Пол Лоренцен (1915-1994) – неміс философы, математик, Эрланген мектебінің негізін қалаушы. Ойын семантикасын ойлап тапты, соғыс кезінде кодты бұзумен айналысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс математигі және философы (1915–1994)
German mathematician and philosopher (1915–1994)
Пол Лоренцен (24 наурыз 1915 – 1 қазан 1994) – неміс философы және математигі, Эрланген мектебінің (Вильгельм Камлахпен бірге) негізін қалаушы және ойын семантикасын (Куно Лоренцпен бірге) ойлап тапқан.
Paul Lorenzen (March 24, 1915 – October 1, 1994) was a German philosopher and mathematician, founder of the Erlangen School (with Wilhelm Kamlah) and inventor of game semantics (with Kuno Lorenz).
Өмірбаян
Лоренцен 1938 жылы Гельмут Хассе басшылығымен «Зур абстрактен багурдинг дер мультипликативный идеал теориясы» атты диссертациясын қорғап, Геттинген университетінде докторлық ғылым кандидаты атағын алды. 1933 жылы ол SA және Немец ұлттық студенттер одағына (NSDStB) қосылды, ал төрт жыл өткен соң нацистік партияға мүше болды. 1940 жылдың басында әскерге шақырылды. Хассе араласуы арқасында Лоренцен 1940 жылдың шілдесінен 1941 жылдың сәуіріне дейін Вильгельм Траноупен бірге Бавидің шифрларын бұзу жобасы бойынша жұмыс істеді. 1939 жылы ол Бонн университетінде Вольфганг Крулдың ассистенты болды және 1949 жылға дейін осы қызметте ресми түрде қалды. Оның негізгі еңбегі математиканың негіздері – дәлелдеу теориясы саласында болды. Ол конструктивтік математиканы жасады және дамытты. Лоренцен АҚШ-та Стэнфорд, Техас және Бостон университеттерінде оқытумен айналысты. 1967/1968 оқу жылында Джон Локк лекторы болып жұмыс істеді.
Lorenzen studied at the University of Göttingen until he earned his PhD there in 1938 under Helmut Hasse with a thesis titled Zur Abstrakten Begründung der multiplikativen Idealtheorie. In 1933, he joined the SA and the German Nazionalist Studenti Union (NSDStB), while, four years later, he became a member of the Nazi Party. In early 1940 he was drafted into the Army. Through Hasse's mediation, Lorenzen worked with Wilhelm Tranow from July 1940 to April 1941 on the Bavy's decoding project. In 1939, he became an assistant to Wolfgang Krull at the University of Bonn, where he officially remained until 1949. His main work was on the foundations of mathematics—proof theory. He created and modified constructive mathematics. Lorenzen taught at Stanford, the University of Texas, and Boston University in the USA. He was John Locke Lecturer in 1967/1968.
Теория
1962 жылы Лоренцен Оңтүстік Германиядағы Эрланген университетіне келіп, онда Эрланген эпистемологиялық конструктивизм мектебін құрды. Ол Вильгельм Камлахпен бірге "Логикалық пропедевтика" атты танымал кітап жазды және Куно Лоренцпен бірге ойын семантикасы (Dialogische Logik) саласында жұмыс істеді. Питер Яничпен бірлесіп, ол уақыт пен кеңістіктің протофизикасын жасады. Лоренцен конструктивті логика, конструктивті типтер теориясы және конструктивті талдауды дамытты. Лоренценнің дифференциалдық және интегралдық есептеулерге қатысты жұмысы Герман Вейльге арналған. Лоренцен Вейльдің әдістемесін пайдаланып, классикалық талдауды қайта құруға мүмкіндік беретін предикативтік талдауды жасады, бұл ортаңғы жоқ деп айту принципі немесе таңдау аксиомасы қолданылмаған жағдайда мүмкін болды. Ол сондай-ақ Гёдельдің нәтижелерінен кейін Гилберт бағдарламасын жалғастыру жолын табу үшін Герхард Гентценнің кесуді жою әдісі бойынша жұмыс істеді. Геометрия және физика теориясында Лоренценге Уго Динглердің ықпалы болды. Ол Динглердің ізімен геометрия мен физиканы бастапқы операциялар негізінде құруға тырысты. Лоренцен Стивен Вайнбергтің (Гравитация және космология, 1972) еңбегіндегі жалпы салыстырмалылық теориясының геометриялық элементтеріне қатысты күмәндарын білдірді, соның салдарынан Максвелл теңдеулері жалпы салыстырмалылық теориясымен өзгертіледі деп сенді. Лоренценге Вильгельм Дилтейдің герменевтикасы да әсер етті, ол Дилтейдің "білім өмірден асып түспейді" деген сөзін жиі келтіретін. Дилтейдің "Өмір философиясы" математика мен физиканың абстракцияларын құрастыратын әдеттегі тәжірибедегі жағдайды сипаттады. Джон Локк лекторы ретінде ол этика мен саяси пікірсайыстардың негізі ретінде нормативті логиканы ойлап тапты.
