Кіріспе

Антидепрессанттар. Жиі кездесетін қосымша әсерлеріне ауыз құрғауы, есіңнің аууы, құсу және бас ауруы жатады. Бұл серотонин антагонистері және кері сіңіру ингибиторлары (SARI) класына жататын фенилпиперазин қосылысы. Тразодон сонымен қатар ұйықтату әсеріне де ие. Тразодон 1981 жылы АҚШ-та медициналық қолдануға бекітілген.

Депрессия

Тразодонды негізінен бірполярлы ауыр депрессияны, оның ішінде мазасыздықпен бірге емдеу үшін қолданады. Ашық және қос соқыр сынақтардың деректері тразодонның антидепрессанттық тиімділігі амитриптилин, доксепин және миансеринге ұқсас екенін көрсетеді. Сонымен қатар, тразодонның қауаптылықты басатын қасиеттері, төмен кардиотоксикалық әсері және салыстырмалы түрде жеңіл қосымша әсерлері бар. Тразодонның антихолинергиялық әсері минималды болғандықтан, ол алғаш қолданысқа кірген кезде депрессиямен ауыратын егде жастағы пациенттерді емдеу үшін ерекше пайдалы болды. Екі көзге жасырын жүргізілген үш сынақ тразодонның антидепрессанттық тиімділігі басқа антидепрессанттарға ұқсас екенін көрсетті. Алайда, тразодонның бір жағымсыз әсері – ортостатикалық гипотензия, бас айналуға және құлау қаупін арттыруға алып келуі мүмкін, бұл егде жастағы пациенттер үшін қатерлі салдарға әкелуі мүмкін. Сондықтан, бұл қосымша әсер, седациямен бірге, тразодонды антихолинергиялық әсері жоқ (бірақ оның басқа қосымша әсерлерінен өзгеше) жаңа препараттармен салыстырғанда осы топтағы пациенттер үшін көбінесе қолайсыз етеді. Дегенмен, тразодон депрессиямен ауыратын және қатты мазасыздық пен ұйқысыздықтан зардап шегетін егде жастағы пациенттерге көбінесе көмектеседі. Тразодонды әдетте күніне бірнеше рет тағайындайды, бірақ күніне бір рет қолдану да тиімді болуы мүмкін.

Ұйқысыздық

Төмен дозадағы тразодон ұйқысыздықты емдеуде мақұлданбаған қолданысқа ие және бұл жағдай үшін тиімді әрі қауіпсіз деп есептеледі. Ол антидепрессанттарға байланысты ұйқысыздықты емдеу үшін де қолданылуы мүмкін. Тразодон 2000 жылдардың басында ұйқысыздыққа тағайындалған екінші ең көп қолданылатын препарат болды, бірақ ұйқы бұзылыстарын емдеу үшін тразодонды зерттеулердің көп бөлігі депрессиямен ауырған адамдарда жүргізілді. 2010 жылдардың соңында жарияланған жүйелі шолулар мен мета-талдамалар, оның ішінде Кокран шолуы, төмен дозадағы тразодонның депрессиямен және еутимиялық жағдайдағы адамдарда ұйқысыздықтың қысқа мерзімді емдеуіне тиімді препарат екенін көрсетті. Тразодон ұйқының субъективті сапасын сәл жақсартады (–0,34-тен –0,41-ге дейін) және түнгі оянулар санын орташа есеппен азайтады (MD (орташа айырма) = –0,31, SMD (стандартталған орташа айырма) = –0,51). Ол кейбір басқа ұйықтау препараттарына қарағанда терең ұйқыны арттырады.

Басқа аурулар

Тразодон жиі жалпыланған алаңдаушылық және паникалық бұзылу сияқты алаңдаушылық бұзылуларын емдеуде, сондай-ақ травмадан кейінгі стресс бұзылуы (ПТСР) және обсессивті-компульсивті бұзылу (ОКБ) кезінде қолданылады. Тразодон көбінесе алаңдаушылық бұзылуларын емдеуде бензодиазепиндерге балама ретінде қолданылады. ОКБ үшін байқалатын пайда шамалы. Италияда ол 25 мг және 50 мг доза белгіленген дозалау пипеткасымен бірге 60 мг/мл концентрациядағы оральды ерітінді (Trittico) түрінде де қолжетімді.

