Кіріспе

Америкалық зейнет жүйесі АҚШ-та әлеуметтік қамсыздандыру – федералдық қарттық, аман қалғандар және мүгедектік сақтандыру (OASDI) бағдарламасы үшін қолданылатын жиі кездесетін термин. Оны Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы (SSA) басқарады. Әлеуметтік қамсыздандыру туралы заң 1935 жылы қабылданды, ал Заңның қазіргі нұсқасы, өзгерістермен бірге, бірнеше әлеуметтік көмек және әлеуметтік сақтандыру бағдарламаларын қамтиды. 2023 жылдың қыркүйегіндегі орташа айлық әлеуметтік қамсыздандыру төлемі 1706 долларды құрады. 2022 жылға арналған әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасының жалпы құны 1,244 триллион доллар немесе АҚШ ЖІӨ-нің шамамен 5,2 пайызына тең. Әлеуметтік қамсыздандыру негізінен Федералды сақтандыру салымы туралы заң (FICA) немесе жеке кәсіпкерлік қызметпен айналысатындардың салымы туралы заң (SECA) деп аталатын жалақы салығы арқылы қаржыландырылады. Заңмен белгіленген сомаға дейін (салық ставкалары кестесін қараңыз) жалақысы бар жұмыстан алынған табысқа әлеуметтік қамсыздандыру салығы салынады. Осы сомадан жоғары табысқа салық салынбайды. 2023 жылы салық салынатын табыстың ең жоғары сомасы 160 200 доллар. Әлеуметтік қамсыздандыру кеңінен таралған, АҚШ-та жалақысы бар жұмыскерлердің 94 пайызы сақтандырылған жұмыста жұмыс істейді. Дегенмен, АҚШ-тағы мемлекеттік және жергілікті органдардың 6,6 миллионға жуық қызметкері, немесе барлық мемлекеттік және жергілікті қызметкерлердің 28 пайызы әлеуметтік қамсыздандырумен қамтылмаған, олар мемлекеттік немесе жергілікті деңгейде жұмыс істейтін зейнетақы жоспарларымен қамтылған. Әлеуметтік қамсыздандыру жалақы салығын Ішкі кірістер қызметі (IRS) жинайды және ол ресми түрде Федералды қарттық және аман қалғандар сақтандыру (OASI) сенім қорына және Федералды мүгедектік сақтандыру (DI) сенім қорына тапсырылады, бұл екі әлеуметтік қамсыздандыру сенім қоры. 1983-2009 жылдар аралығында әлеуметтік қамсыздандырудан түскен түсімдер шығындардан асып, сенім қорларының қалдықтарын арттырды. Алайда, үлкен «бейбіт буынның» зейнетке шығуы қалдықтарды азайтады. Заңнамалық өзгерістер болмаса, OASI қоры үшін сенім қорлары 2033 жылы таусылатыны күтілуде. Егер қорлар таусылса, 2035 жылдан бастап OASI төлемдерінің 77 пайызын төлеуге жалақы салығы және басқа да түсімдер жеткілікті болады. Көптеген ерекше жағдайларды қоспағанда, АҚШ-та жұмыс істейтін барлық заңды тұрғындарда жеке әлеуметтік сақтандыру нөмірі болады.