Lorenzen came in 1962 to University of Erlangen (South Germany) and founded the Erlangen School of epistemological constructivism there. He wrote with Wilhelm Kamlah the famous book Logical Propaedeutic ("Logische Propädeutik") and worked on game semantics (Dialogische Logik) with Kuno Lorenz. With Peter Janich he invented protophysics of time and space. He developed constructive logic, constructive type theory and constructive analysis. Lorenzen's work on calculus Differential and Integral was dedicated to Hermann Weyl. Lorenzen used Weyl's technique to develop a predicative analysis, which can reconstruct classical analysis, without the principle of excluded middle or the axiom of choice. He worked also on Gerhard Gentzen's cut elimination to find a way to continue Hilbert's program after the results of Gödel. In the theory of geometry and physics, Lorenzen was influenced by Hugo Dingler. He followed Dingler in building up geometry and physics out of primitive operations. Lorenzen took an early interpretation of Steven Weinberg (Gravitation and Cosmology, 1972) for his doubts about geometrical elements of general relativity, believing that Maxwell's equations are to be modified by general relativity instead. Lorenzen was also influenced by Wilhelm Dilthey's hermeneutics, and liked to quote Dilthey's saying that knowledge cannot go behind life. Dilthey's Lebensphilosophie was the description of the setting in ordinary experience in which we construct the abstractions of mathematics and physics. As John Locke Lecturer he invented normative logic as a base on ethics and political argumentation.
Негізгі жұмыстар
Пол Лорензен, Фредерик Дж. Кроссон (аудармашы), Формальдық логика, Спрингер, Нью-Йорк, 1964 жылдың шілдесі. Пол Лорензен, Нормативтік логика және этика, Мангейм/Цюрих, 1969. Пол Лорензен, Джон Бэкон (аудармашы), Дифференциалдық және интегралдық есептеу: классикалық талдауға конструктивті кіріспе, Техас университеті баспасы, Остин, 1971. Пол Лорензен, Конструктивті ғылым теориясы жөніндегі оқулық, Мангейм/Цюрих, 1984. Пол Лорензен, Карл Ричард Павлович (аудармашы), Конструктивті философия, Массачусетс университетінің баспасы, Амхерст, 1987.
Paul Lorenzen, Frederick J. Crosson (Translator), Formal Logic, Springer, New York, July 1964. Paul Lorenzen, Normative Logic and Ethics, Mannheim/Zürich, 1969. Paul Lorenzen, John Bacon (Translator), Differential and Integral: A constructive introduction to classical analysis, The University of Texas Press, Austin, 1971. Paul Lorenzen, Lehrbuch der konstruktiven Wissenschaftstheorie, Mannheim/Zürich, 1984. Paul Lorenzen, Karl Richard Pavlovic (Translator), Constructive Philosophy, The University of Massachusetts Press, Amherst, 1987.