Кіріспе
Ағылшын жазушысы Тереза Йелвертон (туған кезде Мария Тереза Лонгворт; шамамен 1827-33 – 13 қыркүйек 1881) – 19 ғасырдағы ирландиялық сот ісіне, Йелвертон ісіне қатысқандығы үшін танымал болған ағылшын жазушысы. Бұл іс нәтижесінде Ирландиядағы әртүрлі діндерді ұстанатын адамдардың некесіне қатысты заң өзгертілді.
Theresa Yelverton (née Maria Theresa Longworth; c. 1827–33 – 13 September 1881) was an English writer who became notorious because of her involvement in the Yelverton case, a 19th century Irish law case, which eventually resulted in a change to the law on mixed religion marriages in Ireland.
1857 жылға дейінгі өмір
Мария Тереза Лонгворт Англияның Ланкашир графтығы, Манчестер қаласындағы Читвудта дүниеге келді. Ол жібек өндіруші Томас Лонгворт пен оның көп ұзамай қайтыс болған әйелі Энн Фокстың алты баласының ең кішісі еді. Ол Булонь-сюр-Мердегі урсулиндық қатындар монастырында білім алды. Рим католигіне дінін өзгерткен ол кейіннен Смедлидегі әкесінің үйіне оралды, онда олар діни көзқарастардағы келіспеушіліктерге ұшырады. Тереза Лонгворт Крым соғысы кезінде Сент-Винсент-де-Полдың Қайырымдылық әйелдері (Қайырымдылық қарындастары) қатарында медбике болып жұмыс істеді. Ол Ельвертонмен 1855 жылы Константинопольдегі Галата ауруханасында қайта кездесті.
Некелер және сот ісі
Бірнеше жыл бойы Тереза Лонгвортпен танысқаннан кейін, 1857 жылдың басында Ельвертон Эдинбургке тағайындалды. Тереза сол жерде, тағы бір католикке өткен досы және Чарльз Макфарлейннің қызы, қайырымдылық сестрі Арабелламен бірге тұратын. Ельвертон оған барып, олардың қарым-қатынасы, никеге тұруға жақын деп есептелген, тығыз болды. Тереза Лонгворт Ельвертонмен екі неке рәсіміне қатысты. Біріншісі, 12 сәуірде 1857 жылы, жұбайлар 1 Винсент көшесінде, Эдинбургте, Терезаның тұрғын үйінде, Ельвертон оқыған Англия шіркеуінің жалпы дұға кітабы бойынша неке рәсімін өткізді. Екіншісінде, ол 1857 жылдың 15 тамызында Ростревор, Даун графтығы, Ирландияның жанындағы Рим-католик шіркеуінде оны жасырын түрде үйлендірді. Кейін Ельвертон Терезаның екі рәсімнің де заңды неке емес деп ойлағанын айтты. 1858 жылдың 26 маусымында ол Чарльз Эшворттың қызы және Эдвард Форбстың жесірі Эмили Марианна Эшвортқа үйленді. Шараны Шотландия епископ шіркеуінің өкілі Эдвард Рамзи өткізді. Тереза бұл неке туралы үш күннен кейін естіді, ал 30 маусымда католик дін қызметкері Рамзиге 1857 жылдың тамызындағы ирландтық рәсімнің куәлігінің көшірмесін көрсетті. Соның салдарынан Тереза Эдинбург прокуратурасына жүгінді, ал Ельвертон двоежендік айыбымен Калтон түрмесіне қамалды. Кейін айыптар алынып тасталды. Ельвертон Терезаға үйленбегенін растау үшін тағы бір сот шешімін сұрады, содан кейін тағы да сот процесі басталды. Ельвертонның Лордтар палатасына ықпал еткені айтылды.
Абыройға зиян келтіру
Бұл заңгерлік күрес жұбайларға жаңғырық әкелді. "Терэза кезекпен жамандалып, мақталып, "аяусыз тасталып кеткен" құрбан ретінде көрсетілді және оны тәлкекке салушы деп айыптады. Кейде ол күнәсіз және таза, ал кейде аяусыз әлеуметтік өрлеуші ретінде бейнеленді. Алты жылдық сот процестері мен шағымдардан кейін ол соңында ісін жоғалтты. Бірақ осы процесте ол шағын ғалым атанды." Ельвертон Корольдік артиллериядағы офицерлік лауазымынан босатылып, жартылай жалақыға көшті.
Өлім
Ол 1881 жылы Оңтүстік Африканың Натал провинциясындағы Питермарицбург қаласында қайтыс болды.
Әдебиетте
1860-шы жылдардағы екі роман оқиға мен сот ісіне негізделген: Джеймс Родерик О'Фланаганның «Жұмсақ қан: немесе құпия неке» (1861) және Сайрус Реддингтің «Әйел де, әйел емес» (1867) романдары.