Кіріспе

2005 жылдың 28 шілдесінде Угандада көп партиялық жүйені қайта орнату жөнінде референдум өтті. Діни араздықтарды басу мақсатында саяси партияларға шамамен 20 жыл бойы сайлауға қатысуға тыйым салынған еді. Президент Ювери Мусевени 1986 жылы билікке келген кезде партиясыз "Қозғалыс" үкімет жүйесін орнатып, енгізді. 2000 жылы референдум өткізілді, бірақ ұсыныс сайлаушылардың 90 пайызынан астамы тарапынан қабылданбады. Ал осы жолы сайлаушылардың 90 пайызынан астамы мақұлдады.

Өмірбаян

Уганда парламенті 4 мамыр 2005 жылы референдум өткізуге дауыс берді. Алайда, сайлауға деген ынта-күш аз болды, себебі үкімет пен оппозиция көппартиялық жүйеге оралуды қолдады. Демократиялық өзгерістер форумы сияқты кейбір саяси топтар сайлауды бойкоттап, оның 19 жылдық бір партиялық билікті заңдастыратынын мәлімдеді. Президент Мусевени бойкоттаушыларды "Уганданың дамуына үлес қоспағаны" үшін сынады. Басқа бақылаушылар референдумға жұмсалған 12,5 миллион доллардың әлемдегі ең кедей елдердің бірі – Угандада тиімдірек пайдаланылуы мүмкін еді деген пікір білдірді. Сайлаушыларға ұсынылған ұзақ сұрақ оның түсініксіздігі үшін сынға ұшырады: «Әртүрлі ұйымдарға/партияларға қосылғысы келетіндерге саяси билік үшін бәсекелесуге мүмкіндік беру үшін саяси кеңістікті ашуға келісесіз бе?» Бюллетеньде «иә» және «жоқ» жауаптарына сәйкес үй мен ағаш суреттері бейнеленген. Сайлаушылардың 90 пайыздан астамы көппартиялық саясатқа оралуды қолдады. Кейбір бақылаушылар сайлауға қатысу туралы ресми мәліметтерге таңырды. Алғашқы бағалаулар бойынша, Уганданың 8,5 миллион сайлаушысының 30 пайызынан азы ғана сайлауға келді. Алайда Сайлау комиссиясы ресми түрде 47 пайыз көрсетті. Сайлауға қатысушылардың аз болуы Мусевени үшін ұятқа ұшыратар еді.