "патшалық билікті жүзеге асыру іс жүзінде парламенттік комиссияға берілді", ал Ричард бұл оқиғаға "күшті реакция" көрсетті. Роскелл сондай-ақ, бұл оқиға кім билік етуі керек деген мәселе емес екенін, өйткені патшадан басқа біреудің билікте болуы тарихи дұрыс болмас еді. Керісінше, Парламентке қатысты кімнің ұстанымы басым болады деген мәселе еді: Парламентті патша билігінің құралы ретінде қарастырған патша, әлде патшаға кеңесші ретінде қарастырған Парламент пе? 1388 жылы корольге жақын адамдар, соның ішінде Берли және Лондон мэрі Николас Брембре Тибернде асылып, Трезилиан Вестминстер аббаттығындағы киелі жерде жасырынған кезде табылған. Оны сотқа сүйреп әкеліп, халық "Біз оны ұстадық!" деп айқайлады. Лордтардың апелляциялық сотында сотталғаннан кейін, ол мойны кесіліп, жалаңаш күйінде асылып өлтірілді. Де ла Поль мұндай тағдырдан құтылып қалды. Радкот көпірінен бұрын ол ағасы Эдмунд капитан болған Кале қаласына қашып кеткен. Бірақ бұл көмектеспеді, өйткені қаланың губернаторы сэр Уильям Бошамп оны қарулы күзетпен патшаға қайтарды. Содан кейін патшаның рұқсатымен ол Халл қаласына барып, Дордрехтке кемемен аттанды. 1387 жылдың желтоқсанында Парижге келген ол 1389 жылы қайтыс болды, ал сол жылы Ричард жеке билігін қайтадан иеленді. "Керемет" деген сипаттама осы Парламентке кеңінен қолданылғанымен, бұл термин алғаш рет 1388 жылғы жиналысқа қатысты қолданылған. 1386 жылғы Парламентті Фавент "ұлы істер жасады" деп сипаттаса да, соңғы зерттеулер оны сынға алды. Джон Макколл мен Джордж Рудисилл Парламент "процестің мәнсіздігін және оны қозғаған қатыгездікті, корольдік үкіметтің әлсіздігін және ешкімнің бұл жағдайды өзгерте алмайтынын" көрсеткенін айтты. "Ортағасырлық Англияның парламенттік жазбалары" жобасының мәлімдемесінше, Ричардтың билігінің қалған бөлігінде Англияда "Эдуард II билігінен бері көрілмеген саяси дағдарыс болды". Парламент Ричардқа жүктеген кеңестер оның мұрагері Генрих IV билік құрғанға дейін жалғасқан үрдіс орнатты, ол 1399 жылы Ричардты тақтан түсірді. Генрих соңғы жылдары жиі ауырып, 1385 және 1386 жылдары сипатталған үлгілерге негізделген кеңес үкіметі формасының қайтадан енгізілуіне әкелді.

The Wonderful Parliament has been described as setting "the political stage for the rest of Richard's reign". As the first outright conflict between the King and his magnates, Richard, looking back in 1397, personally saw it as more damaging to him than the 1388 Merciless Parliament. While it was the King's first political defeat, it was not to be his last. Richard's defiant response to the 1386 parliament, and attempts to convict its promoters of treason, turned, says the scholar Alison McHardy, "the king's critics from angry into desperate men". This ultimately led to the Battle of Radcot Bridge on 19 December 1387 between troops loyal to Richard, led by de Vere, and an army captained by Henry Bolingbroke, Earl of Derby. Bolingbroke won, and de Vere fled into exile. Then the following year's Parliament ordained the exile or executions of several royal supporters. Palmer has commented that "it is generally recognised that all the constitutional and political troubles of Richard II's reign can be traced back to the Wonderful Parliament". Although the court party was swept from power in 1386—when, as J. S. Roskell put it, "the exercise of royal authority was virtually handed over to a parliamentary commission"—Richard had a "violent reaction" to the proceedings. Roskell also suggests that the affair was not so much an argument about who should rule, King or Parliament, as the answer to that being anyone other than the King would have been anachronistic. Rather, it was regarding whose attitude towards Parliament would prevail: the King, who saw Parliament as being a tool of royal authority, or Parliament, who saw themselves in an advisory role to the King. In 1388, a number of men close to the King, including Burley and the Mayor of London, Nicholas Brembre were hanged at Tyburn, while Tresilian was discovered hiding in sanctuary in Westminster Abbey. He was dragged into court with cries of 'We have him!' from the mob and, having already been convicted by the Lords Appellant, was summarily hanged naked before his throat was cut. De la Pole avoided such a fate. Even before Radcot Bridge, he had escaped to Calais, where his brother Edmund was Captain. This was to no avail, as the governor of the town, Sir William Beauchamp, returned him under armed escort to the King. From there—with royal permission—he made his way to Hull and took ship for Dordrecht. Arriving in Paris by December 1387, he died there in 1389 and, in the same year, Richard resumed his personal authority. Although the epithet 'wonderful' is widely applied to this Parliament—stemming from the use of the Latin mirabilis by a contemporary chronicler to describe it—the term was originally coined to refer to the 1388 assembly. Although the Parliament of 1386 was described by Favent as having "wrought wonders," recent scholarship has been more critical. John McCall and George Rudisill have argued that the Parliament demonstrated the "inanity of the proceedings and the vindictiveness that motivated them, the weakness of the King's government and the inability of anyone to do anything about it". It is no surprise, argues the Parliament Rolls of Medieval England project, that for the rest of Richard's reign, England "witnessed a political crisis such as had not been seen since the reign of Edward II". The councils imposed by Parliament on Richard set a precedent which continued into the reign of his successor Henry IV, who deposed Richard in 1399. Henry was frequently ill in his later years which led to the reintroduction of a form of conciliar government based on the models described in 1385 and 1386.

