Кіріспе

Әлеуметтік байланыстардың графикалық бейнесі

Социограмма – адамның құрған әлеуметтік байланыстарының графикалық бейнесі. Бұл – топ жағдайындағы адамдар арасындағы қарым-қатынастар құрылымын көрсететін график.

Шолу

Социограммаларды Джейкоб Л. Морено бір топтың ішіндегі таңдауларды немесе қалауларын талдау үшін әзірлеген. Олар топтық өзара әрекеттесудің құрылымын және үлгілерін көрнекті түрде бейнелей алады. Социограмманы көптеген критерийлер негізінде құруға болады: әлеуметтік қатынастар, ықпал ету арналары, коммуникация желілері және т.б. Социограммада көптеген таңдаулары бар нүктелер "жұлдыздар" деп аталады. Аз немесе мүлдем таңдау мүмкіндігі жоқ адамдар "оқшауланғандар" деп аталады. Бір-бірін таңдаған адамдар өзара таңдау жасаған болып саналады. Бір жақты таңдау – біреуді таңдаған, бірақ ол таңдауға жауап ретінде таңдалмаған адамдарға қатысты. "Кликтер" – үлкен топтың ішінде бір-бірін таңдайтын үш немесе одан да көп адамнан тұратын топтар (өзара таңдау). Социограммалар – әлеуметтік кеңістіктің социометриясын анықтауға қолданылатын диаграммалар немесе құралдар. Әлеуметтік тәртіп моделінде социограммалар кейде сыныптағы бұрыс мінез-құлықты азайту үшін қолданылады. Социограмма оқушылар басқа сыныптастарымен байланыстарын анықтауға бағытталған сұрақтарға жауап бергеннен кейін жасалады. Диаграмма бұрыс мінез-құлық танытқан оқушылардың әлеуметтік қабылдану жолдарын анықтау үшін пайдаланылуы мүмкін. Осы контексте пайда болған социограммалар "достық карта" деп аталады. Көбінесе ең маңызды адам/зат басқаларға қарағанда үлкен дөңгелекшеде бейнеленеді. Дөңгелекшенің мөлшері маңыздылығын көрсетеді, ең үлкен дөңгелекше – ең маңызды, ал ең кішісі – ең маңызды емес.