Сонымен қатар, 150 мг және 300 мг дозаларындағы ұзақ әсерлі оральды таблеткалар да бар.

Жанама әсерлер

Антихолинергиялық жанама әсерлерінің болмауы себепті, тразодон антимускариндік әсерлерінің айқын байқалатын жағдайларда (мысалы, еңкейген простата гиперплазиясы, жабық бұрышты глаукома немесе ауыр ішек түйілуі) ерекше пайдалы. Тразодонның седация тудыру қабілеті қос жақты қару сияқты. Көптеген науқастар үшін, алағайлау, көңіл сығуы және ұйқысыздықтан құтылу тез болуы мүмкін; ал басқа науқастар үшін, әсіресе айқын психомоторлық баяулық және шаршағандық сезімі бар адамдар үшін, тразодонның терапиялық дозалары седация салдарынан қабылдауға төзімді болмауы мүмкін. Тразодон кейбір адамдарда ортостатикалық гипотензияны тудыруы мүмкін, бұл α1 адренергиялық рецепторлардың блокадалануының нәтижесі болуы ықтимал. Тразодон қабылдау кезінде екіполярлық бұзылыс анықталуы мүмкін.

Тразодонға қатысты сақтық шараларына тразодонға белгілі бір сезімталдық, 18 жасқа дейінгі жасөспірімдер және басқа антидепрессанттармен бірге қолдану (суицидтік ойлар немесе әрекеттер қаупін арттыруы мүмкін) жатады. Тразодон антидепрессанттардың ССКИ класына жатпаса да, ол ССКИ-дің көптеген қасиеттерін бөліседі, әсіресе препаратты тым тез тоқтатса, тоқтату синдромының пайда болу мүмкіндігі. Сондықтан, препаратты тоқтату кезінде, әдетте, белгілі бір уақыт аралығында дозаны біртіндеп азайту арқылы сақ болу қажет.

Өзін-өзі өлтіру

Антидепрессанттар балалар мен жасөспірімдерде өмірден қол үзгісі келген ойлар мен әрекеттер қаупін арттыруы мүмкін. Осылайша, өмірден қол үзгісі келген ойлар мен әрекеттердің пайда болуын жақыннан қадағалау ұсынылады.

Седация

Тразодон қауіпті болуы мүмкін тапсырмаларды орындауға қажетті ой-сезім және/немесе денелік қабілеттерге әсер ете алатындықтан, мысалы, автомобиль немесе техниканы басқару сияқты жағдайларда, науқасқа әсер еткен кезде мұндай қызметтерден аулақ болуға кеңес беру керек. Тразодонмен салыстырғанда, қайтымды МАОИ антидепрессант моклобемидге қарағанда, сақтық деңгейінің нашарлауы жиі байқалады. Тразодон жүргізу қабілетін нашарлатады.

Жүрек

Кейс-баяндамаларда тразодонмен емделу кезінде митральді клапанның бұрыннан бар құлдырауы бар пациенттерде де, сондай-ақ жүрек ауруының жеке және отбасылық анамнезі жоқ пациенттерде де жүрек аритмиясы пайда болғаны көрсетілген. Тразодонмен емделу кезінде QT аралығының ұзаруы туралы хабарламалар келіп түскен. Аритмияларға оқшауланған ПВК (жеке қарыншалық экстрасистолалар), қарыншалық жұптар және екі пациентте қарыншалық тахикардияның қысқа эпизодтары (үш-төрт соққы) кіреді. Тразодонмен емделген, бұрыннан жүрек ауруы бар және жүрек ауруы жоқ пациенттерде де маркетингтік бақылаудан кейін бірнеше аритмия жағдайлары тіркелді. Алдын ала зерттеулердің нәтижелері қолжеткізілгенге дейін, бұрыннан жүрек ауруы бар пациенттерді, әсіресе жүрек аритмиясын мұқият бақылау қажет. Тразодонды миокард инфарктісінен кейінгі алғашқы қалпына келтіру кезеңінде қолдану ұсынылмайды. QT аралығын ұзартатын немесе CYP3A4 ингибиторлары болып табылатын дәрілерді бірге қолдану жүрек аритмиясының қаупін арттыруы мүмкін.

