Кіріспе

Ұлыбританиядағы әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінің нөмірі

Ұлттық сақтандыру нөмірі – Ұлыбританияда Ұлттық сақтандыру немесе әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін басқару үшін қолданылатын нөмір. Ол сонымен қатар Ұлыбританияның салық жүйесінде де кейбір мақсаттарда пайдаланылады. Бұл нөмірді кейде NI No немесе NINO деп қысқартып атайды.

Санды бөлу

Адамның 16 жасқа толуына үш ай қалғанда, HM Revenue and Customs (HMRC) оған NI нөмірін хабарлайды. 1993 жылы ата-анасы бала жәрдемақысын алатын 16 жасқа дейінгі барлық балаларға NI нөмірлері бір реттік жаппай түрде берілді. Осының нәтижесінде, жоғарыда аталған талаптарға сай келген туындарға NI нөмірлері тізбектеп тағайындалды. Ұлыбританияда жұмыс істегісі келетін шетел азаматтары немесе бала кезінде оларға нөмір берілмеген адамдар жұмыс және зейнетақы департаменті (DWP) арқылы нөмір алуға өтініш беруі керек.

Формат

Нөмірдің форматы – екі префикс әріпі, алты цифр және бір суффикс әріпі. Екі префикс әріпінен кейін алты цифр 00 00 00-ден 99 99 99-ға дейін тізбектеп беріледі. 2009 жылдан бастап соңғы екі цифр әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақыларының қай күні төленетінін және жұмыссыздыққа байланысты жәрдемақы алушылардың жұмыс орталығына қай күні тіркелуі (өтінімдерін жаңартуы) қажеттігін анықтайды: дүйсенбі күні 00-ден 19-ға дейін, сейсенбі күні 20-дан 39-ға дейін, сәрсенбі күні 40-тан 59-ға дейін, бейсенбі күні 60-тан 79-ға дейін және жұма күні 80-ден 99-ға дейін. Суффикс әріпі A, B, C немесе D болады. Суффикс әріпінсіз NI нөмірі бірегей болып табылады, сондықтан, мысалы, егер AB 12 34 56 C болса, онда AB 12 34 56-дан басталатын басқа нөмірлер болмайды (бірақ уақытша нөмірлер міндетті түрде бірегей болмаған, себебі бірдей туған күніне ие екі адамның нөмірі бірдей болуы мүмкін). Ресми электрондық жіберулерде соңғы әріп белгісіз болған жағдайда, бос орынмен көрсетілуі мүмкін. Солтүстік Ирландияның Ұлттық сақтандыру жүйесі Ұлыбританиядағы жүйеден бөлек қаржыландырылады және басқарылады, бірақ іс жүзінде бірдей принциптермен жұмыс істейді, сондықтан бүкіл Ұлыбритания бойынша бірдей ережелер қолданылады.

Тарих

1975 жылға дейін NI нөмірінің соңындағы A, B, C және D әріптері бастапқыда Ұлттық сақтандыру жарналарын (NIC) жинау үшін қолданылған Ұлттық сақтандыру карталарының жарамдылық мерзімін көрсететін. Карталар әр он екі ай сайын ауыстырылды, ал шығарылған карталардың көптігіне байланысты ауыстыру кезең-кезеңмен жүзеге асырылды. А әрпі бар карталар бір жылдың наурызынан келесі жылдың наурызына дейін қолданылып, содан кейін жаңасына ауыстырылды. B әрпі бар карталар маусымнан келесі маусымға дейін, C әрпі бар карталар қыркүйектен келесі қыркүйекке дейін, ал D әрпі бар карталар желтоқсаннан келесі желтоқсанға дейін жарамды болды. Мысалы, 1955 жылы шығарылған B әрпі бар карта сол жылдың маусым айының бірінші дүйсенбісінен келесі жылдың маусым айының бірінші жексенбісіне дейін қолданылуы мүмкін. Бұл кезеңдік жүйе 1948 жылдың 5 шілдесінен бастап 1975 жылға дейін қолданылды. Содан кейін А әрпі бар карталардың жарамдылық мерзімі салық жылының соңына сәйкес, яғни 1975 жылдың 5 сәуіріне дейін қосымша бес аптаға ұзартылды. B, C және D әрпі бар NI карталарының соңғы жылы жарамдылық мерзімі қысқартылып, 1974 жылдың маусым, қыркүйек және желтоқсан айларынан бастап 1975 жылдың 6 сәуіріне дейін қолданылды. 1975 жылдың 6 сәуірінен бастап барлық NIC салықтық жылдар бойынша бөлу үшін компьютерлік Ұлттық сақтандыру тіркеу жүйесі (NIRS) пайдаланылды. Ұлыбританияда қолданыстан шыққан NI карталары NI нөмірінің соңғы екі санына сәйкес жүз жеке топқа жіктеліп, Ұлттық сақтандыру министрлігінің Орталық кеңсесінің және оның ізбасарларының жазбалар бөлімінің сәйкес жүз кітапша бөлімдері арқылы жеке сақтандырылған тұлғаның NI шотына (RF1) жіберілді. Бұл бөлімдер NI жарналарын тіркеумен ғана емес, сонымен қатар ауру, жұмыссыздық, жесірлік және басқа да жәрдемақы төлеу үшін қажетті білікті жарналар туралы ақпараттық сұраныстармен және осы NI шоттары мен NI карталарына байланысты барлық хат-хабарлармен айналысты. Әр бөлімде NI нөмірлері 16 топқа бөлінді, әр тобын бір қызметкер басқарды. Белгісіз NI нөмірлерін табу үшін жалпы тізімде миллиондаған шағын RF2 индекстік карточкалары сақталды, олар әрбір адамның тегі мен аты, туған күні және NI нөмірі бойынша тізімделген және Ұлттық сақтандыру жүйесіне қатысушылардың барлығын қамтыды.

