Кіріспе

Анжиоло Маццони (21 мамыр 1894 – 28 қыркүйек 1979) – 1920-1930 жылдардағы Италияның фашистік үкіметінің мемлекеттік сәулетшісі және инженеры. Маццони Италиядағы Екі соғыс аралығында жүздеген мемлекеттік ғимараттарды, пошта бөлімшелерін және теміржол стансаларын жобалаған.

Өмір

Маццони Болоньяда дүниеге келді, 1905 жылы ата-анасымен бірге Римге көшіп келді, бірақ білімін алу үшін Болоньядағы Көркемсурет академиясына оралды. 1920 жылы Маццони шамамен бір жыл Марчелло Пьячентинидің жетекшілігінде тәжірибе жинады. Келесі жылы ол Миландағы Теміржолшылардың арнайы бөлімінде инженер болып жұмыс істеді, ал 1924 жылы жаңа құрылған Байланыс министрлігінде лауазымға көтерілді, 1926 жылға қарай маңызды дербес жұмыстар жасады. Саяси сарайды білетін Маццони 1926 жылы Ұлттық Фашистік партияға қосылды. Оның табысы мен ықпалының көп бөлігі Фашистік режиммен тығыз байланысына қарызды еді, және ол Фашизмнің позитивті бейнесін нығайту үшін архитектураны пайдалануда шешуші рөл атқарды. Фашистік режим жалпыұлттық жұмыстардың кең ауқымды бағдарламасын жүзеге асырды. Байланыс министрлігінің және Мемлекеттік теміржолдардың бас архитектор ретінде, Фашистік жаңғырту бағдарламаларының екі маңызды саласы, Маццони олардың көптеген жобаларын жасады. Италияда оның үлкен және кішкентай теміржол және телекоммуникациялық ғимараттарының жүздегені әлі де сақталған және қолданыста, бұл оның берік, еңбекке толы құрылысты меңгергендігіне куәлік етеді. Оның көптеген жобаларында архитектор және инженер Роберто Нардуччимен бірлесіп жұмыс істеді. Маццонидің Фашизммен байланысы кейінгі ғалымдарға оның маңыздылығын мойындауды саяси жағынан қиын етті. Оның басты тапсырмасы – Рим Термини теміржол вокзалының құрылысы соғыс уақытында Италияда тоқтатылып, Фашистер жеңілгеннен кейін басқалармен қайта жобаланды. Маццонидің басқа да маңызды ғимараттары соғыстан кейінгі кезеңде күрт өзгертілді немесе бұзылды. Оның Фашизмді жеке қолдауы оның мұрасына қарсы жұмыс істеді, тіпті Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, ол 1963 жылға дейін Колумбияның Богота қаласына өз еркімен сүргінге кетті. Соңғы кезде Эцио Годоли, Джорджио Мураторе және Энрико Криспольти сияқты ғалымдар Маццониді қайта жаңғырту және оның еңбектерін сын тұрғысынан қайта қарау процесін бастады. Оның мұрағаты қазір Трентодағы Заманауи өнер мұражайында сақталады, және оның ең маңызды сақталған ғимараттарын сақтауға бағытталған жұмыстар жүргізілуде.

Тренто темір жол вокзалы

Маццонидің жұмысының бір классикалық мысалы – 1934–1936 жылдары салынған Италияның солтүстік-шығыс Альп тауларында орналасқан Тренто қаласындағы теміржол вокзалы. Тренто фашистік режим үшін ерекше маңызға ие болды, өйткені ол Трентино-Альто-Адидже (Велштирол-Зюдтироль) аймағының астанасы еді, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Версаль келісімінде Австриядан Италияға қосылды.

Трентоның теміржол вокзалы Маццонидің сол кездегі типостық функционалистік стильдегі түсінігін көрсетеді; ғимараттың үздіріссіз терезелері мен динамикалық құрылымдық сызықтары футуристердің жылдамдық және аэродинамика туралы идеяларын бейнелейді деседі. Станция инновациялық түрде болат, шыны және жергілікті тастың әртүрлі түрлерін пайдалануымен ерекшеленеді. Станция төрт рельстік жолға платформа ұсынады және оның дизайны көшеден пойыздарға адам ағынын жеңілдетуге бағытталған. Фасадтың бойында кең ағаш жақтаулы есіктер ашылады. Кең, көлбеу емес баспалдақ 2-ші және 3-ші жолдарға арналған жер асты жолына жетелейді. Жабық немесе ішкі кеңісте күтуге арналған кең орын қарастырылған. Билет кассаларынан, темекі дүкенінен, газет стендінен және багаж сақтау бөлмесінен басқа, станцияда әкімшілік кеңселері, дәретханалар, мейрамхана және бар (қазір тек бар ғана қалды) және конференц-залдар мен жиналыстар өткізуге арналған кеңістік те болған. Маццони сәулетшіден гөрі көп нәрсе білдірді. Ол сонымен қатар маңызды интерьер және жиһаз дизайнері болды, оның ғимараттарының барлық элементтері – қабырға безендірулерінен бастап, мыс есік тұтқалары мен шыны қоршауларға дейін оның кеңсесінде жобаланды. Тренто теміржол вокзалының бас залы халықтың өмірін бейнелейтін үлкен мозаикалармен және Тренто айналасындағы таулы аймақтың табиғи сұлулығымен әсемделген. Бұл бейнелер сол кездегі типостық еді және білім беру және үгіт-насихат мақсатына қызмет етті. Алғашқыда төбе ашық жасыл түске боялған деседі.