Канада Жоғарғы Сотының «Sparrow» ісі және аборигендер құқықтары
R v Sparrow
Канада Жоғарғы Сотының маңызды Sparrow ісі (1990) туралы. Аборигендердің 1982 жылғы Конституцияның 35-бабындағы құқықтары, балық аулау құқығы қорғалады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
R v Sparrow, [1990] 1 S. C. R. 1075 – 1982 жылғы Конституциялық актінің 35(1) бабы бойынша аборигендік құқықтарды қолдану мәселесінде Канада Жоғарғы Сотының маңызды шешімі. Сот 1982 жылы қолданыста болған, балық аулау сияқты аборигендік құқықтар Канада Конституциясымен қорғалады және оларды Канаданың аборигендік халықтарына қатысты үкіметтің сенімгерлік міндеттемесіне қайшы келіп, негізсіз шектеуге болмайды деп қарар берді.
R v Sparrow, [1990] 1 S. C. R. 1075 was an important decision of the Supreme Court of Canada concerning the application of Aboriginal rights under section 35(1) of the Constitution Act, 1982. The Court held that Aboriginal rights, such as fishing, in existence in 1982 are protected under the Constitution of Canada and so they cannot be infringed without justification on account of the government's fiduciary duty to the Aboriginal peoples of Canada.
Өмірбаян
Рональд Эдвард Спароу, Мускэм тайпасының мүшесі, 1985 жылғы Балық шаруашылығы заңы бойынша тайпаның балық аулау лицензиясында рұқсат етілгеннен 20 қашықтыққа артық, 45 қашықтықтық (82 м) ұзындықтағы желімен балық аулап ұсталды. Спароу айыпталу фактілерінің барлығын мойындады, бірақ 1982 жылғы Конституция актісінің 35(1) бабына сәйкес, балық аулауға қатысты аборигендік құқығын іске асырғанын түсіндірді. Сотта судья 35-баптың тек қолданыстағы шарттар бойынша құқықтарды қорғайтынын және балық аулауға ешқандай негізгі құқық жоқ екенін анықтады. Аудандық сотқа шағым жасау қабылданбады, ал апелляциялық сотқа шағым да қорғанысты қолдау үшін жеткілікті дәлелдер болмағандықтан қабылданбады. Жоғарғы сотта қарастырылған мәселе – желінің ұзындығына қойылған шектеудің 35(1) бабына сәйкес келуі.
Ronald Edward Sparrow, a member of the Musqueam Band, was caught fishing with a drift net 45 fathoms (82 m) in length, 20 fathoms (37 m) longer than permitted by the band's fishing licence under the Fisheries Act of 1985. Sparrow admitted to all the facts in the charge but justified them on the ground that he was exercising his Aboriginal right to fish under section 35(1) of the Constitution Act, 1982. At trial, the judge found that section 35 protected only existing treaty rights and that there was no inherent right to fish. An appeal to the County Court was dismissed, and a further appeal to the Court of Appeal was dismissed on the grounds that there was insufficient evidence to maintain the defence. The issue to the Supreme Court was whether the net length restriction violated s. 35(1).
Соттың дәлелдеуі
Жоғарғы соттың бірауызды шешімін Бас судья Брайн Диксон және судья Жерар Ла Форест жариялады. Ол, Sparrow провинциялық заңнамаға дейін болған, Конституциялық актінің 1982 жылғы 35-бабымен кепілденген және қорғалған "туа біткен" аборигендік құқықты жүзеге асырып отыр деген тұжырым жасады. Сот Конституциялық актінің 35(1)-бабындағы әрбір сөзді түсіндірді.
The judgment of a unanimous Supreme Court was given by Chief Justice Brian Dickson and Justice Gérard La Forest. It held that Sparrow was exercising an "inherent" Aboriginal right that existed before the provincial legislation and was guaranteed and protected by section 35 of the Constitution Act, 1982. The Court interpreted each of the words of section 35(1).
