Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Экономика
Копиапоның әртараптанған және әлеуетті экономикасы бар, бірақ тау-кен өндірісі ең ірі экономикалық қызмет болып табылады. Копиапо алқабында Minera Candelaria сияқты компаниялар өндіретін, көршілес Тиерра Амарилла коммунасының жанындағы мыс кенінің мол қоры бар. Бұл көлік, жеңіл өнеркәсіп және қызмет көрсету салаларының дамуына мұқтаждық тудырады. "Шағын тау-кен өндірісі" жалпы өндірістің 30% астам бөлігін құрайды. Пиркинеролардың (кеншілердің) алған мысы Пайпотедегі мыс қорыту зауытына жіберіледі. Ауыл шаруашылығы осы аймақтағы екінші ең ірі табыс көзі болып табылады. Оның басым бөлігі жүзім өндірісінен тұрады, сонымен қатар зәйтүн, помидор, авокадо және кейбір цитрус жемістері де тауарлық дақыл ретінде өндіріледі. Өнеркәсіп: Копиапода негізінен жеңіл өнеркәсіп және INACESA зауыты мен Пайпоте мыс қорыту зауыты сияқты орташа өнеркәсіп кәсіпорындары бар. Энергия: Атакама аймағында жыл бойындағы жоғары және тұрақты күн сәулесінің арқасында көптеген маңызды күн электр станциялары салынды. 2016 жылы солтүстік-орталық желісіне қосылған күн энергиясының фотоэлектрлік өндірісі 400 МВт-тан асты. Копиаподағы сауда, көбінесе ескі және жаңа, шағын және орта кәсіпорындар есебінен өсіп келеді. Копиапоның орталық бөлігіндегі қызмет қаланың дамуын көрсетеді. Соңғы он жылда Albasini және Don Álvaro дүкендер желісі сияқты бірнеше жергілікті кәсіпорындар қарқынды өсімді көрсетті. Ұлттық үкіметтің еркін нарық саясаты, сұраныстың артуы және экономикалық үміттердің жақсаруы Deca (1999), Jumbo (2005) және Lider (2006) сияқты ұлттық бизнес кәсіпорындарының құрылуына ықпал етті. Копиаподағы туризм 21-ші ғасырдың басынан бері дамып келеді. Кейбіреулер шөлді және инка зираты сияқты жергілікті ескерткіштерді көру үшін келеді, ол 1930 жылдары зерттелген. Сонымен қатар, жаңа казино отандық және шетелдік туристерді қызықтырды, ал қонақүйлер сұранысты қанағаттандыру үшін жаңа мүмкіндіктерге және инфрақұрылымға инвестиция жасады.
Copiapó has a diversified and potential economy, but mining is the largest economic activity. The Copiapó Basin has a great deal of copper ore, mined by companies such as Minera Candelaria, which extracts copper near Tierra Amarilla, a neighboring commune. This generates a need for transportation, light industry, and services. "Small mining" represents over 30% of the production. The copper obtained by pirquineros (miners) goes to the copper smelter at Paipote. Agriculture is the second largest source of income in this area. It consists largely of grape production, with olives, tomatoes, avocados and some citrus fruits also produced as commodity crops. Industry: Copiapó has mainly light industry, and some medium industry such as the INACESA plant and Paipote copper refinery. Energy: Many important solar plants were built in the Atacama Region, benefiting from the high amount of and constant solar radiation during the year. Solar photovoltaic energy production in 2016 reached more than 400 MW connected to the Central North grid. Commerce is growing in Copiapó, largely old and new, small and medium enterprises. Downtown Copiapó activity reflects the growth of the city. Some local enterprises have grown rapidly in the last decade, such as the Albasini and Don Álvaro chain stores. The national government's free market policies, along with a higher demand and better economic expectations, have encouraged the establishment here of such national businesses as the supermarkets Deca (1999), Jumbo (2005), and Lider (2006). Tourism in Copiapó has been developing since the early 21st century. Some come to see the desert and indigenous monuments, such as the Inca cemetery in the city, which was investigated in the 1930s. In addition, a new casino has attracted both domestic and foreign tourists, and hotels have invested in new amenities and structures to satisfy demand.
