Стануик Сент-Джон: Тарихы мен ескерткіштері

Кіріспе

Солтүстік Йоркширдегі ауыл және азаматтық приход, Англия.

Стэнвик Сент-Джон – Солтүстік Йоркширдің Ричмондшир ауданындағы ауыл, азаматтық приход, бұрынғы поместье және діни приход (бұрынғы Йоркширдің Солтүстік бөлігі), Англия. Ол Дарлингтон және Ричмонд қалаларының арасында, Скотч-Корнерге жақын және Пирсбридждегі римдік бекініс пен көпірдің қиратылыстарының жанында орналасқан.

Номенклатура

"Станвик" атауы көне норвеж тіліндегі "steinvegges" сөзінен туындаған деп саналады, ол "тас жолдар" деген мағынаны білдіреді. 1225 жылы Станвик "Штейнвег" деп белгілі болғаны анықталды; сол жылға қатысты шіркеу кірісіне байланысты дауды қамтитын құжат, шіркеуке шабуыл жасалып, викарий ішке тығылған, "Штейнвегтегі шіркеуде кісі өлтіру, өрт және қасиетке қол сұғу" туралы айтады.

Иоанн Креститель шіркеуі

Станвиктегі бір кездері гүлденген елді мекеннің көбі сақталмаған, тек Әулие Жоханның Креститель шіркеуі – приход шіркеуі ғана қалды, ол 13 ғасырдан бастау алады. Бірақ, 1867-1868 жылдарғы масштабты қалпына келтіру жұмыстары кезінде оның үлкен бөліктері қайта салынды, бұл жұмыс сәулетші Энтони Салвиннің жобалары бойынша, қазір бұзылған Станвик паркінде тұратын Нортумберленд герцогинясының қолдауымен жүзеге асырылды. Мұнарадағы 9 ғасырлық крест осaғының қалдықтары және қабырғаларға орнатылған кесілген тастар бұл жерде ертерек ғимарат болған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Оның ерекше дөңгелек зират ішінде орналасуы Норманд жаулап алуға дейінгі жерлеу орны болғанын меңзеп тұр. 1990 жылдан бері шіркеу тұрақты құлшылықтар үшін пайдаланылмайды, бірақ қасиетті болып саналады. 1763 жылы Корольдік елтаңба (£5 қаржы шығынымен) ғибадатхананың үстіне салынды, шіркеу едені тас плиткамен жабылды, және мұнараның астында жаңа орындықтар мен галерея салынды.

Стэнвиктің темір дәуіріндегі бекіністері

Стенвик Сент-Джон ауылын толық қоршап тұрған Стенвик темір дәуіріндегі бекіністері – бұл алты мильге (10 км) созылған, үлкен аумақты қоршаған арықтар мен қамалдардан тұратын темір дәуірінің ірі төбе бекінісі жүйесі. Осы зор бекіністер Бригантияның астанасы Ригодунумның ежелгі бекінісін қоршап тұрған деп саналады, сонымен қатар бұл жерде Бриганттар патшайымы Картимандуаның немесе оның бұрынғы күйеуі және қарсыласы Венуцийдің орны болуы мүмкін.

