Кіріспе

Неміс суретшісі және ағаш өрнек шебері (1473–1531)

Ханс Бургкмайр Ұлы (1473–1531) – неміс суретшісі және ағаш өрнек шебері.

Өмірбаян

Ханс Бургкмайр Аугсбургте суретші Томас Бургкмайрдың ұлы болып дүниеге келді. Оның ұлы, Кіші Ханс та кейін суретші болды. 1488 жылдан бастап Бургкмайр Мартин Шонгауэрдің Колмардағы шәкірті болды. Шонгауэр 1491 жылы қайтыс болды, Бургкмайр оқуын толық аяқтамай тұрып. Ол осы кезде Италияға сапар шеккен болуы мүмкін, бірақ 1507 жылы Италияға сәпар жасады, бұл оның өнеріне зор әсер етті. 1491 жылдан бастап ол Аугсбургте жұмыс істеді, шебер атанды және 1498 жылы жеке шеберханасын ашты. Бургкмайр лютеран дінін ұстанды.

Мансап

Неміс өнер тарихшысы Фридрих Вильгельм Холльштейн Бургкмайрға 834 ағаш кескінін жатқызады, олардың көпшілігі кітап иллюстрациялары үшін жасалған. Жүзден астам кескіні кітапқа арналмаған "бір парақты" басылымдар болып табылады. Оның туындылары итальяндық Ренессанс формаларын қалыптасқан неміс стилімен үйлестіретін керемет композиция жасау қабілетін көрсетеді. 1508 жылдан бастап Бургкмайр уақытының көп бөлігін 1519 жылы император қайтыс болғанға дейін Максимилиан I-нің ағаш кесу жобаларымен жұмыс істеуге арнады. Ол Максимилианның «Жеңістері» атты 135 басылымның жартысына жуығын жасады, олардың барлығы да үлкен және ерекше сипатқа ие. Ол «Ақ патшайым» (Weisskunig) және «Теоерданктің» көптеген суреттерін де жасады. Ол жетекші ағаш кесуші Жост де Негкермен тығыз жұмыс істеді, ол, іс жүзінде, оның баспагеріне айналды. Ол кьяроскуро ағаш кескісінің маңызды инноваторы болды және 1508 жылғы басылымда тондық блокты бірінші болып қолданған адам деп есептеледі. Оның «Өлімге тойтарысқан ғашықтар» (1510) – үш блок қолданған алғашқы кьяроскуро басылымы, сонымен қатар сызық блогының өзі қанағаттанарлық сурет бермейтіндіктен, тек түсті басып шығару үшін жасалған алғашқы басылым. Балдунг пен Кранахтың осы кезеңдегі басқа кьяроскуро басылымдарында өздігінен басылатын сызық блоктары болған. Ол бір ғана эфир жасады – «Венера мен Меркурий» (шамамен 1520), оны болат тақтаға ойып салған, бірақ Шонгауэрмен бірге оқығандықтан ойып салуды ешқашан қолданбады. Бургкмайр сонымен қатар табысты суретші болды, негізінен діни көріністер, Аугсбург азаматтарының портреттері және император сарайының мүшелерін суреттеді. Оның көптеген туындыларын Мюнхен, Вена және басқа да галереяларда көруге болады. Бургкмайр 1531 жылы Аугсбургте қайтыс болды.

Бургмайр және қазіргі этнологияның негізі

Бургмайр заманы этнографияның және Вена университетінде Конрад Сельтес тарапынан ілгерілеткен хорографияның жаңа гуманистік ғылымының даму кезеңі болды. Аугсбургтегі Велсерлердің коммерциялық кәсіптеріне сүйене отырып, гуманист Конрад Путингер император Максимилианды үндістерге қатысты этнографиялық қызығушылықтарын қолдауға және Балтазар Спрингердің 1505–1506 жылдарғы Африка айналып Үндістанға жасаған саяқатын демеуге ықпал етті. 1512 жылы Максимилианның жеңіс шеруіндегі үндістерге қатысты берген тапсырмасына сәйкес, Йорг Кёльдерер (қазір жоғалған) суреттер сериясын жасады, ол 1513–1515 жылдары Альтдорфердің миниатюраларына үлгі болды. Бұл суреттер өз кезегінде, "Каликут халқының" бейнесін көрсететін ағаш кескіндерінің (олардың жартысы қазір жоғалған 1516–1518 жылдарғы Бургмайрдің суреттеріне негізделген) үлгісіне айналды. 1508 жылы Бургмайр Африка және Үндістан халқы сериясын жасады, ол Спрингердің Африка мен Үндістанның жағалауында кездескен халықтарды бейнелеуге бағытталған. Бұл серия "этнография әдістемелік негізі ретінде қабылдайтын талдамалық санаттардың негізгі жиынтығын" құрастырды.