Ұрпақтар арасындағы пікір қақтығыстары: мүдделер, саясат, тілдегі айырмашылықтар. Түрлі ұрпақтардың арасындағы түсініспеушіліктер мен қарым-қатынас жолдары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұрпақтар арасындағы пікірлердің езгешелігі
Difference of opinions between generations
Ұрпақтар арасындағы айырмашылық – бір ұрпақ пен екінші ұрпақтың арасындағы пікірлер мен көзқарастардың өзгешелігі. Бұл езгешеліктер сенімдерге, саясатқа, тілге, жұмыстың сипатына, демографиялық жағдайларға және құндылықтарға қатысты болуы мүмкін. Ұрпақтар арасындағы айырмашылықтар түсініспеушіліктер тудыруы мүмкін, бірақ ұрпақтар өзара түсінісуге жетіп, қарым-қатынастарды сақтап қалуға болады.
A generation gap or generational gap is a difference of opinions and outlooks between one generation and another. These differences may relate to beliefs, politics, language, work, demographics and values. The differences between generations can cause misunderstandings, but it is possible for generations to overcome their differences and maintain functional relationships.
Тарих
"Ұрпақтар арасындағы алшақтық" термині 1960 жылдары қалыптасқанмен, оның мәні осы атаудан әлдеқайда артық. Тарих бойы әр ұрпақ өзінің ерекшелігін жасап, өз заманының мәнін мәдениет, өнер және жаңалықтар арқылы көрсетеді. Джон Поппи 1967 жылы Look журналында бұл терминді енгізу арқылы, әлеуметтік эволюцияның ұзақ жылдар бойы болған ағынына атау берді, бұл ескі мен жаңаның қақтығысының айқын нүктесін білдірді. Процко мен Скулердің мәліметінше, б.з.д. 624 жылдан бері адамдар жастардың қазіргі буынының бұрынғы буынға қарағанда нашарлап бара жатыр деген шағымданып келеді. Олар оны "қазіргі балалардың әсері" деп атайды. Карл Маннхайм сияқты алғашқы әлеуметтанушылар да жастардың ересек өмірге қалай өтетіні, ұрпақтардың отбасы мен әлеуметтік ортада (мысалы, шіркеулер, клубтар, қарттар мен жастар орталықтарында) бір-бірінен қалай оқшауланатынын байқаған және зерттеген. Ұрпақтар арасындағы алшақтық туралы әлеуметтанулық теория алғаш рет 1960 жылдары пайда болды, осы кезде жас буын (кейіннен "бейби-бумерлер" деп аталды) музыка, құндылықтар, үкімет, саяси көзқарастар және мәдени талғамдар тұрғысынан ата-аналарының сенімдеріне қарсы болғандай көрінді. Қазіргі әлеуметтанушылар "ұрпақтар арасындағы алшақтықты" "жас бойынша институционалдық бөліну" деп атайды. Әдетте, осы жас топтарының кез келгені өзінің негізгі қызметімен айналысқанда, жеке мүшелер басқа буын өкілдерінен физикалық тұрғыдан оқшауланады, тек ядролық отбасы деңгейінде ғана жас арасындағы қарым-қатынас шектеулі болады.
While the term "generation gap" might have been crystallized in the 1960s, its essence extends far beyond this label. Throughout history, each generation has carved its identity, distilling the essence of its time into distinctive expressions of culture, art, and innovation. John Poppy's introduction of the term, in Look magazine in 1967, merely affixed a name to a phenomenon that had long been an undercurrent of societal evolution, marking a turning point where the clash of old and new became undeniable. Indeed, Protzko and Schooler report that since 624 BC people have complained about the decline of the present generation of youth compared to earlier generations. They call this the "kids these days effect". Also early sociologists such as Karl Mannheim noted differences across generations in how the youth transits into adulthood, and studied the ways in which generations separate themselves from one another, in the home and in social situations and areas (such as churches, clubs, senior centers, and youth centers). The sociological theory of a generation gap first came to light in the 1960s, when the younger generation (later known as baby boomers) seemed to go against everything their parents had previously believed in terms of music, values, government and political views as well as cultural tastes. Sociologists now refer to the "generation gap" as "institutional age segregation". Usually, when any of these age groups are engaged in its primary activity, the individual members are physically isolated from people of other generations, with little interaction across age barriers except at the nuclear family level.