Ерте кезең

Қазіргі кезде Стенвик лагері деп аталатын ежелгі орталықтың ертедегі адамдар қоныстанған іздері айқын байқалады: иректей бөгеттер шамамен үшбұрышты 300 гектар (740 акр) аумақты қамтиды, ішінде қорғанылатын бөлік бар, қазір шіркеудің оңтүстігіндегі "Тофттар" деп аталатын шалғын дала. 1951 жылы Мортимер Уилер, ал 1980 жылдары Хазелгроув жасаған қазба жұмыстары Тофттардың ішінде де, сыртында да дөңгелек үйлердің іздерін ашты. Бұл шамамен б.з.д. 200 жылдан бастап егіншілікпен айналысатын қоныс салушылар Англияның солтүстігіндегі ең ірі оппидумға айналған жерді құруға кіріскенін көрсетеді. Дөңгелек үйлердің бірінен Самьялық керамика және басқа да құнды заттар табылған, бұл Бриганттар патшайымы Картимандуаның оны мекен еткендігін, мүмкін уақытша ғана, көрсетеді. Тацит айтуынша, ол Петилий Цереалис басқаратын, жылдам ілгерілеп келе жатқан римдіктермен келісім жасаған. Тацит есімдерімен атаған, орналасқан жері белгісіз Ригодонум Бриганттық бекінісі, Уилердің пікірінше, қазіргі Стенвик орналасқан жерде болуы мүмкін. Археологиялық деректерде мұнда шайқас болғанын көрсететін ешқандай белгі жоқ. Римдіктер оңтүстікте Каттерикте және солтүстікте Пирсбриджде, өзен арқылы өтетін жерде бекеттер салған, бірақ шамамен сол кезде (шамамен б.з. 70 жылы) Стенвиктегі құрылыс тоқтаған сияқты. "Скотс Дайк" деп аталатын, Стенвиктен оңтүстікке Ричмондтағы Суэл өзеніне дейін (сондай-ақ, мүмкін, солтүстікке Тиз өзені арқылы Гейнфордқа, Дарем округіне) созылатын заманауи қабырғалы ор, осы аймақтағы төбедегі халықтар үшін жалпы қорғаныс жүйесінің бір бөлігі болған болуы мүмкін. Уилер қорғаныстың бір бөлігін қайта жасады (қазір Форсет ауылының жанындағы "Ағылшын мұрасы" келушілер орталығы), ол бұл жерде ордың қалай қиылып, ішкі жағында қабырға жасау үшін құмтасқа кесілгенін көрсетеді. Дегенмен, орталықтың ұзын периметрі (мыңнан аса) күшті шабуылға қарсы тұрудың қиын екенін көрсетеді. 1854 жылы табылған "Стенвик қазынасынан" алынған заттар Лондондағы Британ мұражайында сақталады.

Traces of early human occupation of the ancient site now known as Stanwick Camp are obviously apparent: the snaking dykes enclose a roughly triangular area of 300 hectares (740 acres) with an internal defensible sector, now a meadow known as "The Tofts" south of the church. Excavations in 1951 by Mortimer Wheeler and during the 1980s by Haselgrove, revealed traces of round houses both within the Tofts and outside the larger enclosed area. This suggests that from about 200 BC agrarian settlers began to establish what became the largest oppidum in the north of England. Traces of Samian ware and other rich goods in one of the round house remains suggest that Cartimandua, Queen of the Brigantes, may have made it her residence, possibly only temporarily. According to Tacitus she made a pact with the rapidly advancing Romans under Petillius Cerealis. Rigodonum, a Brigantian fort of unknown location mentioned by Tacitus, was proposed by Wheeler as a likely candidate to have occupied the location now known as Stanwick. There are no signs in the archaeological record of battle having occurred here. The Romans established stations at Catterick to the south and at Piercebridge on the river crossing to the north but at about the same time (circa 70 AD) building activity seems to have stopped at Stanwick. Another contemporary walled ditch called "Scots Dyke" running from Stanwick southward to the River Swale at Richmond (and possibly also northward over the River Tees at Gainford, County Durham) may have formed part of a general defensive mechanism for the hill peoples in the area. A section of the defences was recreated by Wheeler (now an English Heritage visitor site near the village of Forcett) which shows how the ditch was at this point actually cut down into the sandstone to form a wall on the inner side. However, the long perimeter of the site (more than ) suggests that defence against a strong attack would hardly have been an option. Finds from the "Stanwick Hoard" discovered in 1854 are displayed in the British Museum in London.

Римнен кейінгі кезең

Станвик римдіктер қазір Дере көшесі деп аталатын жолды салып, Катерик бекінісінен Пирсбридждегі өзенге қарай жорық жасағаннан кейін маңызды елді мекенге айналмады. Алайда, Тофттан төменгі жатқан аймақтың орталығы – сулы жайылымдары, бұлағы мен жайылымдары бүгінде көрініп тұрған дөңгелек, қасиетті арал сияқты жерге айналып, 500 жылға дейін христиандарға құлшылық етуге және жерлеуге арналған орын болды. Шіркеудің солтүстік-шығысынан шамалы жерде темір ғасырындағы кішкентай ауылдың іздері табылды, және әсіресе ылғалды ауа-райында айналасындағы барлық егістіктерде ертедегі өңдеу үлгілерін көруге болады. Ғибадатхана мен кіреберіс қабырғаларына викингтік ою-өрнектермен әшекейленген ерте кезде жасалған тастар орнатылған, ал шіркеу ішінде кельттік өрнектермен безенілген англосаксондық крест тұр.