Жеңіс түрлері

АҚШ-тағы Әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасы үш негізгі санаттағы адамдарға төлемдер жасайды: зейнеткерлер мен олардың кейбір отбасы мүшелері, мүгедектер мен олардың кейбір отбасы мүшелері және аман қалғандар. Осы негізгі санаттардың ішінде бағдарлама бенефициарлардың нақтырақ түрлерін анықтайды. Мысалы, жұбайлар мен ажырасқан жұбайлар – ерекше санаттар болып табылады және олардың құқық талаптары шамалы өзгеше. Аман қалғандарға берілетін төлемдерге бірнеше топ кіреді, олардың ішінде егде жастағы жесірлер, ажырасқан егде жастағы жесірлер, мүгедек жесірлер, мүгедек ажырасқан жесірлер, әкесінен және анасынан қалған жетімдер, сондай-ақ кәмелетке толмаған немесе мүгедек балаларды күтіп отырған жесірлер жатады. 2023 жылы Әлеуметтік қамсыздандыру төлемдерін алатын адамдардың саны шамамен 66.8 миллионға жетті. Зейнетақымен қамсыздандыру төлемдерін алатын адамдар ең ірі топты құрайды, олардың қатарында 52.4 миллион зейнеткер немесе олардың отбасы мүшелері ай сайын төлем алады. Әлеуметтік қамсыздандыру бойынша мүгедектік сақтандыру төлемдері 7.4 миллион мүгедек жұмысшыға және 1.2 миллион олардың тәуелділеріне (балалар мен жұбайлар) төленді. 5.8 миллионға жуық адам, оның ішінде 2 миллион бала Әлеуметтік қамсыздандырудан қандай да бір көмек алды. Кейбір адамдар бірнеше түрлі төлем алуға құқылы, бірақ бағдарламаның екі рет төлем алу ережелері екі толық төлемнің жасалуын қалыптастырмайды. Мысалы, зейнетақы және жұбайлық зейнетақы алуға құқығы бар адам толық зейнетақыны және жұбайлық зейнетақының бір бөлігін алады. Екі рет төлем алу ережелері әйелдерге (2022 жылы 7 миллион әйел) пропорционалды түрде әсер етеді, себебі тарихи тұрғыдан олар қазіргі немесе бұрынғы күйеулерінен аз табыс тапқан, нәтижесінде әйелдерге берілетін зейнетақы төлемдері көбінесе оларға тиесілі толық жұбайлық зейнетақыдан төмен болады. Сонымен қатар, кірісі аз және мүлкі шектеулі Әлеуметтік қамсыздандыру алушылары, Қосымша Әлеуметтік қамсыздандыру (SSI) бағдарламасы арқылы қосымша кіріс алуға құқылы. SSI бағдарламасы Әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасынан бөлек, бірақ оны SSA басқарады. 2022 жылы 2.5 миллион Әлеуметтік қамсыздандыру алушысы SSI арқылы қосымша кіріс алды.

Жүйені қаржыландыру

2022 жылы 1,23 триллион долларды құраған Әлеуметтік қамсыздандыру төлемдері, әдетте, Әлеуметтік қамсыздандырумен қамтылған жұмысшылардың жалақы салығы, сенім қорлары және Әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақыларының кейбір табыс салығы есебінен қаржыландырылады. Жалақыға салынатын салықтың мөлшерлемесі салық салынатын ең жоғары сомаға дейін 12,4 пайызды құрайды (жұмысшылардан 6,2 пайыз, жұмыс берушілерден 6,2 пайыз және жеке кәсіпкерлерден 12,4 пайыз). OASI және DI сенім қорлары заңды түрде бөлек. Жұмысшылар мен жұмыс берушілер үшін OASI жалақы салығы 10,6 пайызды, ал DI жалақы салығы 1,8 пайызды құрайды. 2022 жылы OASI және DI бағдарламалары үшін сенім қорлары тиісінше 2,7 триллион және 118 миллиард доллар болды. Кейбір Әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақыларының табыс салығы 2022 жылы OASI үшін 47,1 миллиард доллар, ал DI үшін 1,6 миллиард доллар түсірді. Актуарлық баланс тұрғысынан, Әлеуметтік қамсыздандыру сенімділері 75 жылдық актуарлық тапшылықты жалақының 3,61 пайызы деп бағалайды. Бұл жүйені 75 жыл бойы төлем қабілетті ету үшін қажетті жалақыға салынатын салықтың жалпы мөлшеріне жуық. Бұл көрсеткіш тапшылықтың мөлшерін көрсетуге арналған. Заңнамалық жолмен жалақыға салынатын салық мөлшерлемесін арттырудан өзге де тәсілдермен тапшылықты жабуға болады. Салық салынатын табыс ЖІӨ-нің бір бөлігі болғандықтан, кейде жүйенің қаржылық жағдайы ЖІӨ арқылы түсіндіріледі. Қазіргі уақытта Әлеуметтік қамсыздандыру шығындары АҚШ ЖІӨ-нің 5,2 пайызын құрайды. Бағдарлама шығындары 2076 жылға қарай ЖІӨ-нің 6,3 пайызына дейін, ал 2097 жылға қарай 6,0 пайызына дейін төмендейді деп күтілуде. Жұмысшының Әлеуметтік қамсыздандыру бойынша ай сайынғы жәрдемақысының мөлшері оның FICA немесе SECA салықтарын төлеген табысына және зейнеткердің жәрдемақы алуды бастау жасына байланысты. Алайда, АҚШ Жоғарғы Соты Flemming v. Nestor (1960) ісінде ешкімнің Әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақыларына келісімшарттық құқығы жоқ екенін мәлімдеді. Medicare Әлеуметтік қамсыздандырудан бөлек бағдарлама, бірақ мүгедектер мен 65 жастан асқан зейнеткерлер Әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақысын алатын болса, Medicare-ге құқылы. Medicare (АҚШ) қаржыландыруы жалақы салығы, сенім қорлары және кейбір Әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақыларының салығына негізделген.

