Қарапайым Әкім Бағы (Qarapaıym Äkim Bağy)

Кіріспе

Кішіпейіл әкімші бақшасы (; Сучжоу Ву: ) — Сучжоудағы қытай бағы, ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасының бір бөлігі және Сучжоу бақтарының ең танымалдарының бірі. Бақша Гусу ауданындағы Солтүстік-шығыс көшесі, 178-й үй (东北街178号) мекенжайында орналасқан. 78 мю (亩) аумақты алып жатқан бұл бақша Сучжоудағы ең үлкен бақша болып есептеледі және кейбір сарапшылар оны Оңтүстік Қытайдағы ең әдемі бақша деп санайды. 1997 жылы Кішіпейіл әкімші бақшасы Сучжоудың классикалық бақтарының құрамында ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енді.

Тарих

Бақ орнында алғаш рет Шаосин дәуірінде (1131–1162) Оңтүстік Сун әулетінің кезінде бақ салынды. Кейіннен ол иелігін өзгертті және үнемі бұзылып немесе өзгертілді. Бұл жер Тан әулетінің ғалымы Лу Гуйменгтің тұрғын үйі мен бағы болған. Кейін Юань әулеті кезінде Дахонг ғибадатханасының бағына айналды. 1513 жылы Мин әулетінің императорлық елшісі және ақыны Ван Сяньчен, Мин жаулауы кезінде өртенген қираған Дахонг ғибадатханасының орнында бақ құрды. 1510 жылы әкесі қайтыс болған соң ол туған жері Сучжоуға қайтып келді. Ол түрлі төмендеулер мен көтерілулермен толы ресми қызметтен өтті, Чжэцзян провинциясының Йонгцзя округінің басшысы лауазымын тастап, баққа жұмыс істеуге кірісті. Бұл бақ оның жоғары талғамын көрсетуге арналған еді, және Сучжоулық, досы, әйгілі суретші Вэнь Чжэнмин оған ерекше назар аударды. Баққа (бірінші мәліметтер 1517 жылға қарайды) Цзинь әулетінің әйгілі мемлекеттік қайраткері және ғалымы Пан Юэдің «Бос өмір» атты туындысынан алынған өлең арқылы ат қойылды: «Ағаш отырғызып, үй салып, көңілім толық болдым. Бақты суардым, жеміс-жидек өсірдім, өзім жеу үшін. Мұндай өмір зейнеткерлікке шыққан мен үшін өте қолайлы». Бұл өлең Ванның саясаттан кету және Тао Юаньминнің үлгісімен шөлгеушілік өмір салтын қабылдау ниетін білдіреді. Сянжу рифмалық прозасында ол «Бұл сәтсіз саясаткер үшін билік ету жолы» деп жазды. Оның аяқталуына 16 жыл кетті, 1526 жылға дейін. Вэнь Чжэнмин «Ванның қарапайым басқарушы бағы туралы жазбалар» атты эссе жазды және 1533 жылы бақты еске алу үшін 31 сурет пен өлеңдерді қамтитын «Қарапайым басқарушы бағының пейзаждары» атты суреттер жинағын жасады. 1551 жылы Вэнь бақтағы көріністерді бейнелейтін сегіз беттен тұратын екінші альбом шығарды, көріністері басқа болғанымен, 1533 жылғы өлеңдері сақталды. Ванның ұлы құмар ойындарына қарыз болғандықтан бақты жоғалтты, содан бері ол көптеген рет қожайынын ауыстырды. 1631 жылы шығыс бақ бөлініп, Әділет кеңесінің вице-министрі Ван Синьи сатып алды. Ол келесі төрт жылда көптеген өзгерістер енгізіп, 1635 жылы жұмысты аяқтады. Аяқталысымен ол «Ауылға оралып қоныстану» (歸田園居) деп аталды. Орталық бақты 1738 жылы Цзянсу провинциясының губернаторы Цзян Цы сатып алды. Ол кең ауқымды жөндеу жұмыстарын жүргізіп, оны «Жаңадан салынған бақ» деп атады. 1860 жылы ол Тайпин патшасы Ли Сюйченгтің резиденциясына айналды және қайта жаңартылды, қазіргі бақтың көрінісі осы кезеңнен сақталған деп есептеледі. Сондай-ақ 1738 жылы Батыс бақты Бас жазбагер Е Шикуан сатып алып, «Кітаптар бағы» деп атады. «Кітаптар бағын» 1877 жылы Сучжоу саудагері Чжан Люцзянь сатып алып, «Қосалқы бақ» деп атады. 1949 жылы бақтың үш бөлігі де Қытай үкіметімен біріктіріліп, жұртшылыққа ашылды, содан кейін 1952 жылы қалпына келтірілді. 1997 жылы бақ ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енгізілді. «Қызыл бөлме арманының» авторы Цао Сюэциннің жасөспірім кезінде, шамамен 1735 жылы осы бақта тұрған деген болжам бар. Қытай ғалымдары арасында оның «Қызыл бөлме арманы» романындағы бақтың көп бөлігі Кішіпейіл басқарушы бағының көрінісінен шабыттанғанына сенеді.