Ұрпақ арасындағы айырмашылықтарды анықтау
Ұрпақтарды ажыратудың бірнеше жолы бар. Мысалы, ірі топтарға атау беріледі (Сайлент ұрпақ, Бейби-бумерлер, X ұрпақ, Мыңжылдықтар, Z ұрпақ және Альфа ұрпақ) және әр ұрпақ өзінің трендтерін қалыптастырады және мәдени жағынан әсер етеді.
There are several ways to make distinctions between generations. For example, names are given to major groups (Silent Generation, Baby boomers, Generation X, Millennials, Generation Z, and Generation Alpha) and each generation sets its own trends and has its own cultural impact.
Тіл қолдану
Олардың тілдік қолданысындағы айырмашылықтармен анықталады. Ұрпақтар арасындағы қашықтық тілде де ұқсас қашықтықты тудырады, осыған байланысты қарым-қатынас жасау қиын болуы мүмкін. Бұл мәселе бүкіл қоғамда байқалады, үйde, жұмыс орнында және мектептерде күнделікті қарым-қатынаста қиындықтарға себеп болады. Жаңа ұрпақ өзін ескі ұрпақтан ерекшелендіруге тырысқанда, жаңа тілдік стильдер мен жаргондарды қабылдайды, бұл оларға бұрынғы ұрпақтан бөліну сезімін сыйлайды. Бұл – күнделікті көріп жүргеніміздей, ұрпақтар арасындағы айқын қашықтық. "Адамның ең маңызды символы – тілі, және осы тіл арқылы ол өзінің шындығын анықтайды."
It can be distinguished by the differences in their language use. The generation gap has created a parallel gap in language that can be difficult to communicate across. This issue is one visible throughout society, creating complications within day to day communication at home, in the workplace, and in schools. As new generations seek to define themselves as something apart from the old, they adopt new lingo and slang, allowing a generation to create a sense of division from the previous one. This is a visible gap between generations we see every day. "Man's most important symbol is his language and through this language, he defines his reality."
Сленг
Слэнг – топтың немесе қоғамдағы үрдістің әлеуметтік сәйкестігін немесе бірлігін орнату немесе нығайту үшін қолданылатын, күнделікті тілдегі сөздер мен тіркестердің үнемі өзгеріп отыратын жиынтығы. Қоғамның әрбір ұрпағы өзінің ерекше сәйкестігін қалыптастыруға және алдыңғы ұрпақтардан өзгешеленуге тырысқандықтан, ұрпақтар арасындағы айырмашылықтар сленгтің үнемі өзгеруіне және бейімделуіне зор ықпал етеді. Сленг көбінесе уақытша диалект ретінде қарастырылатындықтан, сипаттамалардың жылдам өзгеру талаптарын қанағаттандыру үшін жаңа сөздердің үнемі толықтырылуы қажет. Қазіргі заманда, ұялы телефондар мен мәтіндік хабарламалардың дамуына байланысты, адамдар көбінесе көп адам бар бөлмеде жеке әңгімелеседі. «Мәтіншілер» арасында сленгтің бір түрі – мәтіндік жаргон пайда болды, ол көбінесе технологияны жетік білмейтіндерді жағдаяттан тыс қалдырады. «Балалар өздерін таныту және отбасынан бөлек әлеуметтік байланыстар құру үшін ұялы телефондар сияқты жеке құрылғыларға көбірек сенеді, бұл олардың ата-аналарымен қарым-қатынас жасау тәсілін өзгертеді. Ұялы телефондар, жылдам хабарлар, электрондық пошта және басқа да құралдар жас пайдаланушыларды өзіндік, ерекше және өте жеке жазба тілін жасауға итермелейді. Бұл оларға көзге түспей жасырынуға мүмкіндік береді. Олар бұрынғыдан да көп байланыста, бірақ сонымен бірге тәуелсіздікке ие. Мәтіндік хабарламалар, мүмкін, осы буынның «Сыртқы тіл» сияқты нұсқасына айналды». Ұрпақтар арасындағы технологиялық жаңалықтар кейбір дағдыларды қолданудан шығарды: мысалы, стенография (мысалы, Грегг стенографиясы) – 20 ғасырда жазбаларды жылдам жазу және қысқаша белгілерді пайдалану арқылы әр сөзді жазудың орнына қолданылатын стенография жүйесі. Алайда, жаңа технологиялар мен пернетақтаның пайда болуымен, жас буын бұл ескі қарым-қатынас дағдыларын қадірлемейді. 20 жылдан астам бұрын көптеген орта мектептерде стенография оқытылатын, бірақ қазір студенттер оны көруге немесе естігенге сирек мүмкіндік алады. Өмірлік дамудың әр деңгейінен өту тарих бойында өзгерген жоқ. Олардың барлығы балалық шақтан бастап, орта жасқа және зейнеткерлікке дейінгі сапарларында бірдей негізгі кезеңдерден өтті. Алайда, бағыттар бірдей болғанымен – яғни, мектепке бару, үйлену, отбасы құру, зейнеткерлікке шығу – нақты жол әр адам үшін де, әр жаңа буын үшін де өзгеше. 2011 жылы Ұлттық ұйқы қоры ұйқы мен технологияны қолдануға қатысты сауалнама жүргізді. Сауалнамаға қатысқандардың 95%-ы ұйықтамас бұрын соңғы сағатта қандай да бір технологияны қолданғанын мойындады. Зерттеу ұйықтамас бұрын теледидар көру немесе музыка тыңдағандардың ұйқы үлгілерін ұялы телефон, бейне ойындар және интернет қолданғандармен салыстырды.