Бастапқы сақтандыру сомасы мен айлық жәрдемақының сомасын есептеу

Әлеуметтік қамсыздандырумен қамтылған жұмысшылар FICA (Федералды сақтандыру жарналары туралы заң) немесе SECA (өз бетінше жұмыс істейтіндер туралы заң) салықтарын төлейді және табысы заңда белгіленген ең төменгі мөлшерден жоғары болса, қамсыздандырудың тоқсандарын алады. 40 тоқсандық қамсыздандыру (QC) бар жұмысшылар "толық сақтандырылған" және зейнеткерлік жәрдемақы алуға құқылы. Зейнетақы мөлшері адамның ең жоғары 35 жылдық "түзетілген" немесе "индекстелген" табысының орташа көрсеткішіне байланысты. Адамның бұрынғы жылдардағы жалақыдан алынатын табысы жалпы экономикадағы жалақының өсуіне сәйкес, ұлттық орташа жалақы индексі (AWI) арқылы түзетіледі, содан кейін орташа есеппен есептеледі. Егер жұмысшының 35 жылдан аз уақыт бойы жалақысы сақталған болса, онда бұл еңбекке ақы төленбеген жылдары жалақысы нөлге тең. Ең жоғары 35 жылды құрайтын түзетілген немесе индекстелген табыстың қосындысы 420-ға бөлінгенде (35 жыл есе 12 ай жылына) адамның орташа индекстелген айлық табысы немесе AIME пайда болады. Болашақта 62 жасқа толатын жұмысшылар үшін есептеу формуласындағы 90, 32 және 15 пайыздық факторлар бірдей қалады, бірақ формуладағы долларлық сомалар (ауытқу нүктелері деп аталады) ұлттық экономикадағы жалақының өсуімен ұлғаяды, бұл AWI арқылы өлшенеді. AIME және PIA есептеулері AWI-ді қамтитындықтан, әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақылары жалақыға индекстеледі. Өйткені жалақылар бағадан тез өседі, сондықтан болашақта 62 жасқа толған жұмысшылардың PIA-сы нақты мәнде жоғары болады, бірақ 62 жасқа толған кезде экономикадағы орташа табысқа қатысты ұқсас болады. Айлық жәрдемақының мөлшері ПИА-ға негізделеді. PIA есептелгеннен кейін уақыт өткен сайын баға инфляциясына индекстеледі. Осылайша, әлеуметтік қамсыздандырудың ай сайынғы жәрдемақылары адамның зейнетке шыққан жылдары өзінің сатып алу қабілетін сақтайды. Еңбекке жарамдылық жасына жеткеннен кейін зейнетақы алуды бастаған қызметкерге ай сайынғы зейнетақы мөлшері ПИА-ның 100 пайызына тең болады. Егер зейнеткерлік жасқа толмаған кезде зейнетақы алуға өтініш білдірсе, онда ай сайынғы жәрдемақы мөлшері азаяды, ал зейнеткерлік жастан кейін (70 жасқа дейін) өтініш білдірген жағдайда ай сайынғы жәрдемақы мөлшері артады. PIA есептеудегі 90, 32 және 15 пайыздық факторлар мансаптық табысы төмен адамдардың орнын толтырудың жоғары деңгейіне әкеледі. Мысалы, орташа жалақысы бірінші ауытқудан төмен зейнеткерге толық зейнеткерлік жасқа жеткенде ай сайынғы жәрдемақыны алуға болады, ол адамның зейнеткерлікке дейінгі орташа айлық жалақысының 90 пайызына тең. Кесте 2013 жылы 62 жасқа толған жұмысшылардың алмасу деңгейін көрсетеді. Зейнетақы есебі 35 жылдық "орташа" жалақысы Орташа индекстелген айлық жалақының (AIME) пайызы Табыс Әлеуметтік қамсыздандыру, ПИА, жәрдемақылар