Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рандиандық батыр – 20 ғасырдың романист және философ Айн Рэндтің көркем әдебиетінде кең таралған тұлға, ең танымал мысалдары – "Фонтандер" романының Хауард Роарк және "Атлас Шруггидс" романының Джон Галт кейіпкерлері. Рэндтің көркем әдебиет жазудағы мақсаты – "идеал адамды" бейнелеу, яғни тек өзінің құндылықтарына жету үшін табандылық танытатын адамды көрсету. Рандиандық батыр этикалық эгоизмді бейнелейді, бұл – адамның рационалды жеке мүддесі моральдық әрекеттердің негізі болуы керек деген этикалық принцип. Басты құндылық, "жоғары моральдық мақсат" – бақыт (гр. эвдемония). Оның барлық кейіпкерлері – батырлар.
The Randian hero is a ubiquitous figure in the fiction of 20th century novelist and philosopher Ayn Rand, most famously in the figures of The Fountainheads Howard Roark and Atlas Shruggeds John Galt. Rand's self declared purpose in writing fiction was to project an "ideal man"—a man who perseveres to achieve his values, and only his values. The Randian hero exemplifies ethical egoism, the normative ethical position that the rational self interest of the individual ought to be the basis for moral action. The primary value, the "highest moral purpose", is happiness (cf. eudaimonia). all of her protagonists are heroes.
Сипаттамалары
Рандиандық кейіпкердің архетипі – шығармашылық жеке тұлға. Рэнд адамдардың бір-біріне қарызды болуын жоққа шығарғанымен, оның кейіпкерлері өте жомарт, себебі олар кінә сезімі емес, мейірім мен түсінікпен әрекет етеді. Әдетте, Рандиандық батыр радикалдық жекешелікпен, моральдық нығайлылықпен, интеллектісімен/қабілетімен, өзін-өзі бақылаумен, эмоционалдық дисциплинамен және (көбінесе, бірақ әрқашан емес) басқа Рандиандық батырлардың көзімен тартымды физикалық қасиеттерімен сипатталады. Рэнд кейіпкерлері бойы ұзын, күшті және тік жүреді; әйелдері әдемі келбетті, қарсы тұратын позада және ішкі тыныштық сезімін білдіреді, ал еркектер физикалық тұрғыдан мықты және иілгіш, көбінесе сұр көзді болады. Джером Тукилл АҚШ президенті Джеральд Фордты "бойы ұзын, сары шашты, көздері айқын, жүзі сұлу және дене бітімі жақсы" деп сипаттап, оны Рандиандық кейіпкердің физикалық бейнесінің үлгісі деп атады. Марксистік философ Славой Жижек Рандтың туындыларындағы Рандиандық кейіпкерді ерекше, шығармашылық жеке тұлға (Мырза) мен біртекті конформистер тобы арасындағы қақтығыстың "дәстүрлі еркек сюжетінде" қарастырады. Ол Рандиандық кейіпкерді фаллократ деп санамайды, оның орнына "темір ерік-жігері бар тік, келісімсіз еркек тұлғалары" шындығында басқаның құштарлығына батып, одан арылу арқылы босаған әйелдік субъект ретінде пайда болатынын, оған немқұрайлы "таза құштарлық болмысына" айналатынын айтады.
The archetype of the Randian hero is the creative individualist. Though Rand rejected the notion that individuals have duty towards one another, her heroes are marked by an essential generosity, for the reason that they act out of compassion and empathy rather than guilt. Generally a Randian hero is characterized by radical individualism, moral resolution, intelligence/aptitude, self control, emotional discipline, and (frequently, but not always) attractive physical characteristics in the eyes of other Randian heroes. Rand's heroes are tall, strong and upright; the females share slender figures, defiant stances and the impression of internal calmness, while the males are physically hard and supple, often with gray eyes. Jerome Tuccille described U. S. President Gerald Ford as physically exemplifying the Randian hero—"tall, blond, clear eyed, ruggedly handsome and well built". Marxist philosopher Slavoj Žižek situates the Randian hero in Rand's fiction in the "standard masculine narrative" of the conflict between the exceptional, creative individual (the Master) and the undifferentiated conformist crowd. He does not consider the Randian hero to be phallocratic, arguing that these "upright, uncompromising masculine figures with a will of steel" in effect emerge as the feminine subject liberated from the hysteria of entanglement in the desire of the Other to a "being of pure drive" indifferent towards it.
Ерекше жағдайлар
Рандиандық батырдың архетипі Рандтың ең алғашқы шығармаларында-ақ (әсіресе, «16 қаңтар түні» романындағы Бьорн Фолкнер және «Біз тірілер» романындағы Лео Коваленский) кездеседі, бірақ оның ең белгілі мысалдары Рандтың пісіп-жетілген туындыларында, атап айтқанда, 1938 жылғы «Аннтем» повесінен бастап пайда болады.