Slang is an ever changing set of colloquial words and phrases that speakers use to establish or reinforce social identity or cohesiveness within a group or with a trend in society at large. As each successive generation of society struggles to establish its own unique identity among its predecessors it can be determined that generational gaps provide a large influence over the continual change and adaptation of slang. As slang is often regarded as an ephemeral dialect, a constant supply of new words is required to meet the demands of the rapid change in characteristics. People often have private conversations in secret in a crowded room in today's age due to the advances of mobile phones and text messaging. Among "texters" a form of slang or texting lingo has developed, often keeping those not as tech savvy out of the loop. "Children increasingly rely on personal technological devices like cell phones to define themselves and create social circles apart from their families, changing the way they communicate with their parents. Cell phones, instant messaging, e mail, and the like have encouraged younger users to create their own inventive, quirky, and very private written language. That has given them the opportunity to essentially hide in plain sight. They are more connected than ever, but also far more independent. Text messaging, in particular, has perhaps become this generation's version of Pig Latin." Technological innovations that have occurred between generations have made some skills obsolete: for example, shorthand (e. g. Gregg shorthand), a system of stenography often used in the 20th century to take notes and write faster using abbreviated symbols, rather than having to write each word. However, with new technology and the keyboard, newer generations no longer favour these older communication skills. Over 20 years ago, shorthand was taught in many high schools, but now students have rarely seen or even heard of it. The transitions from each level of lifespan development have remained the same throughout history. They have all shared the same basic milestones in their travel from childhood, through midlife and into retirement. However, while the pathways remain the same—i. e. attending school, marriage, raising families, retiring—the actual journey varies not only with each individual but with each new generation. In 2011, the National Sleep Foundation conducted a poll that focused on sleep and the use of technology; 95% of those polled admitted to using some form of technology within the last hour before going to bed at night. The study compared the difference in sleep patterns in those who watched TV or listened to music before bedtime, compared to those who used cell phones, video games and the Internet.
Тілдік брокерлік
Тілдің қолданылуының тағы бір аспектісі, ұрпақ аралық қақтығысты анықтауға көмектесетін жайт – әртүрлі ұрпақтар әртүрлі негізгі тілдерде сөйлейтін отбасыларда кездеседі. Отбасы ішінде қарым-қатынас жасау үшін "тілдік делдалдық" пайдаланылуы мүмкін: яғни, "арнайы оқытылмаған екі тілді адамдардың күнделікті жағдайларда жасайтын аударма және түсіндіруі". Кейбір иммигрант отбасыларында бірінші буын негізінен өз ана тілінде сөйлейді; екінші буын негізінен қабылдаған елдің тілінде сөйлейді (яғни, қазір тұратын елінің тілі), бірақ ата-анасының басым тілінде де еркін сөйлей алады; үшінші буын негізінен қабылдаған тілді қолданады және әже-шешелерінің ана тілінде аз немесе мүлдем сөйлей алмайды. Мұндай отбасыларда екінші буынның мүшелері аудармашы ретінде ғана емес, үй ішінде де қызмет етеді, бұл тілдік қарым-қатынас арқылы ұрпақтар арасындағы айырмашылықтар мен жіктерді күшейте түседі. Кейбір иммигрант отбасылары мен қауымдастықтарында балаларды отбасылық іс-әрекеттерге және азаматтық қоғамға енгізу үшін тілдік делдалдық қолданылады. Балаларды қоғамға интеграциялау, жаңа иммигрант қауымдастықтары мен басым мәдениет және бюрократиялық жүйелер арасында байланыс орнату үшін маңызды рөл атқарады. Бұл баланың дамуына оқу және көмектесу арқылы да септігін тигізеді.
