Кіріспе
Америка Құрама Штаттарындағы сенім қорының түрі – Федералдық қарттық және аман қалғандардың әлеуметтік сақтандыру сенім қоры мен Федералдық мүгедектік сақтандыру сенім қоры (жинақтап айтқанда, Әлеуметтік қауіпсіздік сенім қоры немесе сенім қорлары) – АҚШ Әлеуметтік қауіпсіздік басқармасы басқаратын әлеуметтік қамсыздандыру (қарттық, аман қалғандар және мүгедектік сақтандыру; OASDI) жәрдемақыларын төлеуді қамтамасыз ететін сенім қорлары. Әлеуметтік қауіпсіздік басқармасы жалақыдан салық жинап, жиналған қаражатты сенім қорлары арқылы қарттық, аман қалғандар және мүгедектік сақтандыру жәрдемақыларын төлеуге жұмсайды. Бағдарламада артық қаражат болған жағдайда, ол сенім қорының құнын арттырады. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, сенім қорында 2,908 триллион доллар қаражат болған (немесе, керісінше, қарыз міндеттемесі болған). Заң бойынша, сенім қоры федералды үкіметтің «толық сенім мен несие» арқылы шығарылған және кепілдендірілген, нарықта сатылымға жарамсыз бағалы қағаздарға инвестициялауға міндетті. Бұл бағалы қағаздар нарықтық пайыздық мөлшерлеме бойынша табыс әкеледі. Артық қаражат үкімет тарапынан әлеуметтік қамсыздандыру мақсатына емес, басқа мақсаттарға жұмсалады, соның салдарынан Әлеуметтік қауіпсіздік басқармасына және бағдарлама алушыларына міндеттемелер туындайды. Дегенмен, Конгресс заңнамаға өзгерістер енгізу арқылы бұл міндеттемелерді қысқарта алады. Сенім қорының міндеттемелері «мемлекеттік» немесе «ұлттық» қарыздың бір бөлігі болып табылатын «үкіметаралық» қарыз болып есептеледі. 2022 жылдың желтоқсанына қарай (шамамен есептегенде) үкіметаралық қарыз 31,4 триллион долларлық ұлттық қарыздың 6,18 триллион долларын құрады. Осы 6,18 триллион доллардың 2,7 триллионы Әлеуметтік қауіпсіздік басқармасына тиесілі борыш. Бағдарламаны қадағалап, оның қаржылық жағдайы туралы есеп беретін Әлеуметтік қауіпсіздік сенімділерінің мәлімдемесіне сәйкес, бағдарлама шығындары 2010 жылдан бастап пайыздан түсетін кірістен асып түсуі күтілуде. Алайда, алынған пайыздардың есебінен (2014 жылы 3,6% пайыздық мөлшерлемемен есептелді) бағдарлама 2019 жылдың соңына дейін қорға қосымша қаражат түсетін күйінде болады. Қазіргі заңнамаға сәйкес, сенім қорындағы бағалы қағаздар үкіметтің бағдарламалық кірістері жәрдемақы төлемдерін толық қаржыландыруға жеткіліксіз болған жағдайда орындалуға тиіс заңды міндеттемелерді білдіреді. Бірақ, егер сенім қоры белгілі бір жылы бағдарлама тапшылығын жабу үшін пайдаланылса, қордың қалдық қаражаты азаяды. Бір болжам бойынша, 2034 жылға қарай сенім қоры толығымен таусылуы мүмкін. Одан кейін жалақыдан жиналатын салық бағдарлама бойынша міндеттемелердің шамамен 76% ғана қамтамасыз етеді деп күтілуде. Бұл кемшілікті жою үшін түрлі ұсыныстар жасалды, олардың ішінде: мемлекеттік шығыстарды қысқарту, мысалы, зейнеткерлік жасын көтеру; салық ставкаларының жоғарылатуы; және қарыз алу.
