Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының Ұлттық тарихи орны

Соғус Айрон Уоркс Ұлттық тарихи орны Массачусетс штатының Соғус қаласында, Бостон қаласының орталығынан шамамен 16 шақырым (10 миль) солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Бұл Солтүстік Америкадағы алғашқы толыққанды темір зауытының орны, оны Джон Уинтроп Кіші салды және ол 1646 жылдан шамамен 1670 жылға дейін жұмыс істеді. Оған қайта құрылған домна пеші, балға, доңғалақ, қиырғыш, кескіш және ширек тонналық соққы кіреді. Мұнда жеті үлкен су дөңгелегі орнатылған, олардың кейбіреуі үлкен ағаш тісті дөңгелектермен біріктіріліп, бірге жұмыс істейді. Зауытта темірді теңізге жүретін кемелерге тиейтін кемежай және 17 ғасырға тән, қалпына келтірілген үлкен үй бар.

Тарих

XVII ғасырда темірден көптеген қажетті заттар, атап айтқанда шегелер, ат қойғыштар, ыдыс-аяқ, құрал-саймандар және қару-жарақтар жасалатын. Темір өндіру үшін күрделі өндіріс процесі қажет болды, оны тек өнеркәсіптік кәсіпорын ғана жүзеге асыра алатын. Бұл процесс Англия отарлауының алғашқы жылдары Солтүстік Америкада қолжетімді болмады, сондықтан барлық темір бұйымдарын импорттауға тура келді. Темір бұйымдарының бағасы жоғары болды, себебі ең жақын қорыту зауытына дейін кемемен кем дегенде екі ай сапар шегу қажет еді. Уинтроп колонияларда шикізаттың арзан және көп қоры бар екендігіне сенді, сондықтан Массачусетс штатындағы темір зауыты Жаңа Англия және Чесапик колонияларында, тіпті Англияда да пайдалы сатылатын өнімдерді өндіре алады деп ойлады. 1641 жылы Уинтроп кәсіпорынды қаржыландыру үшін қажетті капиталды алу үшін Англияға сапар шекті. Уинтроп алғашқы темір зауытын салу үшін Массачусетс штатындағы Брэйнтри жерін таңдады. Құрылыс 1644 жылы басталды және 1645 жылы аяқталды. 1645 жылдың 15 қазанында Уинтроп Undertakers компаниясына Массачусетс штатының Бас сотынан салықтан босату және темір өндірісіне 21 жылдық монополия берді. Массачусетске келгеннен кейін Лидер бұрынғы жерді зерттеуді қайта қарады және басқа да жерлерді қарастырды. Ол Саугус өзенінің жағасындағы Линн қаласын (Массачусетс штаты, қазіргі Саугустың бөлігі) таңдады. Өзенде суы аз кемелер жүзе алатын, ал өзенге бөгет салу арқылы машиналарды қуаттандыруға болатын. Айналасындағы орманнан көмір жасауға болатын. Жақын маңдағы көлдерден, батпақтардан, өзен арналарынан және сорлардан балшық кенін алуға болады. Әдетте ағынды үшін қолданылатын әк тас қолжетімді болмады, бірақ тәжірибелер нәтижесінде жақын маңдағы Нахантта табылған габбро ағынды ретінде қолданылатыны анықталды. 1646 жылы "Хаммерсмит" деп аталған жаңа темір зауыты жұмыс істей бастады. Онда шойын және сұр темір (соңғысы оттықтарға, қазандықтарға, табаларға, қайнатқыштарға және табақтарға құйылатын) өндіруге арналған доменді пеш, шойынды балқытылған темірге тазартуға арналған ұстахана, 500 фунт салмақты балғамен саудагерлік штангаларды жасауға арналған, олар дайын өнімдерге айналдыру үшін теміршілерге сатылатын, және шегелер, бұрандалар, ат аяқ киімдері, арба дөңгелектері, балталар, аралар және басқа да құралдар жасауға қолданылатын жалпақ металл өндірілетін вальцовка және кесу цехы бар еді. Ол кезде бұл әлемдегі ең жетілген технологиялық темір зауыттарының бірі болатын. Темір зауытында жұмыс істейтін тәжірибесі аз жергілікті жұмысшылар жиі, кейде өлімге әкелетін жазабастарға ұшырады. Шотландтар көбінесе білікті емес жұмысшылар ретінде жұмыс істеді, ағаш кесу сияқты жұмыстарды орындады. Кейбіреулері көмір жасау, балта жасау және ағаш өңдеу сияқты дағдыларды үйренді.

