Еуропадағы еврей пошта тасқыштарының тарихы

Кіріспе

Яһуди хат тасушылары – Еуропадағы басқа яһудилерге хаттар жеткізетін арнайы еврей пошта қызметкерлері. Олар көбінесе яһудилер көп қоныстанған аймақтарда жұмыс істеді.

Мақсаты

Еуропалық сауда орталықтарында, Гамбург, Прага, Грос Глогау, Польша Лиссасы, Бреслау және Франкфурт-на-Майне сияқты, көптеген еврейлер тұрған қалаларда, еврейлер, тіпті кейде әйелдер де, мемлекеттік бақылаудағы хат тасушылар болып жұмыс істеген. Еврей тілінде жазылған хаттарды христиан хат тасушыларға жеткізуге мүмкін болмағандықтан, оларды пошта қызметіне тарту қажеттілік туды. Сонымен қатар, еврейлердің поштамен байланыстарында ерекше заңдар қолданылған болуы мүмкін.

Тарих

Яһуди хат тасушылары туралы ең толық мәліметтер Бреслау және Франкфурт мұрағаттарында сақталған; алайда, осы қалалардағы хат тасушылардың жағдайы, әлбетте, басқа жерлердегі олардың мәртебесін көрсетеді. Бреслаудағы яһуди хат тасушысы немесе Post Jude туралы алғашқы құжат 1722 жылдың 13 желтоқсанында жазылған, бірақ бұл лауазым одан бұрын көп жылдар бойы болған деген тұжырым жасауға болады. Ол Силезия соғыстарына дейін сақталды, содан кейін Бреслау Габсбургтердің императорлық пошта аймағына енбеді. Бреслаудың яһуди хат тасушысы қызметке ант бермегендіктен және жалақы алмағандықтан, ол шын мәнінде мемлекеттік қызметкер емес еді. Оның табысы тек хаттарды алған адамдар төлеген пошта ақысынан ғана тұрды. Бірақ, пошта бағасы белгіленбегендіктен, түскен сома өте аз болды, сондықтан хат тасушы басқа да жұмыспен айналысуға мәжбүр болды. Пошта басшылығы осы жағдайға төзімділік танытты, себебі хат тасушы басқа іспен кеткенде, оның орнын әйелі басатынға рұқсат берілді. Франкфурт-на-Майндағы яһуди хат тасушысы туралы алғашқы мәліметтер он сегізінші ғасырдың ортасына жататын жарлықта кездеседі, онда еврейлердің Турн мен Таксис поштасымен қарым-қатынаста сақтауы тиіс ережелер көрсетілген; бірақ Франкфуртта да бұл лауазым одан бұрын болған. 1748 жылдан 1846 жылға дейін ол бір отбасының мүшелерінің қолында болды, ал жағдай өзгергендіктен лауазым жойылды. Сол кезде қызметте болған еврей хат тасушысының жүйесі мен көмекшісі Турн мен Таксис қызметінде бұрынғыдай құқықтар мен міндеттермен қалды, ал 1867 жылы Пруссия қызметіне қабылданды. Франкфуртта, Бреслаудағыдай, яһуди хат тасушысы жалақы алмады, бірақ әрбір қарапайым хат үшін адресаттан екі крейцер, ал тіркелген хат үшін алты крейцер алынды. Халықаралық сауда дамыған сайын және еврейлердің мүдделері артқан сайын, хат тасушының табысы да оған сәйкес өсті. Лауазымның соңғы иесі жыл сайын 5000 гульден табыс тапты, ал жұмысы көп болған кезде көмекшілеріне әрқайсысына 150 флоринден төледі. Сонымен қатар, Кассель сияқты басқа да лауазымдар Турн мен Таксиспен біріктірілген кезде, ол граф Турн мен Таксиске жыл сайын 400 гульден төлеуге міндетті болды. Ол ақыры 1600 флорин зейнетақымен зейнетке шықты.

The only detailed notices of Jewish letter carriers are furnished by the archives of Breslau and Frankfurt; but the position of the letter carriers in these places was no doubt typical of their status elsewhere. The Jewish letter carrier, or Post Jude in Breslau, is first mentioned in a document dated December 13, 1722, which, however, allows the inference that the office had existed for many years before that date. It was maintained until the Silesian wars, after which time Breslau was no longer included in the imperial postal district of Habsburg. The Jewish letter carrier of Breslau, as he neither took any oath of office nor received any salary, was not really a government official. His whole income consisted merely of the postage paid by the recipients of the letters. As, however, there were no fixed postal rates, the amount received was so small that the letter carrier had to pursue in addition some other occupation. That the postal authorities tolerated this state of affairs is shown by the fact that when the letter carrier was absent on other business, his wife was allowed to take his place. The first mention of a Jewish letter carrier in Frankfurt am Main occurs in a decree dating from the middle of the eighteenth century, and setting forth the regulations which the Jews must observe in their relations with the Thurn and Taxis post; but in Frankfurt, too, the office had existed before that time. From 1748 until 1846 it was held by members of the same family, and it was abolished owing to altered conditions. The nephew and assistant of the Jews' letter carrier who was then in office remained in the Thurn and Taxis service with the same rights and duties, and in 1867 was taken over into the Prussian service. In Frankfurt, as in Breslau, the Jewish letter carrier received no pay, but two kreutzers were collected from the addressee for every ordinary letter, and six kreutzers, for a registered letter. In proportion as international commerce developed and the Jewish interests increased, the income of the letter carrier became correspondingly larger. The last incumbent of the office had a yearly income of 5,000 gulden, out of which, in very busy times, he had to pay his assistants 150 florins each. Besides, when other posts, such as that of Kassel, became united to that of Thurn and Taxis, he was required to pay Count Thurn and Taxis 400 gulden yearly. He ultimately retired on a pension of 1,600 florins.

Еврей энциклопедиясының библиографиясы

Кракэуэр. "Еврей почтальондары" (Франкфурт-на-Майне) "Франкфуртер цайтунг" газетінде, 1890 ж. No. 109
Ландсбергер, Джозеф. "Кайзерлік почта қызметіндегі еврейлер" (Бреслау) және т.б. Braun's Volkskalender, 1901 ж., 43-бет
Кауфман, Дэвид. Глюкель фон Хамельннің естеліктері, 109-бет
Грунвальд, Макс. "Герман жеріндегі португалдық зираттар", 98-бет.