Кіріспе

Unaussprechliche Kulte (сонымен қатар, Аты жоқ культтер немесе Қара кітап деп те аталады) – Ктулху мифологиясындағы эзотерикалық әдебиеттің құрастырылған кітабы. Бұл кітап алғаш рет Роберт Э. Говардтың 1931 жылғы "Түннің балалары" және "Қара тас" әңгімелерінде "Аты жоқ культтер" деген атпен пайда болды. Некрономикон сияқты, кейін Х.П. Лавкрафттың бірнеше әңгімелерінде де еске алынды.

Атауы

Бұл кітапты Роберт Э. Говард 1931 жылы "Шығанақ әңгімелер" журналында жарық көрген "Түннің балалары" және "Қара тас" атты әңгімелерінде атынсыз секта деп атаған. Кітапты Говард толыққанды ойлап тапқан ма, әлде ол нақты кітаптың мағынасын кеңейтіп жазған ма – белгісіз. Х.П. Лавкрафт оны Ктулху мифологиясындағы әңгімелерінде қолданғанда, ойдан шығарылған автор фон Юнцтың неміс атына сәйкес келетін немісше атау берді. Неміс тілін білмейтін Лавкрафт өзінің шәкірті Аугуст Дерлеттен аударма сұрады. Дерлеттің ұсынысы – Unaussprechlichen Kulten болды. Дерлет және Лавкрафт айналасындағы басқа жазушылар кейіннен кітапты да, авторды да өз шығармаларында пайдаланды. Unaussprechliche Kulte неміс тілінде "айтылмас секталар" дегенді білдіреді. Unaussprechlichen Kulten сөзінің dative жағы толық атауын – Von Unaussprechlichen Kulten ("Айтылмас құлшылықтар", de cultibus ineffabilibus) немесе осыған ұқсас атауды, немесе арнауды (яғни, айтылмас құлшылықтарға арналған) білдіреді. Алайда, Дерлет неміс тілін білген, сондай-ақ неміс туған Weird Tales журналының иллюстраторы С.С. Сенф та бұл атауды қолдады. Ал Weird Tales журналының редакторы Фарнсворт Райт және жазушы Э. Хоффман Прайс оған қарсы болды. Неміс тіліндегі бұл атау тек "айтылмайтын, айтуға келмейтін, түсініксіз" деп аударыла бермейді, сонымен қатар "айтуға қиын, тілді бұралайтын" деген мағынаны да білдіреді. Сондықтан бұл атау Лавкрафттың ойлап тапқан есімдерін сипаттау үшін де қолданылуы мүмкін. Прайс атауға қарсы болғанының бір себебі – грамматикалық мәселеден бөлек, оның пікірінше, бұл атау қажетті қорқыныш сезімін бермейді. Ол орнына Unnennbaren Kulten ("Атаусыз секталар") деген атауды ұсынды, бірақ ол ескерілмеді.