Кіріспе

Жүріс-құлық психологиясында жалпылау туралы болжам – адам емес объектілерде (көбінесе қаз тұмсықтарда) жүргізілген күшейту кестелеріне қатысты эксперименттердің нәтижелері адамдарға да қатысты қолданылуы мүмкін деген пікір. Егер бұл болжам растыққа келсе, күнделікті өмірдің көптеген жайттары осы нәтижелер арқылы түсіндірілуі мүмкін. Күн сәулесінің табиғи түрде енуі біздің денелерімізге сергек болуға және ынталануға көмектеседі. Түннің қараңғылығы денеңізге күндізгі уақытқа дейін баяулауға және демалуға сигнал береді. Тірі қалу қабілеті жалпылаумен байланысты. Қашпау мүмкін еместігі мен шешілмейтін мәселелерді тексеру үшін тәжірибелер жасалды. Фергус Лоу адамдар мен адам емес объектілер арасындағы белгілі бір интервалдағы орындалу кезінде кестелік эффектілердің жалпылануына күмән келтірді. Ақпаратты бір жағдайдан екінші жағдайға жалпылау қабілеті бірнеше факторға байланысты: бастапқы ақпараттың сенімділігі; парадигманың дұрыстығы; парадигманы түсіну, мінез-құлықтың нақты себептері және қатысты жағдайлардың маңызды бөлшектері; сондай-ақ деректердің бастапқы көзі мен оны қолдануға болатын жағдай арасындағы ұқсастық. «Стимул жалпылау» және «функционалдық қатынастың жалпылануы» терминдерінің арасында ұқсастықтар мен айырмашылықтар бар. Стимул жалпылау – организмнің ұқсас стимулдарға ұқсас реакция көрсетуі және стимулдар неғұрлым әртүрлі болса, мінез-құлық та соғұрлым әртүрлі болады деген фактіні сипаттау. Табылғанның жалпылануы – бір жағдайда алынған функционалдық қатынастың жаңа жағдайда алынған қатынасты болжауға қабілеттілігінің деңгейі. «Жалпылау» жеке оқиғаларға қарағанда функционалдық қатынастарға көбірек қатысты. X-ке берілген жауаптар Z-ге берілген жауаптармен бірдей болуы маңызсыз; керісінше, үлестірілген жаттығулар мағынасыз буындарды және басқа да тапсырмаларды үйренуге көмектеседі.