Приапизм

Тразодонмен байланысты сирек кездесетін жағынқы әсер – приапизм, бұл оның α адренергиялық рецепторларына қарсы әрекетінен туындауы мүмкін. 200-ден астам жағдай тіркелді, ал өндірушінің бағалауынша, тразодонмен емделген 6000 ер адамның біреуінде кез келген эректильді дисфункция кездесуі мүмкін. Бұл жағынқы әсердің қаупі емдеудің алғашқы айында, төмен дозада (яғни, күніне 150 мг-ден аз) ең жоғары болып көрінеді. Ұзаққа созылған немесе қалыптан тыс эрекцияны қоса, кез келген эректильді дисфункцияны ертерек анықтау маңызды, және тразодонмен емдеуді дереу тоқтату қажет. Тразодон қабылдаған ерлерде спонтанды оргазм да тіркелген. Клиникалық хабарламаларда тразодонмен байланысты психосексуалдық жағынқы әсерлер әйелдерде де сипатталған, оның ішінде либидоның артуы, клитористің приапизмі және спонтанды оргазмдар.

Басқалар

Сирек кездесетін бауыр токсикалық әсерлері реактивті метаболиттердің қалыптасуына байланысты байқалған. Тразодон қабылдаған адамдарда пролактин концентрациясының жоғарылауы анықталды. Олар шамамен 1,5-2 есеге артқан. Тразодон ұйқы кезіндегі периодты аяқ-қол қозғалыстарын нашарлатпайды. Тразодон қарт адамдарда құлау қаупінің артуымен байланысты.

Жүктілік және бала емізетін кезең

Адамдарда жеткілікті деректер жетіспейді. Қолдану емделетін жағдайдың ауырлығымен негізделуі керек.

Өте көп дозалау

Тразодонның жоғары дозасы серотонин синдромын тудыруы мүмкін жағдайлар тіркелген. Тразодон, әсіресе оны жалғыз қабылдағанда, артық дозаланған жағдайда ТСА, МАОИ және басқа екінші буын антидепрессанттарға қарағанда салыстырмалы түрде қауіпсіз болып көрінеді. Өлім жағдайлары сирек, ал 6000–9200 мг дозасын қабылдағаннан кейін жақсы жағдайға оралу туралы хабарлар бар. Бір мәлімет бойынша, 294 артық дозалау жағдайының 9-ы өлімге әкелді, ал барлық тоғыз науқас орталық нерв жүйесін (ОНЖ) басаңдататын басқа да препараттарды қабылдаған. Тразодонды артық дозада қабылдаған кезде клиниктерлер артериалдық қысымды мұқият бақылауы керек, себебі бұл қауіпті уытты әсер болуы мүмкін. Бір жағдайда тразодонды артық дозада қабылдағанда, плазмадағы тразодон концентрациясы 25,4 мг/л болғанда торсада де Пуант және толық атриовентрикулярлық блокада, содан кейін көп органдық жеткіліксіздік дамыды.

Абсорбция

Траздон ауыз арқылы қабылдағаннан кейін жақсы сіңіріледі. Тамақ сіңуді сәл баяулатып, күшейтеді.

Тарату

Тразодон ешбір тінде жиналмайды. Тразодонның таралу көлемі 0,8-тен 1,5 л/кг-ға дейін. CYP1A2, CYP2D6 және CYP3A4 генотиптері тразодонның немесе mCPP-нің концентрациясын болжауға көмектеспейді. Дегенмен, тразодон метаболизмінде жеке адамдар арасында айқын айырмашылықтар бар. Тразодонмен емделу кезінде mCPP деңгейі тразодон деңгейінің шамамен 10% құрайды, бірақ mCPP жеке қолданғанда адамдарда психикалық және физикалық әсер тудыратын концентрацияларда кездеседі. Алайда, тразодонның әсерлері, мысалы, серотонинді тежеуі, mCPP-нің әсерін толығымен немесе жартылай басып тастауы мүмкін.