Саксондық Тор

1086 жылғы "Соңғы Сурет Кітабында" жазылғандай, 1066 жылға дейін "бір Тор Станвеггеде 3 карукат жерге ие болған".

Темплирлер және госпитальгерлер

Ол Stanwigs, содан кейін Stanwick аталды, бұл атау "тас қабырғалар" деген сөзден шыққан болуы мүмкін. 1275 жылға қарай Темплерлер ордені осы елді мекенді иеленді, ал 1348 жылға дейін Госпитальерлер ордені одан кейін орналасты.

de Катерик

1400 жылға дейін оны жақын маңдағы Кэттерик қожалығының иелері, де Кэттерик немесе Кэтэрик отбасы сатып алған. Олар осы шаһардың римдік қалдықтары бар Кэттерик ауылынан оңтүстікке шамамен бес миль (8 шақырым) қашықтықта орналасқан "Ескі зал" деп аталатын үйді салған, ол әлі күнге дейін қолданыста. Бұл үй шіркеудің қарсысында орналасқан, онда 1591 жылы қайтыс болған Елизавета Кэтэрикке арналған монументалды мыс қабір тақтасы сақталған.

Хью Смитсон, 1-ші баронт (1598-1670 жж.)

1638 жылы Энтони Кэттерик Стенвик поместьесін өзінің туысы Хью Смитсонға (1598–1670) 4000 фунт стерлингке сатты. 1660 жылы монархия қалпына келтірілген кезде ол баронет титулына ие болды, Лондон қаласының азаматы және Хабердашерлердің құрметті компаниясының мүшесі болды. Оның анасы – Элеонора Кэттерик, Джордж Кэттериктің Стенвикке қатысты қызы және мұрагері, Кирби Равенсворт, Солтүстік Йоркширдегі Ньюшамның ежелгі «Ньюшам Бротон Лит» ауданында Энтони Смитсонның әйелі. Оның әкесі Стенвикте тұрған, сондықтан ол үйіне қайтып келді. Сол кезде поместье 600 акр (шамамен 250 гектар) жерді алып, ішінде төрт тұрғын үй және алты коттедж болды. Ол Эссекстегі Плейстоудан Джером Роусторннің қызы Дороти Роусторнға (сонымен қатар Ройстон деп те аталды) үйленді. Лондондық, Саудагерлер-тайлорлардың құрметті компаниясының мүшесі болған «Джерами Роусторнның» 1658 жылғы 22 қарашадағы өсиеті Ланкашир мұрағатында сақталған (отбасы сонымен қатар Нью-Холл, Престон, Ланкаширде де тұрған), оның мазмұны төмендегідей:
«Әкесі Джеремидің қасында Сент-Лоуренс Жюриге жерленуге тиіс. Елизавета Бакстер, Дороти Смитсон, Лия Шиппард және кузені Хестер Роусторнға әрқайсысына 5 фунт стерлинг. Ағалары Хью Смитсон, Мэтью Шиппар, Роберт Бардард, және ағасы Ричард Хэлфорд, апасы Энн Харрис және апасы Мэри Яунджға әрқайсысына 2 фунт стерлинг. Көшкен бауыры Франсистің қыздары Елизавета мен Грейске әрқайсысына 20 фунт стерлинг және т.б.»

Сэр Джером Смитсон, 2-ші баронт (1630 - 1684 жж.)

Сэр Джером Смитсон, 2-ші баронет (шамамен 1630 – 1684), ұлы және мұрагері, Йоркширлік Уингейттер әулетінің қызы әрі мұрагері Мэри Уингейтке үйленді.

