Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Luma apiculata өсімдік түрі, чили мирті немесе тему.
Species of plant
Luma apiculata, the Chilean myrtle or temu,
Сипаттама
Чили миртасы баяу өседі, шамамен 10-15 метрлік, кейде 20 метрге дейінгі кішкентай ағаш түзеді. Оның діңі қисық, бұрылып өседі және тегіс қабығы бар, сұрдан ақшыл-қызыл қоңыр түске дейін боялған, ағаш өскен сайын қабығы жарылып, бай қызылша түсі мен қаймақтың арасында екі түсті көрініс береді.
The Chilean myrtle grows slowly, forming a small tree of around 10 to 15 m, rarely 20 m. Its trunk appears twisted and contorted and has smooth bark, coloured grey to bright orange brown, which peels as the tree grows giving a two tone appearance of rich cinnamon colour, contrasted with cream.
Тіршілік ету ортасы
Чили мирті Чилидегі Вальдивияның қоңыржай ормандарында су ағыстарымен бірге өседі, ал Аргентинада Нейкеннен оңтүстікке қарай Чубут өзеніне дейін таралған. Басты ормандар Кетрихуэ түбегінде (мапуче тілінде «мирт») және Аргентинаның Лос-Араянес ұлттық паркі мен Нахуэль-Уапи ұлттық паркіне қарасты Нахуэль-Уапи көліндегі Виктория аралында орналасқан. Сонымен қатар, Лос-Алерсес ұлттық паркіне қарай Араянес өзені бойында оларды аз мөлшерде кездестіруге болады. Осы қорғалатын аумақтардағы ағаштардың жасы 650 жылға жетеді. Аргентинаның Лос-Араянес ұлттық паркіне жататын Кетрихуэ түбегінің 20 гектарын қызыл қоңыр мирт орманы алып жатыр, онда мирт ағаштары басқа ағаштарға тікелей өсуге мүмкіндік бермейді.
The Chilean myrtle grows along water currents in the Valdivian temperate forests in Chile, while in Argentina it grows from Neuquén south to the Chubut River. The main forests are on the Quetrihué Peninsula (Mapuche for 'myrtles') and on Isla Victoria on the Nahuel Huapi Lake, within the Los Arrayanes National Park and Nahuel Huapí National Park, respectively, in Argentina. It can be also found in lesser numbers along the Arrayanes River in Los Alerces National Park. Trees in these protected areas are up to 650 years old. The notable Argentinian myrtle forest of the Los Arrayanes National Park covers 20 ha of the Quetrihué Peninsula, where the cinnamon coloured myrtles leave almost no space for other trees.
Өсіру және пайдалану
Оның жемісі Чили мен Аргентинада бағаланады, ал гүлдері бал өндіру үшін маңызды. Чили миртісі Мапуче халқы үшін емдік қасиеттерімен белгілі. Сонымен қатар, ол бонсай ретінде өсіріледі және жылтыр жапырақтары мен жіңішке қызыл сабақтарының керемет үйлесімі үшін бақшаларда қолданылады. Ирландия мен Ұлыбританияның батыс бөлігінде табиғи түрде таралып, Испанияда отырғызылған. Жаңа Зеландияда және АҚШ-тың Тынық мұхитының солтүстік-батыс аймағында да табиғи ортаға бейімделуі мүмкін деген күдік бар. Бұл өсімдік Корольдік бау-бақша қоғамының «Бау-бақшалық еңбектерге лайықты» сыйлығымен марапатталды.
Its fruit is appreciated in Chile and Argentina and its flowers are important for honey production. The Chilean myrtle has medicinal uses for the Mapuche people. It is also kept as bonsai and cultivated in gardens for the contrast of the glossy foliage and slender red stems. It has become naturalised in parts of Ireland and western Great Britain and it has been planted in Spain. Also suspected to be naturalising in New Zealand and the Pacific Northwest of the United States. This plant has gained the Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit.