Кіріспе

Ситаксентан натрий (TBC 11251) – өкпе артериялық гипертензияны (ӨАГ) емдеуге арналған химиялық қосылыс. Бұл препарат Encysive Pharmaceuticals компаниясымен Thelin деген атпен сатылды, бірақ 2008 жылдың ақпан айында Pfizer компаниясы Encysive-ті сатып алды. 2010 жылы бауырдың заластану қаупіне байланысты Pfizer компаниясы ситаксентанды сатудан тоқтатты.

Әрекет ету механизмі

Ситаксентан – эндотелиннің (ЭТ) эндотелин А (ЭТА) рецепторына әсерін таңдамалы түрде бөгеуші шағын молекула (ЭТБ-мен салыстырғанда 6000 есеге жоғары селективті). Ол сульфанамид класына жататын эндотелин рецепторларының антагонисті (ЭРА) және қазір Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) өкпе гипертензиясын емдеу үшін қарастырып жатыр. Босентанмен салыстырғанда, оның артықшылығы ЭТБ стимуляциясының пайдалы әсерлерін, мысалы, азот оксидінің өндірісі мен қан айналымынан ЭТ-нің шығарылуын минималды деңгейде тежеуі болып табылады. Клиникалық сынақтарда ситаксентанның тиімділігі босентанмен шамалас болды, бірақ ситаксентанның бауырға зиянды әсері оның пайдасын басып озды. Дозасы күніне бір рет қабылданады, ал босентан күніне екі рет қабылдауды талап етеді.

Регламенттік мәртебе

2010 жылдың 10 желтоқсанында Pfizer компаниясы ситаксентанды бүкіл әлем бойынша (саудадан және барлық клиникалық зерттеулерде қолданудан) қайтарып алатынын хабарлады, себебі ол бауырдың қанағаттандырмас зақымдануына себеп болатынын мәлімдеді, және бұл жағдай 2007 жылы Австралияда тіркелген. 2008 жылдың ақпанына дейін препарат Германияда, Австрияда, Нидерландыда, Ұлыбританияда, Ирландияда, Францияда, Испанияда және Италияда коммерциялық түрде қолданысқа енгізілді. 2006 жылдың наурыз айында FDA ситаксентанға мақұлдауға жарамды деген статус берді, бірақ өнімді әлі мақұлдамайтынын айтты. 2006 жылдың шілдесінде ситаксентанға STRIDE 2 зерттеуіне байланысты тиімділік мәселелері әлі шешілмегенін көрсететін екінші хат келіп түсті. 2007 жылдың шілдесінде Encysive компаниясы FDA-мен алдын ала келісімде дауды реттеудің ресми процесін бастады. 2007 жылдың қыркүйегінде компания FDA-ның алаңдаушылығын жою мақсатында тағы бір III фазалық клиникалық сынақ (STRIDE 5 деп аталатын) жүргізуге дайындық жасап жатқанын хабарлады. Pfizer компаниясының сатып алуы осы жоспарларды қайта құруға және кеңейтуге, оның ішінде силденафилмен бірге қолданылатын терапияны қосуға әкелді. Ситаксентанның тиімділігі мен қауіпсіздігін зерттеу, силденафилді қосудың кездейсоқ перспективалық бағалауы (SR PAAS) – АҚШ-та жүргізілген үш клиникалық сынақ (ClinicalTrials.gov идентификаторлары: NCT00795639, NCT00796666 және NCT00796510) 2010 жылдың маусымы мен 2014 жылдың қаңтары аралығында аяқталуы күтілуде.