AIME жалақысы ай сайынғы жалақы Жоқсыз жәрдемақы Жоқсыз жәрдемақы 62 жасқа дейін Жоқсыз жәрдемақы* Жоқсыз жәрдемақы 62 жасқа дейін Жоқсыз жәрдемақы* 62 жасқа дейін $ 791 90% 135% 68% 101% $ 1,000 78% 117% 58% 88% $ 2,000 55% 82% 41% 62% $ 3,000 47% 71% 35% 53% $ 4,000 43% 65% 33% 49% $ 5,000 40% 60% 30% 45% $ 6,000 36% 54% 27% 41% $ 7,000 33% 50% 25% 32% $ 8,000 31% 46% 23% 35% $ 9,000 29% 44% 22% 33% $ 10,000 28% 42% 21% 31% $ 11,000 23% 34% 17% 26% $ 12,000 21% 32% 16% 24% $ 13,000 19% 29% 15% 22% * Жұбайының әлі де медициналық сақтандыруға құқығы бар. Medicare немесе салық шегерімдері алдында алған жалақының ең жоғары пайызы. Зейнетақы төлемдері толық зейнет жасына қарай есептеледі. 62 жасқа толғанда зейнетақы төлемдері толық төлемдердің 75% құрайды деп есептеледі. Шамамен AIME жалақысы = қазіргі жалақының 90%. Болжам бойынша ғана; егжей-тегжейлі есептеулер үшін әлеуметтік қамсыздандыруға хабарласыңыз. Мүгедектік жағдайы бар жұмысшылар үшін PIA есептеу формуласы зейнеткерлік жастағы жұмысшылар үшін AIME-ден басқа 62 жасқа дейінгі мүгедектікті көрсету үшін аз жылдарға негізделген. Мүгедектікпен жұмыс істейтін жұмыскердің айлық жәрдемақысы ПИА-ның 100 пайызын құрайды. Жұбайының, баласының және жесірінің жәрдемақысы оның немесе қайтыс болған жұбайының ТӘӘ-не байланысты. Қарт жұбайлар мен ажырасқан жұбайлар ПИА-ның 50 пайызына дейін ала алады. Жетімдерге берілетін жәрдемақы мөлшері жоғары, ал қартайған жесірлер мен ажырасқан жесірлер ПИА-ның 100 пайызын ала алады. FICA салықтарын төлемеуді таңдаған федералды, штат және жергілікті қызметкерлер 40 тоқсаннан астам қамсыздандырылған жұмыс өтілі бар болса, төмендетілген FICA жәрдемақысы мен толық Medicare жарнасына құқылы. 35 жылдан астам FICA-ға жарна салмаған және федералды, штат және жергілікті жәрдемақы алуға құқылы адамдарға әлеуметтік қамсыздандыру төлемдерін азайту үшін Конгресс Windfall Elimination Provision (WEP) қабылдады, ол әдетте жомарт. WEP ережесі жұмысшының 40 тоқсандық білікті табысы болса, барлық әлеуметтік қамсыздандыру немесе Medicare құқығын жоймайды, бірақ жәрдемақы төлемдерін бірінші ПИА ауытқуындағы 90% көбейткішін 40-85% дейін төмендету арқылы есептейді, бұл қамту жылдарының санына байланысты. Шетелдік зейнетақылар WEP-ке жатады. Кейбір ұзақ мансапты, бірақ төмен табысы бар жұмысшылар үшін балама ПИА есебіне негізделген ең төменгі жәрдемақы бар. Алайда, ол сирек жағдайда қалыпты есептелген ПИА-дан жоғары болады, сондықтан азау жұмысшылардың саны аз. 2019 жылы ең төменгі жәрдемақыны 32 000 адам ғана алды. Адамның алуға құқылы жәрдемақысы өте күрделі болғандықтан, зейнеткерлікке шығуға дайындалып жатқандар кеңес алу үшін тікелей әлеуметтік қамсыздандыру басқармасына жүгінуі керек. Көптеген сұрақтар онлайн жарияланымдарда және онлайн калькуляторларда қарастырылады және жартылай жауап беріледі.