Сэр Хью Смитсон, 3-ші баронт (1657 - 1729)

Сэр Хью Смитсон, 3-ші баронет (1657–1729), Йоркширдегі Холмның 2-ші бароны (1661–1703) Мармадюк Лэнгдейлдің қызы Элизабет Лэнгдейлге үйленді. Оның Стенвик шіркеуінде сақталған қабырғалық ескерткіші бар. Оның екі ұлы болған, екеуі де одан бұрын қайтыс болды, және төрт қызы болған, барлығы кесіп шашқан әйелдер (монахинялар).

Сэр Хью Смитсон, 4-ші баронет (шамамен 1714 - 1786)

Сэр Хью Смитсон, 4-ші баронет (шамамен 1714 – 1786), Лэнгдейл Смитсонның жалғыз ұлы (3-ші баронеттің 2-ші ұлы) және оның әйелі Филадельфия Ревелидің (оның портретін сэр Годфри Кнеллер салған, қазір сақталған), Йоркширдегі Ньюби Вискедегі Уильям Ревелидің қызы. Ол Сассекстегі Петворт үйінің 7-ші Сомерсет герцогы (1684–1750) Алгернон Сеймурдың қызы және мұрагері, Леди Элизабет Сеймурға үйленді, оның анасы Леди Элизабет Перси (1667–1722), соңғы Нортумберленд графының ірі мұрагері болған. Смитсон бұрынғы Перси иеліктерінің шамамен жартысын, соның ішінде Нортумберлендтегі Альнуик қамалын және Миддлсекстегі Сион үйін мұра етті. Сонымен қатар, ол 1749 жылы герцогтың ұлы болмауына және Сомерсет герцогтігінің Девондағы алыс Сеймур туыстарына өтуіне байланысты, Смитсонға арнайы қалдықпен берілген Нортумберленд графының атағын мұра етті. Герцогтың тілегіне сәйкес, Смитсон өзінің әкесінің атын қалдырып, Перси фамилиясын қабылдады және Перси гербін пайдаланды. 1766 жылы ол Нортумберленд герцогы атанды. Смитсонның, енді 1-ші Нортумберленд герцогының, негізгі резиденциясы солтүстікке қарай алпыс шақырым жердегі Альнуик қамалында болғанымен және оның некесінен басқа да үлкен иеліктерді мұра еткеніне қарамастан, ол әкесінің Stanwick резиденциясын жақсы көріп, шіркеуден оңтүстікке қарай жарты миль жерде Stanwick Hall деп аталатын әсем жаңа сарай салуды бастады, оны елдік демалыс орны ретінде жоспарлаған. Бұлаққа көпір салынды және көршілес Олдбро және Дере Стрит ауылдарымен байланыстыратын жол салынды. Жаңа залға әсем жазғы үй кірді және ол елендер паркіне орналастырылды, бұл сурет Джордж Куитт Үлкенінің (1743–1818) майлы суретінде бейнеленген, ол жақын маңдағы Моултон қаласында туған және қазір Сион үйінде сақталған.

Алжернон Перси, Нортумберлендтің 4-ші герцогы (1792-1865)