The Federal Old Age and Survivors Insurance Trust Fund and Federal Disability Insurance Trust Fund (collectively, the Social Security Trust Fund or Trust Funds) are trust funds that provide for payment of Social Security (Old Age, Survivors, and Disability Insurance; OASDI) benefits administered by the United States Social Security Administration. The Social Security Administration collects payroll taxes and uses the money collected to pay Old Age, Survivors, and Disability Insurance benefits by way of trust funds. When the program runs a surplus, the excess funds increase the value of the Trust Fund. As of 2021, the Trust Fund contained (or alternatively, was owed) $2.908 trillion. The Trust Fund is required by law to be invested in non marketable securities issued and guaranteed by the "full faith and credit" of the federal government. These securities earn a market rate of interest. Excess funds are used by the government for non Social Security purposes, creating the obligations to the Social Security Administration and thus program recipients. However, Congress could cut these obligations by altering the law. Trust Fund obligations are considered "intra governmental" debt, a component of the "public" or "national" debt. As of December 2022 (estimated), the intragovernmental debt was $6.18 trillion of the $31.4 trillion national debt. Of this $6.18 trillion, $2.7 trillion is an obligation to the Social Security Administration. According to the Social Security Trustees, who oversee the program and report on its financial condition, program costs are expected to exceed non interest income from 2010 onward. However, due to interest (earned at a 3.6% rate in 2014) the program will run an overall surplus that adds to the fund through the end of 2019. Under current law, the securities in the Trust Fund represent a legal obligation the government must honor when program revenues are no longer sufficient to fully fund benefit payments. However, when the Trust Fund is used to cover program deficits in a given year, the Trust Fund balance is reduced. One projection scenario estimates that, by 2034, the Trust Fund could be exhausted. Thereafter, payroll taxes are projected to only cover approximately 76% of program obligations. There have been various proposals to address this shortfall, including: reducing government expenditures, such as by raising the retirement age; tax increases; and, borrowing.
Басқару
Траст қорларының қамқорлар кеңесі алты мүшеден тұрады: Басқарушы қамқоршы қорды инвестициялауға жауапты, және бұл функция Қаржылық қызмет бюросына тапсырылған.
Тарих
Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесі негізінен қазіргі зейнеткерлерге төленетін жәрдемақылар жүйеге ағымдағы төлемдерден түсетін қаражат есебінен қаржыландырылатын «төлемді қабылдау» жүйесі болып табылады. Бұл бағдарлама 1935 жылы Ұлы депрессияға жауап ретінде құрылды. Әлеуметтік қамсыздандыруға алғаш рет 1940 жылы Айда Мей Фуллер үміткерлік білдірген. Фуллер әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасы бойынша жұмыс істеген үш жыл ішінде 24,75 доллар салық төледі және 100 жасында қайтыс болғанға дейін барлығы 22 889 доллар жәрдемақы алды. Бұл оның бағдарламаға төлеген әр долларына 925 доллар жәрдемақы алуын білдіреді. 1977 жылы президент Джимми Картер және 95-ші Конгресс Әлеуметтік қамсыздандыруды қаржыландыру үшін FICA салығын арттырды, ол 1980 жылдары кезең-кезеңімен енгізілді. 1980 жылдардың басында Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасының қаржылық болжамдары жалақыдан түсетін салықтардан түсетін қысқа мерзімді кірістердің қысқа мерзімді жәрдемақыларды толық қаржыландыруға жеткіліксіз болатынын көрсетті (осылайша жәрдемақыларды қысқарту мүмкіндігі туындады). Федералды үкімет Алан Гринспеннің (әлі Федералды резерв төрағасы болып тағайындалмаған) басшылығындағы Әлеуметтік қамсыздандыру реформасы жөніндегі Ұлттық комиссияны тағайындады. Комиссияның міндеті – Әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасының қаржылық тұрақтылығын арттыру үшін федералды заңнамаға қандай қосымша өзгерістер қажет екенін зерттеу болды. Гринспен комиссиясы жүйенің белгілі бір ұсыныстар орындалған жағдайда 75 жылдық болжам кезеңі ішінде қаржылық тұрақты болады деп болжады. Сондай-ақ, Гринспен комиссиясының ұсыныстарына сәйкес, бұрын жоспарланған жалақы салығын арттыру мерзімдері алға жылжытылды (бірақ өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға жалақы салығын жұмыс берушілер мен қызметкерлерге арналған мөлшерімен теңестіру үшін сәл арттырылды), кейбір жәрдемақыларды есептеу әдісі өзгертілді және 2027 жылға дейін зейнетке шығу жасы 67 жасқа дейін көтерілді. 2010 жылдың соңында Әлеуметтік қамсыздандыру сенім қорында жинақталған артық қаражат 2,6 триллион доллардан асты. Әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақысы қазіргі жұмыс істейтін азаматтар төлейтін әлеуметтік қамсыздандыру салығы және Әлеуметтік қамсыздандыру сенім қорына түсетін пайыздық кірістер есебінен төленеді. Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасының болжамдарына сәйкес, сенім қоры 2022 жылға дейін таза өсімді көрсетуі күтілуде, себебі облигациялардан түсетін пайыздар мен жалақыдан алынатын салықтар жәрдемақы төлеуге қажетті сомадан асып түседі. 2022 жылдан кейін, егер Әлеуметтік қамсыздандыру салығы арттырылмаса немесе жәрдемақылар қысқартылмаса, қор 2034 жылға дейін жыл сайын азаяды деп болжанады. Егер заңнамалық шаралар қабылданбаса, жәрдемақылар азаяды.