Жұмысшылар жәрдемақының бағасын қалай ала алады

Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы (SSA) жұмысшыларға әлеуметтік қамсыздандыру туралы мәлімдеме арқылы жәрдемақы мөлшерін бағалау мүмкіндігін ұсынады. Мәлімдемеге онлайн режимінде, SSA-да "Менің әлеуметтік қамсыздандыруым" деп аталатын онлайн шот ашу арқылы қол жеткізуге болады. Осы шот арқылы жұмысшылар "не болса" сценарийлерін құрастыра алады, осылайша қосымша жылдар жұмыс істесе немесе зейнетақы алуды кейінге қалдырса, ай сайынғы жәрдемақыға қандай әсер ететінін түсінуге көмектеседі. "Менің әлеуметтік қамсыздандыруым" шоты басқа да қызметтерді ұсынады, олар жеке тұлғаларға әлеуметтік қамсыздандыру карточкасын қайта алуға немесе өтініштің мәртебесін тексеруге мүмкіндік береді. Әлеуметтік қамсыздандыру туралы мәлімдеменің басылған нұсқасы 60 жасқа толған жұмысшыларға пошта арқылы жіберіледі. 2021 жылы SSA жас топтарына (жас, орта жастағы және егде жастағы жұмысшыларға) қарай зейнеткерлік жоспарлау туралы ақпаратты ұсынатын Retirement Ready ақпараттық парақтарын онлайн және онлайн мәлімдеме бөлігі ретінде жариялай бастады. SSA сонымен қатар, жеке тұлғаларға жәрдемақыларын бағалауға және зейнеткерлікке дайындалуға көмектесетін бірнеше дербес онлайн калькуляторлары бар жәрдемақы калькуляторлары веб-сайтына ие. Оларға жұбайларға арналған калькуляторлар, "Жұмыссыздықтан туындаған шығындарды жою ережесі" немесе "Мемлекеттік зейнетақыны өтеу" шараларына қатысқан адамдарға арналған калькуляторлар, сондай-ақ толық зейнеткерлік жасты анықтауға немесе табысқа байланысты тексерудің жәрдемақыға тигізетін әсерін есептеуге арналған калькуляторлар кіреді. SSA зейнеткерлік жоспарлауға көмектесу үшін өмір сүру ұзақтығын есептеуге арналған калькуляторды да ұсынады.