Станвик Альгернон Персидің резиденциясы болды, Лорд Прудхо (1792–1865), 2-ші герцогтың екінші ұлы, кейіннен 1847 жылы 4-ші герцог атанды. 1839 және 1842 жылдар аралығында ол Децимус Бертонның (1800–1881) жобалары бойынша Станвикті кеңейтті, соның ішінде солтүстік және шығыс қанаттарын қосып, шаруашылық ғимараттарын жақсартты. 19 ғасырда итальяндық стильдегі суға батып қалған бақ, кіреберістің оңтүстігіндегі фонтан, француз революциясынан қашқан француз дін қызметкері жобалаған деп есептелетін әсем француз қабырғалы бақ және шығысқа қарай орналасқан қабырғалы көкөніс бақшасы сияқты жаңа бақтар салынды. 1842 жылы Альгернон Перси, Лорд Прудхо (1792–1865) Ричард Гровенор, 2-ші Вестминстер маркизінің қызы Леди Элеонора Гровенорға үйленді, содан кейін Станвик Холлде тағы өзгерістер басталды. Бұл кезде шіркеудің оңтүстік-батысында, Тофтс жерінде мұз үйі салынды, ал үстінде әдемі әшекейленген «Бұғы баспанасы» орналасқан болуы мүмкін. Ол теңіз офицері, саяхатшы және әлеуметтік жаңашыл болды, көмір шахталары мен теміржолдардан түскен табыс есебінен өзінің иеліктерін едәуір кеңейтті. 1865 жылы Вестминстер аббаттығында зор салтанатпен жерленді, мүліктің өмір бойына пайдалану құқығын қайғыға толы, баласыз әйеліне қалдырды, ол күйеуінің қайтысынан алты ай өткен соң онда тұра бастады. Дарлингтон және Стоктон Таймс газеті оның келуін былай баяндады:
Оның Ұлылығы 4.15-те Банк Топ (теміржол станциясы) станциясына «Шотландия экспресімен» келді, оның арнайы қызметі үшін станцияның ортасында тоқтады, осылайша ол тыныш түсе алатын болды. Бұл пойыз әдетте Дарлингтонда тек суға тоқтаса, сол жерден немесе сол жерге жолаушылар брондалмайды. Ол ең терең қара киім киген және қарапайым жесірлік қалпақ таққан. Ол бір жұп жылқысы бар бругаммен Станвикке бет бұрды және оның болашақ елдік резиденциясы болған сүйікті үйінде жалға алушыларының құрметті және үнсіз сәлемімен күтіп алынды. Ол тоқтамады; көп ұзамай шіркеу Антони Салвиннің жобалары бойынша қайта салынды, ескі ғимараттың көптеген көне тастары мен қабірлері қабырғаларына және кіреберісіне орнатылды. Солтүстікке жаңа пасторлық үй салынды және марқұм герцогтың портреті сыйға тартылды. Оның уәзірлері мен бас бағбандары үшін ложалар мен берік резиденциялар қосылды. 1891 жылы ол жақын маңдағы Олдбро Сент-Джон ауылында Сент-Полға арналған жаңа шіркеу салуды тапсырды. Бұл елорданың иелігінде герцогтар болған және дәстүрлі түрде жұмысшылар мен қызметтердің көзі болған. Станвик Холл және оның иелігі туралы қызықты мәлімет 1900 жылдың ақпан айындағы «Country Life Illustrated» журналында жарияланды, онда үйдің және бақтардың мүсіндері мен әшекейлі темір бұйымдары бар жеті суреті жарияланды. Суреттердің тек біреуінде адам бейнеленген, атап айтқанда, оның бас бағбаны Уильям Хигги, 1866 жылы жұмысқа орналасқан және 1911 жылы қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай оның қызметінде болған. Герцогиня Элеонора 90 жасқа дейін өмір сүрді, жылдың жартысын Станвикте өткізіп, қауымдастықтың рухани қажеттіліктерін қамтамасыз етті, пабтардың санын бірге дейін азайтып, мектепті қолдады және лайықтыларға қайырымдылық жасады. 1911 жылы қайтыс болғаннан кейін үйді отбасы сирек пайдаланды және Бірінші дүниежүзілік соғыста жарақат алған сарбаздар үшін уақытша аурухана ретінде қызмет етті. Соғыстан кейін мүліктің күтімін ұстау экономикалық тұрғыдан тиімді болмады, сондықтан 1923 жылы сол кездегі герцог иені сатуға шығарды. Фермалар мен жерлер сатып алынды, бірақ сарай сатылмады және қиратылды. Алайда, қосымша ғимараттардың көпшілігі сатылды: көкөніс бақшасы коммерциялық кәсіпорынға айналды, ал коттедждер мен шаруашылық ғимараттары заманауи тұрғын үйлерге айналдырылды. Нәтижесінде он шақты үйден тұратын шағын ауыл пайда болды, ол кейін аздап кеңейді, бірақ әлі де бастапқы иеліктің шекарасында қалды. Солтүстік-шығысқа қарай жарты миль жерде орналасқан көршілес Карлтон иелігі 19 ғасырдың басында Станвик Холлмен біріктірілді және бас иеліктің резиденциясы, шаруашылық ғимараттары мен оған байланысты қызметкерлердің баспанасы ретінде қызмет етті. Оның тағдыры Станвикке ұқсас болды: зал өртенген және қазір қайта жаңартылған ғимараттар тобымен, соның ішінде мұз үйі мен қабырғалы бақтармен ұсынылған. Тек аңшылық және ит бағушылардың үйлері сақталған.

