Кіріспе
Тараканова ханшайым (шамамен 1745 – 15 желтоқсан 1775 [ескі стиль бойынша 4 желтоқсан 1775]) – Ресей тағына талапкер. Ол өзін Княжна Елизавета Владимировская (Владимирлік Елизавета ханшайым), Фройлейн Франк және Мадам Тремуилл сияқты түрлі есімдермен атады. Тараканова (таракан – орыс тілінде тарақан деген сөз) деген есім кейін пайда болған, көбінесе ойын-сауық саласында (әдебиет, театр, кино, сурет) қолданылады, бұл оның соңғы айларын қалай өткізгеніне және қайтыс болған жағдайына байланысты туындаған. Өмірлік кезеңінде ол осы есіммен таныс болған жоқ.
Princess Tarakanova (c. 1745 – December 15 1775 [O. S. December 4 1775]) was a pretender to the Russian throne. She styled herself, among other names, Knyazhna Yelizaveta Vladimirskaya (Princess Elizabeth of Vladimir), Fräulein Frank, and Madame Trémouille. Tarakanova (tarakan is the Russian word for cockroach) is a later name, used only in entertainment (literature, theater, films, paintings), apparently on the basis of how she lived her last months and died. In her own time, she was not known by that name.
Өмір
Тараканова Алексей Разумовский мен Ресей императрицасы Елизаветаның қызы екенін айтқан. Бірақ оның туған жері де, нағыз аты да белгісіз. Ол Батыс Еуропаның бірнеше қаласына сапар шеккені және Лимбург-Штирум графы Филипп Фердинандтың сүйіктісі болғаны мәлім, мүмкін ол оған үйленеді деп үміттенеді. Соңында ол Тосканадағы Ливорно қаласында Екатерина II жіберген Алексей Григорьевич Орловпен тұтқындалды. Орлов оны алдап, орыс кемесіне шақырып алып, 1775 жылдың ақпан айында Ресейге әкелді. Ол Петр және Пауыл бекінісінде түрмеге қамалып, сол жылдың желтоқсан айында туберкулезден қайтыс болды. Ол бекініс зиратында жерленген. Көптеген адамдар оның өлімінің жалған екенін айтады, ол құпия түрде "Досифея" есімімен кешірім сұрап, монастырға кірген. Осы есімді бір монах 1785 жылдан 1810 жылы қайтыс болғанға дейін Ивановский монастырында өмір сүргені жазылған.
Фильмдер
Ипполит Шпажинскийдің пьесасы 1910 жылғы орыс фильмі "Тараканова принцессасының" негізі болды. 1930 жылы француздық "Тараканова" фильмінде оны Эдит Жеханн ойнады. 1938 жылғы француз-итальяндық фильмде Анни Верней Тараканова принцессасы, ал Пьер Ричард Вильм граф Орлов рөлінде болды. 1950 жылы Ұлыбритания мен Италияның бірлескен "Бүркіттің көлеңкесі" (итальян тіліндегі нұсқасы "Императрицаның қарсыласы") атты фильмі Алексей Орловтың Тараканова принцессасын азғындыққа салу және ұстау миссиясы туралы түсірілді, онда Валентина Кортезе Тараканова рөлін, ал Ричард Грин граф Орлов рөлін сомдады. Осы оқиғада Тараканова Ресей тағына талапкер емес, саяси және әулеттік тұрғыдан Екатерина Ұлына қауіп төндіретін нағыз принцесса ретінде бейнеленеді. Онда Орлов Екатерина Ұлына адал екенін айтқанмен, Таракановамен одақтасып, оған опасыздық жасайды. Фильмдегі оқиғалар Тараканова мен Орловтың кездесуіне дейін тарихи деректерге сәйкес келеді, бірақ соңында нақты оқиғалар өзгертіліп, Орлов Тараканованы Ресейдегі түрмеден батыл шабуылмен құтқарып, олар бақытты өмір сүреді. 1990 жылы режиссер Виталий Мельниковтың "Солтүстік аңғары" атты марапатқа ие болған советтік фильмі шықты, ол Леонид Зориннің осы аттас пьесасы негізінде түсірілді. Фильм Тараканова принцессасының өмірі мен Еуропадағы оқиғаларын, сондай-ақ Алексей Орловтың оны алдап ұстау операциясын баяндайды. Ол "Екатерина" телесериалының 3-ші маусымында ("Жалғандар") Анжелина Стречина ойнаған кейіпкер ретінде пайда болады.