Кіріспе

1760 жылы Үндістандағы Жеті жылдық соғыстың шайқасы

Вандиваш шайқасы – 1760 жылы Үндістанда француз және британдық әскерлері арасында болған шайқас. Бұл шайқас француз және британдық отаршылдық империялар арасында жүрген Үшінші Карнатик соғысының бір бөлігі болды, ал ол соғыс әлемдік Жеті жылдық соғыстың құрамына кірді. Ол Тамил Надудағы Вандаваси қаласында (Вандиваш – ағылшынша айтылуы) өтті. Бенгалия және Хайдарабадта маңызды жемістерге қол жеткізген британдықтар, көп мөлшерде кіріс жинағаннан кейін, Вандиваш шайқасында француздарды жеңуге толықтай дайын болды.

Жарыс реті

Автор Эдуард Кусттың "18 ғасырдағы соғыстардың жылнамалары" атты 19 ғасырлық кітабына сәйкес, француз армиясы 300 еуропалық атты әскер, 2250 еуропалық жаяу әскер, 1300 сепуи (үнді сарбаздары), 3000 марат және 16 артиллериялық құралдан тұрды, ал британдықтар шамамен 80 еуропалық жылқы, 250 жергілікті жылқы, 1900 еуропалық жаяу әскер, 2100 сепуи және 26 артиллериялық құралдан тұрды.

Шайқас

Француздар, граф де Лаллидің басшылығымен, теңіз күштерінің қолдауы мен қаржы тапшылығына тап болды, сондықтан Тамил Надуда орналасқан Вандаваси бекінісін қайтаруға әрекеттенді. Осыны жасауға тырысқанда, оларға сэр Эйр Кут басқарған британдық әскерлер шабуыл жасады, және одан кейін болған шайқаста француздықтар шешулі түрде жеңіліске ұшырады.

Салдары

Вандиваш шайқасының нәтижесінде британдықтар Четпатту (Четпет), Тируномалаи (Тирюваннамалаи), Тиндиванам және Перумуккал қалаларын жаулап алды. Бұл шайқастың салдарынан Оңтүстік Үндістандағы француз күштері генерал маркиз де Бусси Кастельнау басшылығымен Пондишериге дейін шегінді, және 1761 жылдың 22 қаңтарында капитуляциялады. Француздардың Үндістандағы позициясының күйреуі Францияны Париж шартына қол қоюға итермелеген оқиғалардың бірі болды, бұл француздарды Үндістанда тек саудагерлерге дейін кемітіп, осы елдегі француз империялық амбицияларын тоқтатты. Ал Британия осы шайқастан кейін Үндістандағы басқа еуропалық державалардан басымдық орнатты.