Although the archetype of the Randian hero appears in Rand's earliest work (notably in Night of January 16ths Bjorn Faulkner and We the Livings Leo Kovalensky), its best known examples appear in Rand's mature work, specifically from the novella Anthem (1938) onward.
Әнұран
Азаттық жойылған және жеке ерекшелік ауру деп есептелетін антиутопиялық болашақтағы "Әнұран" повесі, жылдам және зейінді ойлы адам – Теңдік 7-2521-нің көзімен баяндалады. Оның коллективистік қоғамының басшылары оны көше сыпырушысы болып жұмыс істеуге мәжбүр етеді. Көтерілісшінің өртелісін көргенде, Теңдік ортақ рухты сезінеді. Өзінің достары ұстанған бұйрықтарға қарамастан, ол антиутопиялық қоғамда жоғалған электр қуатын қайта ашады. Ол сүйіктісімен бірге коллективистік қоғамнан қашып, бір-бірін "Жеңілмеген" және "Алтын" деп атайды, және олар жекелей тұлғаның бекінісін бірге салады, одан олар мен осындай ойлы адамдар бостандық үшін күресті бастай алады. Архитектор Роарк өз мамандығының қауымдастығымен бірнеше рет келіспейді. Романның басында Роарк дәстүрлі стильде жобалаудан бас тартқандықтан университеттен қуылды. Мансабының барысында ол өзінің көзқарасынан басқа ешқандай жобаны жасаудан бас тартады. Архитекторлардың кәсіби ұйымы оны дәстүрге "лайықты құрмет" көрсетпегені үшін сынап, алайда соңында ол жеңіске жетеді.
Anthem, set in a dystopian future where free will has been eliminated and individual excellence is considered a disease, is told through the eyes of Equality 7–2521, a man with a quick and inquisitive mind who is forced by the leaders of his collectivist society to work as a street sweeper. Witnessing a rebel being burned at the stake, Equality recognizes a common spirit. In defiance of the edicts followed by his fellows, he manages to rediscover electricity, a technology that had been lost by the dystopian society of the story. He and his lover flee the collectivist society, renaming each other "The Unconquered" and "The Golden One" respectively, and together they build a stronghold of individualism from which they and like minded individuals can begin their struggle for freedom. An architect, Roark conflicts with his profession's establishment on multiple occasions. The early stages of the novel begin with Roark being expelled from university because he refused to design in traditional styles. Throughout his career, he refuses to design according to any vision apart from his own. The architects' professional body scorns him for not paying "proper respect" to tradition, yet in the end, he triumphs.
Атлас күресін бастады
Атлас күресінің басты кейіпкері – Дагни Таггарт, оны Рэнд «әйелдік Роарк» деп сипаттайды. «Атлас Шруггге» бірнеше Рандиандық батырлар енгізілген, олардың кейбіреулері түсіндірме сюжетте де, негізгі оқиғада да кездеседі. Олар интеллекттің тұлғасы болып бейнеленеді – Джон Галттың жетекшілігімен әлемнен кетуі, әлемнің біртіндеп құлдырауымен паралель. Дагни Таггарт кейіпкерін Рандиандық батыр ретінде қарастырған ғалым Эдвард Юнкинс, ол құштарлық пен құрмет сезімін тудырғанын, бірақ ынталандырғаннан гөрі шабыттандырғанын атап өтті. Юнкинс Рандиандық батыр тұжырымын тартымды деп тапты, бірақ Таггарттың нақты жағдайын білмейтін адам үшін ол қол жеткізбес. Рэндтің романдары әркімнің тек қана өз таңдауымен ең жақсы бола алатын әлемді көрсетеді, ал Юнкинс «біз өзіміздің жағдайымызды жеңе алмаймыз және бұл жағдай көбінесе көпшілікке тиесілі» деген қарама-қайшылыққа тап келеді деп мәлімдеді.
The protagonist of Atlas Shrugged is Dagny Taggart, described by Rand as "the feminine Roark". Atlas Shrugged introduces several Randian heroes, both in the backstory and in the primary narrative. In the story, they personify the intellect—their withdrawal from the world under the leadership of John Galt parallels the world's gradual collapse. In considering the character of Dagny Taggart as Randian hero, scholar Edward Younkins remarked that while she evoked passion and admiration, she was inspirational rather than motivational. Younkins found the concept of the Randian hero appealing, but out of reach for someone without Taggart's clear context for action. Rand's novels depict a world where anyone can be excellent out of choice alone, which Younkins argued was in tension "with the knowledge that we do not transcend our context and that context is almost always owned by the crowd".