"Құрамында бар"
35-баптың 1-тармағындағы "бар" деген сөз, Сот мәлімдегендей, "уақыт өте келе өзгеріске ұшырауына мүмкіндік беру үшін икемді түсіндірілуі керек". Осыған сәйкес, "бар" дегені 1982 жылғы Конституция енгізілгенге дейін "жойылмаған" құқықтарға қатысты деп түсіндірілді. Сот 1982 жылы іске асырылып жатқан құқықтарға қатысты "тоқтатылған" деген баламалы түсіндірмені қабылдамады. Құқық жойылмаған болса, онда 1982 жылға дейін оның қалай реттелгені маңызды емес. Бар құқықты реттеуге негізделген түсіндіру арқылы тарылтпау керек. Сот Мусквим халқының ғасырлар бойы және отарлық кезеңде балық аулау тәжірибесі туралы тарихи деректерді қарастырып, олардың азық-түлік үшін балық аулауға толық құқығы бар екенін анықтады. Құқықтың жойылғандығын көрсету үшін, үкіметтің осы құқықтарды жоққа шығару туралы "ашық және нақты ниетін" көрсететін әрекет болуы керек. Сот Мемлекеттік билік азық-түлік үшін балық аулау құқығының 1982 жылға дейін жойылғанын дәлелдей алмады. Лицензиялау жүйесі – балық шаруашылығын реттеу құралы ғана, ал негізгі құқықты жою емес, сондай-ақ балық аулау құқықтарына қатысты үкіметтің тарихи саясаты құқықты жоюға бағытталған нақты ниетті көрсетпеді.
The word "existing" in section 35(1), the Court said, must be "interpreted flexibly so as to permit their evolution over time." As such, "existing" was interpreted as referring to rights that were not "extinguished" prior to the introduction of the 1982 Constitution. The Court rejected the alternate "frozen" interpretation referring to rights that were being exercised in 1982. As long as the right had not been extinguished, the manner in which the right happened to have been regulated prior to 1982. The existing right is not to be narrowed in interpretation based on regulation. Based on historical records of the Musqueam fishing practices over the centuries and into colonial times, the Court found that the band had a clear right to fish for food. Extinguishment of rights can occur only through an act that showed "clear and plain intention" on the government to deny those rights. The Court found that the Crown could not prove that the right to fish for food had been extinguished prior to 1982. The licensing scheme was merely a means of regulating the fisheries, not removing the underlying right, and no historical government policy towards fishing rights amounted to a clear intention to extinguish.
"Танылып, расталды"
"Мұндай сөздер "танылды және бекітілді" үкіметтің абориген халқына қатысты сенімгерлік міндеттемесін қамтиды, ол аборигендердің құқықтарына қол сұғу кезінде өкілеттіктерді қолдануда сақтық танытуды талап етеді. Бұл сөздер аборигендердің құқықтары абсолютті емес екенін және оларға заңды негіздермен араласуға болады дегенді көрсетеді."
The words "recognized and affirmed" incorporate the government's fiduciary duty to the Aboriginal people, which requires it to exercise restraint when it applies its powers in interference with Aboriginal rights. The words further suggest that Aboriginal rights are not absolute and may be encroached upon with sufficient reason.
Салдары
Sparrow ісінен кейін федералды немесе провинциялық заңнама аборигендік құқықтарды тек қана тиісті басымдық берген жағдайда ғана шектеуге болады, себебі олар басқа аборигендік емес құқықтардан өзгеше табиғатқа ие. "Sparrow тестісі" көптеген сарапшылар тарапынан Канада заңнамасы аборигендік құқықтарды қаншалықты шектеуге болатынын бағалау үшін пайдаланылады. Тиісті емес басымдыққа мысал ретінде лотерея арқылы аңшылық лицензияларын таратуды келтіруге болады.
After the Sparrow case, federal or provincial legislation may limit Aboriginal rights only if it has given them appropriate priority because they have a different nature from other non Aboriginal rights. The "Sparrow test" has been used by many experts as a way of measuring how much Canadian legislation may limit Aboriginal rights. Typical cases of inappropriate priority include distributing hunting licences by lottery.