On the garden's site was first built a garden during the Shaoxing period (1131–1162) of the Southern Song dynasty. Afterwards it changed ownership, and was destroyed or modified continually. It was the residence and garden of Lu Guimeng, a Tang dynasty scholar. Later in the Yuan dynasty it became the Dahong Temple's garden. In 1513, Wang Xianchen, an Imperial Envoy and poet of the Ming dynasty, created a garden on the site of the dilapidated Dahong Temple which had been burnt during the Ming conquest. In 1510, he retired to his native home of Suzhou on the occasion of his father's death. He had experienced a tumultuous official life punctuated by various demotions and promotions, and gave up his last official post as magistrate of Yongjia county in Zhejiang province, and began to work on the garden. This garden, meant to express his fine taste, received close attention from the renowned artist, Suzhou native, and friend, Wen Zhengming. The garden was named (first evidence around 1517) after a verse by the famous scholar official of the Jin dynasty, Pan Yue, in his prose, An Idle Life, "I enjoy a carefree life by planting trees and building my own house I irrigate my garden and grow vegetables for me to eat such a life suits a retired official like me well". This verse symbolized Wang's desire to retire from politics and adopt a hermit's life in the manner of Tao Yuanming. In the Xianju rhyme prose, he writes 'This is the way of ruling for an unsuccessful politician'. It took 16 years until 1526 to complete. Wen Zhengming wrote an essay Notes of Wang's Humble Administrator's Garden, and painted Landscapes of the Humble Administrator's Garden in 1533 including 31 paintings and poems to commemorate the garden. Wen produced a second album of eight leaves showing sites in the garden in 1551, with different views but the same poems as in 1533. Wang's son lost the garden to pay gambling debts, and it has changed hands many times since. In 1631 the eastern garden was divided from the rest and purchased by Wang Xinyi, Vice Minister of the Justice Board. He added many modifications over the next four years, finishing work in 1635. After completion it was renamed Dwelling Upon Return to the Countryside (歸田園居). The central garden was purchased by Jiang Qi, Governor of Jiangsu in 1738. After extensive renovations he renamed it Garden Rebuilt. In 1860, it became the residence of a Taiping prince, Li Xiucheng, and it was remodelled, and the current aspect of the garden is said to be inherited from this period. Also in 1738 the Western Garden was purchased by Ye Shikuan Chief Histographer, and renamed The Garden of Books. The Garden of Books was purchased by a Suzhou merchant, Zhang Lüqian, in 1877 and renamed The Subsidiary Garden. In 1949 all three parts of the garden were rejoined by the Chinese government and subsequently opened to the public, then restored in 1952. In 1997 the garden was given UNESCO World Heritage status. Cao Xueqin, author of the Dream of the Red Chamber, is supposed to have lived at the garden during his teenage years – around 1735. Among Chinese scholars, it is believed that much of the garden in his novel Dream of the Red Chamber was inspired by the scenery of the Humble Administrator's Garden.