Жерді қайта құру және қалпына келтіру

Темір зауыты жабылғаннан кейін, ол уақыт өте пайдаланылмай, бұталармен жасырылып қалды. 1898 жылы Линн тарихи қоғамы зауыт орнының жанына "Бірінші темір зауыты. Бұл елдегі алғашқы табысты темір зауыты осы жерде құрылды. 1643 жылы құю цехы салынды. Жозеф Дженкс 1647 жылы мұнда балға жасау шеберханасын салды, ал 1652 жылы Жаңа Англияда айналымға шығарылған алғашқы күміс ақшаларға арналған қалыптар жасады. 1654 жылы ол Америкадағы алғашқы өрт сөндіру машинасының авторы болды." деген мәтіні жазылған тарихи белгіні орнатты. Бірақ, уақыт өте, тақта да бұталардың арасында көрінбей қалды және темір зауытын қалпына келтіру жұмыстары кезінде ғана табылғанға дейін жасырын күйде болды. 1915 жылы антиквариаттарды зерттеуші Уоллес Наттинг темір зауытының жанында орналасқан, 1680 жылдарға дейін сақталған шаруа үйін сатып алды, ол Saugus темір зауытының басшысының бұрынғы үйі деп есептелді. Ол үйге Broadhearth деп ат қойып, оны кеңейтілген, бірақ кейбір деректерді әшекейлеп көрсеткен қайта жаңарту жұмыстарын жүргізді. Наттинг Broadhearth-ты антиквариаттар, фотосуреттер және көшірме жиһаздардан тұратын жинағын көрсету үшін пайдаланды. 1917 жылы ол үйдің жанына темір шеберханасын қосты және ертедегі темір бұйымдарын жасау және сату үшін темір шеберді жұмысқа алды. 1920 жылы қаржылық қиындықтарға тап болған Наттинг үйді Бостондық антиквариат сатушысы Чарльз Л. Куниге сатты. Куни қайтыс болғаннан кейін оның әйелі оны Бостондық тағы бір антиквариат сатушысы Филип Розенбергке сатты. Мүлікті сатып алғаннан кейін Розенберг, Америка революциясының қыздарының Парсон Роби бөлімінен Луиза Хоуксқа үйді тек DAR немесе Саугус қаласына ғана сататынына уәде берді. 1938 жылы DAR бұрынғы темір зауытының жерінен сот арқылы 50 долларға сатып алды. 1941 жылы Розенберг үйді Саугусқа және DAR-ға сатуға ұсынды, бірақ ешқайсысы оның сұраған бағасын төлей алмады. Оның орнына ол Генри Форд сауда мектебінің түлектер қауымдастығымен келісімге келді, олар ғимаратты Мичиган штатының Дирборн қаласындағы Генри Фордтың Гринфилд ауылына көшіруді жоспарлаған. Бұл жайт Саугус тұрғындары мен мұраны сақтаушылардың наразылығын тудырды, олар ұзақ талқылаулардан кейін Генри Фордты ғимаратты сатып алмауға көндірді. Қарсылық ретінде Форд түлектер қауымдастығына мүлікке жұмсаған ақшасын өтеуді талап етті. Саугуста ақша жинау жұмыстары көңіл көншітпейтін болғандықтан, Жаңа Англияның көне заттарды сақтау қоғамының президенті Уильям Самнер Апплтон шығындарды мемлекет, қала және халық арасында бөлуді ұсынды. Бұл жоспардың іске аспайтыны анық болған соң, Апплтон мүлікті сатып алу және күтіп ұстау үшін пайда көздемейтін "Бірінші темір зауыттары қауымдастығын" құрды. 1943 жылы Бірінші темір зауыттары қауымдастығы (FIWA) шаруа үйін, сондай-ақ DAR-дың бұрынғы темір зауытының жерінің бір бөлігін сатып алды. 1948 жылдың қыркүйегінде FIWA президенті J. Sanger Attwill, Уолден көлінде Генри Дэвид Тороның үйінің орнын тапқан археолог Роланд В. Роббинске темір зауытының орнын табуға тырысу туралы ұсыныс жасады. Роббинс үш жүз жылдан астам уақыт бұрын салынған жерді қазу идеясына қызығушылық танытты, онда ақпараттың аздығы, жоспарлар мен суреттердің болмауы және Америка колонияларындағы алғашқы темір өндіру зауыты болу мүмкіндігі оны қызықтырды. Роббинс жүргізген қазба жұмыстары темір зауытының негізгі өндірістік бөлімдерін, соның ішінде ғимараттардың іргетастарын, биік пештің қалдықтарын, тоғандар мен каналдарды, балғада қолданылатын 500 фунт салмақты балғаны және биік пештің балғасын қоректендіретін су доңғалағын, оның дөңгелек орнымен бірге тапты. Гарвард университетінің биологтары бұл доңғалақты сақтап қалды, олар оны сақтау үшін жаңа әдіс әзірледі. Ол сондай-ақ Смитсония кураторы С. Малкольм Уоткинс, МТИ профессоры Герберт Х. Улиг және Гарвард профессоры Эльсо Баргхорн сияқты коллекционерлер мен сарапшылардан көмек алды. 1953 жылы Роббинс темір зауытынан күрт кетіп қалды. 1968 жылдың 5 сәуірінде Саугус темір зауыты Ұлттық парктер жүйесіне қосылды және Саугус темір зауыты ұлттық тарихи орны деп қайта аталды. Парк көктемнен күзге дейін маусымдық түрде ашық болады.