Муниципальдік үкімет
Копиапо коммунасы – Чилидің үшінші деңгейдегі әкімшілік бөлімшесі болып табылады, оны муниципалдық кеңес басқарады, ал кеңестің төрағасы – тікелей сайланатын алькаде. Алькаде сайлауы төрт жыл сайын өтеді. 2012–2016 жылдар аралығында алькаде Маглио Сикардини (Тәуелсіз) болды. Кеңес құрамында: Моника Калькутта (PPD) 24 үміткердің ішінде сайлауда жеңіске жетті. Оның өкілеттігі кезінде жасыл аймақтарды, саябақтарды және көшелерді жақсартуға, сондай-ақ жаңа қала әкімдігі ғимаратының (1994), «Эстадио Техадо» стадионының (1996) және технологиялық мектептің (1997 жылы ашылған) сияқты қоғамдық инфрақұрылымды дамытуға мемлекеттік қаражат жұмсалды. Калькутта өкілеттігінің барысында халықты қатысуға ынталандырды. Мұндай шаралардың бірі – 1994 (Копиапоның 250 жылдығы) және 1995 жылдары өткізілген «Тарих поезді» акциясы болды. Барлық шығындарға қарамастан, 1996 жылы қала әкімдігінің қарызы болған жоқ. 1996 жылы Калькутта қайта сайлауға түсті, бірақ социалистік кандидат Маркос Лопеске (1992–1996 жылдар аралығында қалалық кеңес мүшесі) 146 дауыс айырмасымен жеңілді. Лопестің өкілеттігі Калькуттаның өкілеттігінен едәуір ерекшеленді; ол қала әкімі болған алғашқы үш жылда көзге көрінетін салаларда маңызды мемлекеттік шығындар жасаған жоқ. Бұл шығындар келесі сайлаудың алдындағы жылы жүзеге асты. 2000 жылғы сайлау өте шиеленісті болды. Лопес пен Калькутта тағы 10 кандидатпен бірге сайлауға қатысты. Сауалнамалар олардың арасында тікелей бәсеке болғанын көрсеткеніне қарамастан, Лопес өзінің қарсыласынан 31,52% дауысқа қарсы 50,07% дауыс жинап жеңіске жетті. Лопестің екінші мерзімінде мемлекеттік шығындар жоғары болды, оның бір бөлігі Чилинің тәуелсіздігінің 200 жылдығына орай инфрақұрылымды жақсартуға жұмсалды. Бұл қаражаттар Орталық алаңды, Матта даңғылын және қалалық палатаны қайта жаңартуға бағытталды. 2004 жылы Маркос Лопес оңшыл Рене Аэдоны (RN) 50,01% дауысқа қарсы 40,82% дауыспен жеңіп, тағы бір мерзімге сайланды. 2008 жылы Лопес төртінші мерзімге кандидат болды, бірақ тәуелсіз кандидат Маглио Сикардини Нейра одан 1% -дан аспайтын дауыс айырмасымен жеңіске жетті. 2012 жылы Лопес тағы да сайлауға түсті, бірақ 50% -дан астам дауыс жинаған Цикардиниге жеңілді. 2016 жылы Цикардини Маркос Лопеске жеңілді.
As a commune, Copiapó is a third level administrative division of Chile administered by a municipal council, headed by an alcalde who is directly elected every four years. The 2012 2016 alcalde is Maglio Cicardini (Independent). The council has the following members: Mónica Calcutta (PPD) won the election against 24 candidates. Her term was characterized by public expenditures on green areas, parks, and street paving, and public infrastructure such as the new building of the City Hall (1994), the Estadio Techado (1996), and the Technological School (inaugurated in 1997). During her term, Calcutta encouraged people to participate. One of these activities was the "Train of History" carried out in 1994 (for the 250th anniversary of Copiapó) and 1995. Despite all these expenditures, the City Hall ended up with no debt for 1996. In 1996, Calcutta ran for the re election, but was defeated by the socialist candidate Marcos López (city councilor 1992–1996) by a narrow margin of 146 votes. López's term differed substantially from Calcutta's; his first three years as mayor did not see any important public expenditures in visible things. They came out the year before the following election. The 2000 election was a very confrontational one. López and Calcutta ran for election together with 10 other candidates. In spite of surveys that showed a virtual tie between them, López won the election with an overwhelming 50.07% of the votes to his rival's 31.52%. López's second term in office was characterized by high public expenditures, part of it from the Central Government to improve Chilean infrastructure toward the bicentennial of Independence. These expenditures went towards redesigning the Central Square, Matta Avenue and the City Chamber. In 2004, Marcos López was elected to another term, defeating the rightist candidate René Aedo (RN) with 50.01% to 40.82% of the votes. In 2008, López ran for a fourth term, but was defeated by the independent candidate Maglio Cicardini Neyra, by a margin of less than 1% of the votes. In 2012, López ran once again, but lost against Cicardini, who won the election with more than 50% of the votes. In 2016, Cicardini lost against Marcos López.
Конгресс өкілдіктері
Чилидің сайлау округтерінде Копиапо қаласы 5-ші сайлау округінің құрамында (Шанарал және Диего де Алмагро қалаларымен бірге) депутаттар палатасында Лаутаро Кармона (PC) және Даниэла Сикардини Милла (Тәуелсіз, ПС қолдауымен) өкілдік етеді. Коммуна Сенатта Исабель Альенде Бусси (PS) және Балдо Прокурика Прокурика (RN) 3-ші сенаторлық округтің (Атакама облысы) бөлігі ретінде таныстырылады.
Within the electoral divisions of Chile, Copiapó is represented in the Chamber of Deputies by Lautaro Carmona (PC) and Daniella Cicardini Milla (Independent, backed up by the PS) as part of the 5th electoral district, (together with Chañaral and Diego de Almagro). The commune is represented in the Senate by Isabel Allende Bussi (PS) and Baldo Prokurica Prokurica (RN) as part of the 3rd senatorial constituency (Atacama Region).