Another aspect of language use which works to define a generation gap occurs within families in which different generations speak different primary languages. To help communicate within a family, "language brokerage" may be used: that is, the "interpretation and translation performed in everyday situations by bilinguals who have had no special training". In some immigrant families, the first generation speaks mainly their native tongue; the second generation speaks mainly the host language (i. e. that of the country in which they now live) while still retaining fluency in their parent's dominant language; and the third generation mainly uses the host language, and retain little or no conversational skills in their grandparents' native tongue. In such families, the second generation family members serve as interpreters not only to outside persons, but within the household, further propelling generational differences and divisions by means of linguistic communication. In some immigrant families and communities, language brokering is also used to integrate children into family endeavors and into civil society. Child integration has become very important to form linkages between new immigrant communities and the predominant culture and new forms of bureaucratic systems. It also helps child development by learning, and pitching in.
Жұмыс орнындағы көзқарастар
USA Today басылымы жастардың "демографиялық өзгерістер мен жұмыс орнындағы ұрпақтардың көбеюіне байланысты жұмысқа қадам басқанын" хабарлады. Көптеген зерттеулер көрсеткендей, осы ұрпақтардың арасындағы айырмашылықтарға қарамастан, олардың ортақ мүдделері айқын ерекшеленуі мүмкін. Ересек ұрпақтың көпшілігінің пікірінше, мыңжылдықтардың ерекшеліктері кәсіби қарым-қатынасты күрделендіруі мүмкін. Кейбіреулер оларды өзімшіл және нарциссистік деп санайды. Жаңа ұйымға келгенде, олар көбінесе күдікпен қарайтын әріптестермен күшін сынасады. Зерттеулер көрсеткендей, мыңжылдықтар өздерінің қабілеттеріне өте сенімді және мансаптарының басында маңызды жобаларда жетекші рөлдерді іздейді. Мұндай үміттердің көп бөлігі осы ұрпақтың тәрбиесінен туындайды. Үлкен экономикалық дағдарыс кезінде мыңжылдықтар ата-аналарының көп сағат бойы жұмыс істегенін, бірақ соңында жұмыстан босатылғанын немесе қысқартылғанын өз көздерімен көрді. Көптеген отбасылар бұл қиындықтарға төтеп бере алмады, нәтижесінде ажырасу көрсеткіші жоғарылап, отбасылар ыдырады. Шындығында, мыңжылдықтардың 59% Үлкен экономикалық дағдарыстың олардың мансаптық жоспарларына теріс әсер еткенін айтады, ал ересек жұмыс істеушілердің тек 35% осындай сезімде. Осы себептерге байланысты, мыңжылдықтар жұмыс шарттарын келісуге бейім. Кейбір бумерлер мұны жалқаулық деп қараса, басқалары мыңжылдықтардан үйреніп, өмірінде жасаған құрбандықтары оларға күткен бақытын берді ме, жоқ па, деген ойға келеді. Өсіп келе, мыңжылдықтар мақтау мен қолдау үшін ата-аналарына, ұстаздарына және жаттықтырушыларына жүгінетін. Олар үлгерімдері жоғары бағаланған және стандартты тесттерге дайындалған білім беру жүйесінде өсті, олар жақсы нәтижелер көрсетуге дағдылы болды. Мыңжылдықтар басшылардан жиі және оң пікір алуға мұқтаж. Бүгін менеджерлер өз қызметкерлерінің өнімділігін жиі бағалауға мәжбүр, бірақ оларға бұл қиындық тудырады. Сонымен қатар, мыңжылдықтардың жалақысы мен әлеуметтік жәрдемақылары осы ұрпақтың өзінің жұмысын қаншалықты жақсы атқарып жатқанын түсінуге көмектеседі. Мыңжылдықтар табысқа ұмтылады, жақсы жалақы алатын жұмыс оларды сәтті сезінуге септігін тигізеді. Дегенмен, еңбекке қатысты зерттеулер көрсеткендей, ересек жұмыс істеушілер мен жаңа буын ұрпақтар арасындағы айырмашылықтарға қарамастан, бірқатар мәселелер бойынша ұқсас ойларға ие. Олардың пікірлері жұмыс уақытының икемділігі, жалақыны көтеру және сыйлықтар, компьютерлік сауаттылықтың маңыздылығы және басшылыққа қатысты. Сонымен қатар, мыңжылдықтар мен ересек жұмыс істеушілердің көпшілігі күнделікті жұмысқа барудан ләззат алады және өздерінің ең жақсысын көрсетуге шақырылады.