Жою

Тразодонның шығарылуы екі фазалы: бірінші фазаның жартылай жойылу уақыты (таралу) 3-6 сағат, ал екінші фазаның жартылай жойылу уақыты (элиминация) 4,1-14,6 сағатты құрайды. Ұзартылған босатылу түріндегі тразодонның жартылай жойылу уақыты 9,1-13,2 сағат аралығында. Қалған дәрілік зат және оның метаболиттері өт арқылы нәжіспен шығарылады. Препараттың 1%-дан азы өзгермеген күйде шығарылады. Ол психикалық азабы гипотезасы бойынша әзірленді, бұл гипотеза пациенттерді зерттеу нәтижесінде туындады және үлкен депрессияның ауырсыну шегінің төмендеуімен байланысты екенін көрсетеді. Оның жасалуы кезінде қолданыста болған көптеген басқа антидепрессанттардан өзгеше, тразодон мускариндік холинергиялық рецепторларға минималды әсер етеді. Тразодон патенттелген және әлемнің көптеген елдерінде сатылымға шығарылған. Ол 1981 жылы Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) бекіткен, және АҚШ-та бекітілген алғашқы трициклді емес немесе МАОИ антидепрессанты атанды.

Жалпы атаулар

Тразодон – бұл препараттың жалпы атауы және оның таблеткалары, капсулалары, суспензиясы, ал тразодон гидрохлориді – оның тұзы, инъекциялық формасы, және дермальді жабыны.

Брендтер

Тразодон әлемде көптеген саудалық атаулармен сатылады. 2003 жылғы жүйелі шолу және мета-талдау эректильді дисфункцияны емдеуде тразодонның пайдалы болуы мүмкін екенін көрсетті. Тразодоннан басқа, тразодон мен бупропионның (дамыту кодтық атаулары және шартты саудалық атаулары S1P 104, S1P 205, Lorexys және Orexa) комбинациясы эректильді дисфункцияны және әйелдердің жыныстық дисфункциясын емдеу үшін зерттелуде. 2021 жылдың қыркүйегіне қарай, бұл жағдайлар бойынша 2-ші фазалық клиникалық сынақтар жүргізілуде. Кохрейн шолулары тразодонның деменциядағы қозуды (агитацияны) емдеуде тиімді еместігін көрсетті. Кохрейннің тағы бір шолуы тразодонның деменция кезіндегі ұйқы бұзылыстарын емдеуде пайдалы болуы мүмкін екенін анықтады. Тағы да жүйелі шолулар тразодонның фронтотемпоральды деменция және Альцгеймер ауруы сияқты деменция түрлеріндегі мінез-құлқы және психологиялық симптомдарға тиімді болуы мүмкін екенін көрсетті. Ол оң симптомдарды нашарлатпай, теріс симптомдарды азайтуға көмектеседі, бірақ теріс симптомдардың жақсаруы шамалы болды. Тразодон зерттелді және булимияны емдеуде тиімді екені анықталды. Сондай-ақ, ол түнгі тамақтану синдромын емдеуде де пайдалы болуы мүмкін. Балалар мен жасөспірімдерде бруксизмді емдеуде де тиімді болуы мүмкін. Тразодон кейбір созылмалы ауырсыну синдромдарын емдеуде пайдалы болуы мүмкін. Тразодон фибромиалгияны, сондай-ақ диабеттік нейропатияны емдеуде де пайдалы болуы мүмкін. 2004 жылғы шолуда тразодон күрделі аймақтық ауырсыну синдромын емдеуде қолданылуы мүмкін екені айтылды. Тразодон функциональды асқазан-ішек бұзылыстарын емдеуде де тиімді болуы мүмкін. Жүрекке байланысты емес кеуде ауыруын емдеуде де тиімді болуы мүмкін. Тразодон инсульттан кейін қозғалыс функциясын қалпына келтіруге көмектесуі мүмкін.

Ветеринариялық пайдалану

Ветеринарияда тразодонды иттің және мысықтың қорқыныш пен стрессін азайту, ұйқысын жақсарту және оларды ұйқыға түсіру үшін қолданылады.