Уақытша нөмірлер

2001 жылдың сәуір айына дейін жұмыс берушілер кейде қызметкерлеріне "TN kk kk jj yy x" форматында уақытша сақтандыру нөмірін тағайындайтын. Мұнда "TN" – уақытша нөмірді білдіреді және өзгермейді, ал x – еркек үшін M, әйел үшін F немесе зейнеткер үшін P болып белгіленеді, ал ортаңғы бөлімдегі сандар қызметкердің туған күнін көрсетеді. Мысалы, 1958 жылдың 31 желтоқсанында туған әйелдің уақытша NI нөмірі TN 31 12 58 F болар еді. Уақытша NI нөмірлері арқылы NI еңбек стажы немесе жеке ақпаратты табу мүмкін емес еді. 2001 жылдан бері Ұлттық сақтандыру нөмірін алу міндетті, уақытша кодты қолдануға рұқсат жоқ. Тағы бір уақытша NI нөмірі түрі – HMRC салық төлеушінің бастапқы NI нөмірін таба алмаған жағдайда қолданылатын Revenue issued Temporary Reference Number (TRN). Ол 63T12345 форматында беріледі.

Әкімшілік нөмірлер

НИ нөмірлеріне ұқсас форматтағы анықтамалық нөмірлер кейде салық немесе әлеуметтік жәрдемақы мақсаттарында арнайы префикс әріптерімен беріледі. Қазіргі кезде немесе бұрын қолданылған арнайы префикстерге OO (салық жеңілдіктерін алу үшін), CR (тергеулер үшін), FY (бұрынғысы Attendance Allowance (күтім жәрдемақысы) талаптары үшін, талаптарды өңдеген Fylde әлеуметтік қамсыздандыру кеңсесінің атымен аталған), MW (1980-1987 жылдары көшпенді жұмысшылар үшін қолданылған), NC (бұрынғысы Stakeholder Pensions (мүдделі тараптардың зейнетақылары) үшін), PP (зейнетақы схемалары үшін PP999999P түрінде қолданылатын) және PY немесе PZ (екеуі де 2003 жылға дейін ашылған салық шоттары үшін ғана қолданылған) жатады.

Корольдік тәуелділіктер

Мэн аралында берілген Ұлттық сақтандыру нөмірлері MA префиксімен басталады. Сол сияқты, Джерсиде берілгендер JY префиксімен, ал Гернсиде берілгендер GY префиксімен басталады. 1975 жылға дейін берілген Ченнель аралдарының NINО-лары ғана HMRC тарапынан Ұлыбританияда қолдану үшін жарамды деп мойындалады.

Салық мақсаттарында пайдалану

Ұлттық сақтандыру нөмірі «Төленген сайын салық» жүйесінде анықтама ретінде, сондай-ақ жеке кәсіпкерлер үшін де қолданылады. Ол жеке жинақ шоттарына (ЖЖШ) өтініштерде де қолданылады, бұл бір салық жылында жеке тұлға тек бір ЖЖШ ашқанын тексеруге мүмкіндік береді. Дегенмен, ҰСН жалпы салық идентификациялық нөмірі ретінде қолданылмайды. Салық декларациясын тапсыру қажетті салық төлеушілерге басқа нөмір беріледі, ол – өзін-өзі бағалау салық жүйесінде анықтама ретінде қолданылатын Бірегей салық төлеуші анықтама нөмірі (UTR).

Анықтауға арналған пайдалану

NI нөмірлері кейде бастапқы Ұлттық сақтандыру мақсатынан мүлдем бөлек жағдайларда, мысалы Ұлыбританияда жұмыс істеу құқығын растау үшін немесе несиелік кооперативтегі есеп шоты ретінде сәйкестендіру үшін қолданылады. Дегенмен, NI картасы жеке куәлігін растамайды.