Stanwick became the seat of Algernon Percy, Lord Prudhoe (1792–1865), the second son of the 2nd Duke, who later became the 4th Duke in 1847. Between 1839 and 1842 he extended Stanwick, to the designs of Decimus Burton (1800–1881), which included the addition of north and east wings and improvement to the stables. In the 19th century new gardens were laid out, including an Italian style sunken garden with fountain immediately south of the entrance; a splendid French walled garden (supposedly designed by an émigré French priest escaping the French Revolution), and a walled kitchen garden further to the east. In 1842 Algernon Percy, Lord Prudhoe (1792–1865) married Lady Eleanor Grosvenor, daughter of Richard Grosvenor, 2nd Marquess of Westminster, and more alterations began at Stanwick Hall. Perhaps at this time the icehouse was sunk in the Tofts to the south west of the church, with a handsome ornamental 'Deer Shelter' on top. He was a naval officer, explorer and social innovator, and expanded enormously his estates with revenue from coal mines and the railways. He was buried with much pomp in Westminster Abbey in 1865, having bequeathed a life interest in the estate to his distraught and childless widow, who took up residence there six months after his death. The Darlington and Stockton Times reported her arrival as follows:
Her Grace arrived at Bank Top (railway station) on the Scotch Express at 4.15, which for her special service stopped in the centre of the station, in order that she might quietly alight. That train usually merely rests at Darlington to take in water, and no passengers are either booked from or to that place. Her grace was attired in the deepest weeds, and wore a plain widower’s cap. She drove off to Stanwick in her brougham with a single pair of horses, and was received at her favourite home, which will be her future country residence, with the respectful and silent greeting of her tenants in the quietest and most unostentatious manner possible. She did not pause; soon the church was rebuilt from its parlous condition, to the designs of Anthony Salvin, with many of the ancient stones from the older building and tombs being set in its walls and porch. A new Vicarage was built to the north and was presented with a portrait of the late Duke; lodges and stout residences for her butler and head gardener were added. In 1891 she commissioned a new church dedicated to St Paul to be built in the nearby village of Aldbrough St John, which manor was largely owned by the Dukes and traditionally had been the source of workers and services for the estate. An interesting record of Stanwick Hall and its estate was made in the February 1900 edition of the magazine Country Life Illustrated', which featured a lavishly illustrated article entitled 'Stanwick Park, Yorkshire – the seat of Eleanor, Duchess of Northumberland". It included seven photographs of the house and gardens with statuary and ornamental ironwork. Only one of the photographs shows a person, namely Mr William Higgie, her head gardener, employed in 1866 and who remained in her service until shortly after her death in 1911. The Dowager Duchess Eleanor lived to the age of 90, spending about half the year at Stanwick, when she saw to the spiritual needs of the community, reducing the number of pubs to one, supporting the school and dispensing charity to the deserving. After her death in 1911 the house was rarely used by the family, and served briefly as a hospital for wounded soldiers from the First World War. With the severe imposition of death duties after that war the upkeep of the house and grounds became uneconomic and in 1923 the then Duke put the estate up for sale. The farms and land found buyers but the mansion house did not and was demolished. Most of the ancillary buildings were however sold: the kitchen garden became a commercial enterprise and the cottages and outbuildings were converted into modern dwellings. The result was a small nuclear village of about ten houses which has since expanded slightly but still remains within the original estate boundaries. The neighbouring estate of Carlton, half a mile to the north east, had been subsumed by Stanwick Hall early in the nineteenth century and had served as the residence of the head estate manager, for stables and kennels and for associated staff accommodation. Its fate echoed that of Stanwick: the Hall was demolished by fire and is now similarly represented by a group of refurbished buildings, including icehouse and walled gardens. The only original dwellings are the gamekeeper's and kennelman's.