Барак Обаманың тұсында
2011 және 2012 жылдары федералды үкімет қызметкерлердің жалақыдан төленетін салық үлесін уақытша түрде 6,2%-дан 4,2%-ға дейін төмендетті. Соның салдарынан туған кемшілік жалпы мемлекеттік қаражаттан қаржыландырылды. Бұл мемлекеттік қарызды арттырды, бірақ Траст қорының таусылу мерзімін жылдамдатпады.
Джо Байденнің тұсында
Джо Байденнің сайлауалды бағдарламасында жылына 400 000 доллар немесе одан жоғары табыс көретіндерге жаңа жалақыдан төленетін салықтар ұсынылған болатын (бірақ қызметке келгеннен кейін, оның салық ұсынысына тек Medicare салығына қатысты өзгерістер енді).
Шолу
Траст қоры – федералды үкіметтің бағдарлама иеленушілері алдындағы заңды міндеттемесін білдіреді. Қазіргі заңнама бойынша, бағдарлама жылдық ақша тапшылығына ұшырағанда, үкімет тапшылықты жабу үшін бағдарламаға бөлінген жалақы салығынан өзге де қаржы көздерін іздеуге міндетті. Бұл оқиғаға байланысты траст қорының қалдығы азаяды. Бағдарламаның тапшылығы 2034 жылға қарай қорды толықтай сарқып қалдыруы күтілуде. Одан кейін, әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасы тек бағдарламаға бөлінген жалақы салығы түсімдерінің шегінде иеленушілерге төлем жасауға құқылы болғандықтан, бағдарлама төлемдері шамамен 21%-ға төмендеуі мүмкін. Траст қоры 2021 жылы шамамен 3,0 триллион долларға дейін жетеді деп күтілуде. АҚШ-тың несиелік тәуекелін бағалау үшін ЖІӨ-ге қатысты дұрыс борыш көрсеткіші – «халықтың қолындағы борыш» немесе «жалпы борыш» (яғни, халықтың қолындағы борыш пен мемлекеттік қарыз) есебінен туындайтын пікірталас, сомалардың айтарлықтай жақындасуына байланысты мәнсіз болады. Екінші жағынан, бюджеттің басқа бөліктерінде артық қаражат болса және бағдарлама иеленушілеріне жалпы қордан төлем жасалса, қосымша қарыз шығару қажеттігі тумайды. Дегенмен, мұндай сценарийдің орын алуы өте күмәнді.
Комментарийлер
Кейбір сарапшылар сенім қорының шындық немесе ойдан шығарылған екендігі ұлттық жинақтарға үлес қоса ма, жоқ па, соған байланысты деп санайды. Егер қорға салынған 1 доллар ұлттық жинақтарды 1 долларға арттырса немесе басқа кредиторлардан алынатын қарыздың орнын толтырса, онда бұл сенім қор нақты болып саналады. Егер қорға салынған 1 доллар басқа қарыздың орнын толтырмаса немесе ұлттық жинақтарды қандай да бір жолмен арттырмаса, онда бұл сенім қор "нақты" емес. Кейбір экономикалық зерттеулер сенім қорлары ұлттық жинақтардың шамалы ғана өсуіне әкелді және қордың көп бөлігі "жұмсалды" деп мәлімдейді. Ал басқалары үнемдеудің маңыздырақ әсерін көрсетеді.