Білім
Копиапо балабақшадан жоғары мектепке дейін мемлекеттік және жеке білім береді, сондай-ақ техникалық және бакалавр дәрежелерін де ұсынады.
Copiapó provides public and private education, from kindergarten to high school, and also technical and bachelor's degrees.
Мектептер
Чили Білім беру департаментінің мәліметінше, Копиапода (2007) 35 000-нан астам оқушы болған, олар келесі бағдарламаларға бөлінген: балабақша – 3 780 оқушы; ерекше білім беру – 1 009 оқушы; бастауыш және орта мектеп – 20 794 оқушы; жоғары мектеп – 10 291 оқушы (ғылыми-гуманитарлық бағдарламаларда 5 185 және техникалық-кәсіби бағдарламаларда 5 106). Копиапо коммунасында 64 мектепте мемлекеттік және жеке білім беріледі, олар: 61 қалалық және 3 ауылдық мектепке бөлінген; 32 мемлекеттік, 23 мемлекеттік субсидиямен қаржыландырылатын жеке мектеп және 9 жеке мектеп.
According to the Department of Education of Chile, Copiapó had (2007) an enrollment of more than 35.000 students, divided in the following programs: Kindergarten, 3.780 students; Differencial Education, 1.009 students; Elementary and Middle School, 20.794 students; High School, 10.291 students (5.185 in Scientific Humanist programs and 5.106 in Technical Professional programs). La commune of Copiapó offers public and private education held by 64 schools, divided in: 61 urbans and 3 rurals; 32 public, 23 State subsidized private schools and 9 private schools.
Футбол
Бұл қалада 1999 жылы «Аймақтық Атакама» командасы таратылғаннан кейін құрылған «Club de Deportes Copiapó» футбол клубы бар. Олар Чилидің «Primera A» футбол лигасында ойнайды және өз алаңындағы ойындарын Луис Валенсуэла Гермосилла стадионы мен Tierra Amarilla қалалық стадионында өткізеді.
This city has a football team called Club de Deportes Copiapó, which was born after the dissolution of Regional Atacama, in 1999. It plays in the Primera A League of football of Chile, and plays as local in the Luis Valenzuela Hermosilla Stadium and in the Municipal Stadium of Tierra Amarilla.
Атакамаға шабуыл
Бұл әлемдегі ең көп 4x4 автомобильдерді жинаған шара, ол 1992 жылы басталды. "Рейд Атакама" ұжымының еңбегі мен рухы оны Туризм саласындағы ұлттық сыйлыққа ие етті. 21 жылдан астам бойы Атакама рейді Чилиде жолдан тыс қозғалысты дамытудың негізгі тірегі болды, және оның үлгісін көптеген клубтар, тіпті бірнеше компаниялар да қабылдады. Соңғы жеті жылда қатысушылар саны шамамен 500 көлік және елдің барлық өңірлерінен, сондай-ақ шетелден келген 1800-нен астам қатысушыны құрап, тұрақты деңгейде сақталды. 1997 жылы 613 4x4 көлігімен ең көп қатысушы тіркелді. Бұл осыған дейін тіркелмеген ең ірі шара болғандықтан, оны әлемдік рекорд ретінде тіркеуге өтініш беруге мүмкіндік берді. Тағы бір жетістік – халықаралық (әуесқой) жолдан тыс шаралардың ең ұзақ сақталған рекордын бәсекелестіксіз ұстап тұру.
This is the event that gathers the most 4x4 automobiles in the world, and it began in 1992. The effort and spirit of Raid Atacama has made it worthy of the National Award for Tourism. For over 21 years, the Atacama Raid has been the cornerstone of the development of off road activities along Chile, and its example has been followed by many clubs and even several companies. In the last seven years, the enrollment has kept steady on an average of about 500 vehicles per event, and more than 1,800 participants from all regions of the country and abroad. In 1997, it reached the largest number of participants to date, bringing together 613 4x4 vehicles. With no other event as large, this made it possible to apply for registration as a world record. Another of the achievements is to hold, without competition, the record for international off road event (amateur) with greater permanence in time.
Дакар раллиі
Соңғы жылдары Копиапо Чили коммуналарының бірі ғана емес, сонымен қатар, Хайме Прохенстің туған жері болды, оны кейбір адамдар осы раллидің ең маңызды қатысушыларының бірі деп есептейді.
In the last years, Copiapó has been not only one of the Chilean communes the Rally Dakar Chile Argentina has passed through, but also the place of birth of Jaime Prohens, considered by some as one of the most important participants of this rally.
Көлік
Копиапо қаласын «Атакама шөлі» әуежайы қамтамасыз етеді, онда Чилидің үш ірі әуе компаниясы жолаушылар тасымалын жүзеге асырады. Жоғарыда айтылғандай, қалада сондай-ақ маңызды теміржол бар.
Copiapo is served by Desierto de Atacama Airport, with commercial passenger airline service on three of Chile's major airlines. As mentioned above, there is also an important railway in the city.