Шосердің қатысуы және әдеби суреттері

Керемет парламенттің бір мүшесі Джеффри Чосер болды, ол Кент графтығының рыцары болып сайланды. Чосер сол кезде ақын және мемлекеттік қызметкер ретінде жақсы танымал еді. Оның куә болған оқиғаларға қатысты жеке пікірі белгісіз болғанымен, осы және Мейірімсіз Парламентке (оған да сайланған) қатысу тәжірибесін "Құстар Парламенті" атты туындысының негізі ретінде пайдаланғаны болжанады. Әдебиеттанушы Бритон Харвуд Чосердің "Ревтің әңгімесінде" Симкин кейіпкерін де ла Поль образынан жасағанын айтады, ол аристократиялық емес отбасынан шығып, кейіннен мәртебеге ие болған, Чосер сияқты. Чосердің қатысуы оның кейінірек жазған "Троялық сот" сахнасына әсер еткені де айтылады, "Троил мен Крисеида" атты эпикалық поэмасында патша немесе троян князьдері емес, жиналған Парламент болашақ саяси апатқа жауапты. Жақындағы зерттеулерде оның бейнелеулері Чосердің "[патшаның] саяси қарсыластарының қатыгездігіне таң қалғанын" көрсетеді деп болжанады. Бұл туынды парламенттік мәселелерді бұрынғы "Құстар Парламентіне" қарағанда әлдеқайда циникалық көзқараспен қарастырады. Чосердің 1386 жылғы парламенттің оқиғаларына, әсіресе оның қанды салдарына жеке әсер еткені мүмкін, өйткені ол Лондон кеденің бақылаушысы лауазымына патша тағайындаған ғана емес, сонымен қатар шабуылға ұшыраған Бёрли сияқты адамдармен жеке достық қарым-қатынаста болды, олармен Чосер 1376 жылдан бері жұмыс істеген және жақын дос болған. Чосер патшаның құқығына жасалған шабуылдан өзінің қауіпсіздігіне қатер төнді деп сезінген болуы мүмкін. Мысалы, Парламентке ұсынылған бір петицияда порттардың кедендік бақылаушыларын "көзге көрiнерлiк сыбайлас жемқорлық" үшін қызметтерінен босату талап етілді. Чосер Лондон портының кеден бақылаушысы болды, одан оппозиция жетекшісі Глостерге 500 фунт стерлинг қарыз болды; нәтижесінде Питер Акройд Чосер сыбайлас жемқорлық айыбының өзіне бағытталғанын сезінген болуы мүмкін деп болжайды.

One member of the Wonderful Parliament was Geoffrey Chaucer, elected as shire knight for Kent. Chaucer by that point was well known both as a poet and as a public servant. Although his personal position regarding the events he witnessed is unknown, it has been suggested that he used the experience of this and the Merciless Parliament (which he was also elected to attend) as a basis for his work The Parliament of Foules. Literary scholar Britton Harwood has suggested that Chaucer based his character Symkyn—who is portrayed as "absurdly pretentious" before public humiliation—in The Reeve's Tale on de la Pole, who, like Chaucer, had a non aristocratic background before attaining gentility. Chaucer's attendance has also been suggested as having influenced the Trojan Court scene in his later epic poem, Troilus and Criseyde, in which it is the assembled Parliament, rather than the King or the Trojan princes, that is responsible for the subsequent political calamity. Recent commentators have suggested that his depictions show how Chaucer was "astounded at the vindictiveness of some of [the King's] political adversaries". This work is a more cynical treatment of parliamentary affairs than his previous Parliament of Foules. Chaucer was probably personally affected by the goings on of the 1386 parliament and particularly its bloody consequences, it has been argued, as he was not only a royal appointee to his post of London customs' controller, but also a personal friend to some of those under attack, such as Burley, with whom Chaucer had worked since 1376 and was probably a close friend. Chaucer may also have felt personally endangered by the attack on the King's prerogative. One petition, for example, presented to the Parliament demanded that customs controllers of the ports be dismissed from their posts on account of their "manifest corruption". Chaucer was customs controller of the Port of London, from which the leader of the opposition, Gloucester, was owed £500; as a result, speculates Peter Ackroyd, Chaucer may have felt the accusation of corruption personally targeted him.