USA Today reported that younger generations are "entering the workplace in the face of demographic change and an increasingly multi generational workplace". Multiple engagement studies show that the interests shared across the generation gap by members of this increasingly multi generational workplace can differ substantially. A popular belief held by older generations is that the characteristics of Millennials can potentially complicate professional interactions. Some consider Millennials to be narcissistic and self centered. When millennials first enter a new organization, they are often greeted by wary coworkers. Studies have found that millennials are usually exceptionally confident in their abilities and seek key roles in significant projects early on in their careers. Most of these inflated expectations are direct results of the generation's upbringing. During the Great Recession, millennials watched first hand as their parents worked long hours, only to fall victim to downsizing and layoffs. Many families could not withstand these challenges, leading to high divorce rates and broken families. In fact, 59% of Millennials say the Great Recession negatively impacted their career plans, while only 35% of mature workers feel the same way. For these reasons, millennials are more likely to negotiate the terms of their work. Though some boomers view this as lazy behavior, others have actually been able to learn from millennials, reflecting on whether the sacrifices that they had made in their lives provided them with the happiness that they had hoped for. Growing up, millennials looked to parents, teachers, and coaches as a source of praise and support. They were part of an educational system with inflated grades and standardized tests, in which they were skilled at performing well. Millennials developed a strong need for frequent, positive feedback from supervisors. Today, managers find themselves assessing their subordinates’ productivity quite frequently, despite the fact that they often find it burdensome. Additionally, millennials’ salaries and employee benefits give this generation an idea of how well they are performing. Millennials crave success, and good paying jobs have been proven to make them feel more successful. However, according to the engagement studies, mature workers and the new generations of workers share similar thoughts on a number of topics across the generation gap. Their opinions overlap on flexible working hours/arrangements, promotions/bonuses, the importance of computer proficiency, and leadership. Additionally, the majority of Millennials and mature workers enjoy going to work every day and feel inspired to do their best.
Ұрпақ аралық өмір сүру
Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясының 2012 жылғы баяндамасына сәйкес, егде жастағы ерлер мен әйелдердегі әлеуметтік оқшаулану және жалғыздық өлім-жүртімнің жоғарылауымен байланысты. Мұндай сезімдермен күресудің бір жолы – ұрпақтар бірге тұру. Нидерландтың Девентер қаласындағы зейнеткерлер үйі, жергілікті университеттің студенттеріне зейнеткерлер үйінің ішінде жалға берілетін шағын пәтерлерді тегін ұсынатын бағдарламаны жасады. Қарсылығында, студенттер ай сайын кем дегенде 30 сағаттан астам уақытын қарттармен бірге өткізуге міндетті. Студенттер қарттармен бірге спортты тамашалайды, туған күндерін тойлайды және олардың аурулары мен қиындықтарында серік болады.
"Both social isolation and loneliness in older men and women are associated with increased mortality, according to a 2012 Report by the National Academy of Sciences of the United States of America". Intergenerational living is one method being used worldwide as a means of combating such feelings. A nursing home in Deventer, The Netherlands, developed a program wherein students from a local university are provided small, rent free apartments within the nursing home facility. In exchange, the students volunteer a minimum of 30 hours per month to spend time with the seniors. The students will watch sports with the seniors, celebrate birthdays, and simply keep them company during illnesses and times of distress.
Демография
Әлеуметтанушылар әртүрлі ұрпақ балаларының ересек өмірге қадам басуын түсіну үшін, қазіргі ұрпақты бірдей жастағы ескі және одан бұрынғы ұрпақтармен салыстырады. Әр ұрпақ өз жолымен психикалық және физикалық тұрғыдан жетіледі, сонымен қатар мектепке бару, жаңа отбасы құру, тіпті жаңа демографиялық ерекшеліктерді қалыптастыру сияқты жаңа жағдайлар жасайды. Екі ұрпақ арасындағы құндылықтар, көзқарастар және мінез-құлықтарға қатысты демографиялық айырмашылықтар жас ересектердің келе жатқан буынының бейнесін жасауға пайдаланылады. Осы айырмашылықтар қоғамдық талғамдар мен шығындарға қатысты мәселелерді тудырады.
To help sociologists understand the transition into adulthood of children of different generations, they compare the current generation to both older and earlier generations at the same time. Not only does each generation mature mentally and physically in their own ways, but they also create new aspects of attending school, forming new households, starting families and even creating new demographics. The difference in demographics regarding values, attitudes, and behaviors between the two generations are used to create a profile for the emerging generation of young adults. These differences create issues of community preferences as well as spending.