Кейінгі жәрдемақылар

Толық зейнет жасына жеткеннен кейін зейнетке шығу үшін әлеуметтік қамсыздандыру бойынша кешіктірілген үстемелер Жылдық % өсім Айына % өсім 1933–34 5,5% 1% -дың 11/24 бөлігі 1935–36 6,0% 1% -дың 1/2 бөлігі 1937–38 6,5% 1% -дың 13/24 бөлігі 1939–40 7,0% 1% -дың 7/12 бөлігі 1941–42 7,5% 1% -дың 5/8 бөлігі 1943+ 8,0% 1% -дың 2/3 бөлігі Егер жұмысшы толық зейнет жасына жеткеннен кейін әлеуметтік қамсыздандыру зейнетақысын алуды кейінге қалдырса, 70 жастан асқаннан кейін үстемелер енгізілмейді. Әлеуметтік қамсыздандыру толық зейнеткерлік жасындағы орташа өмір сүру деңгейін пайдаланады, бұл зейнетақы сомасының өсуін пропорционалды түрде есептеуге мүмкіндік береді, соның салдарынан адам қандай жасқа зейнетке шықса да, жалпы зейнетақы сомасы шамамен бірдей болады. Әйелдер осы кешіктірілген үстемеден ерлерге қарағанда көбірек пайда көруі мүмкін, себебі орташа өмір сүру деңгейі ерлер мен әйелдердің екеуіне де негізделген, ал әйелдер ерлерге қарағанда шамамен үш жылға ұзақ өмір сүреді. Басқа бір мәселе – жұмысшылар толық зейнеткерлік жасына жеткеннен кейін «жақсы» денсаулыққа ие болатын жылдарының саны шектеулі. Егер олар жұмысынан ләззат алмаса, денсаулығы әлі де жақсы болғанда, басқа қызықты нәрселермен айналысу мүмкіндігінен қағылуы мүмкін.

Жұмыс жалғасқан кездегі жәрдемақылар

Өзгерген қажеттіліктерге немесе жеке қалауларға байланысты адам зейнетке шыққаннан кейін жұмысқа оралуы мүмкін. Мұндай жағдайда, әлеуметтік қамсыздандырудан зейнетақы немесе асыраушысынан айрылу жәрдемақысын алып, сонымен бірге жұмыс істеуге болады. Толық зейнеткерлік жасына жеткен немесе одан асып кеткен жұмысшы (жұбайымен бірге) табысына қарамастан, салықтан кейін барлық жәрдемақысын сақтап қалады. Бірақ, егер жұмысшы немесе оның жұбайы толық зейнеткерлік жастан кіші болса және жәрдемақы алып, "тымыршақтау" табыс тапса, жәрдемақы мөлшері азаяды. Егер адам толық зейнеткерлік жасына дейін бүкіл жыл бойы жұмыс істесе және жәрдемақы алса, әлеуметтік қамсыздандыру жылдық шегінен ($15,120, 2013 жыл) асып кеткен әрбір $2 табысқа $1 шегереді. Жәрдемақы төлемдері нөлге дейін төмендеген кезде шегерім тоқтатылады, ал жұмысшыға кіріс және жас есебіне қосымша бір жыл беріледі, бұл зейнетке шыққанда болашақ жәрдемақыны сәл арттырады. Мысалы, егер адам айына $1,230 (орташа төленген жәрдемақы) немесе жылына $14,760 жәрдемақы алса және $15,120 шегінен асып, жылына $29,520 табыс тапса, ол өзінің барлық ($14,760) жәрдемақысын жоғалтады. Егер адам жылына $15,200-ден астам $1,000 тапса, ол "тек" $500 жәрдемақысынан айырылады. Адамдар 2 доллар табысқа 1 доллар шегерім жасалғанша, жұмыс істеген айлар үшін жәрдемақы алмайды. Әлеуметтік қамсыздандыру төлемдері бірнеше айға кешіктірілуі мүмкін, ал алғашқы төлем "толық" соманың бір бөлігін ғана құрауы мүмкін. Жұмысшы толық зейнеткерлік жасына жеткен және жұмыс істесе, 2013 жылы $40,080-ден асып кеткен әрбір $3 табысқа $1 ғана шегеріледі, ал одан кейін шегерім болмайды. Табыс шегі жыл сайын (көбінесе инфляцияға байланысты) өзгереді.

Жұбайының жәрдемақысы және мемлекеттік зейнетақының орнын толтыру

Егер зейнеткердің жұбайы немесе ажырасқан жұбайы 62 жастан асқан болса, ол Әлеуметтік қамсыздандыру бойынша жұбайының жәрдемақысын алуға құқылы. Жәрдемақы мөлшері, егер жұбайлар толық зейнетақы жасына жеткенде немесе одан кейін өтініш берсе, зейнеткердің негізгі сақтандыру сомасының 50 пайызына тең болады. Егер адам Әлеуметтік қамсыздандырумен қамтылған жұмыста жұмыс істегендігіне байланысты зейнетақы жәрдемақысын және жұбайының қамтылған жұмыста жұмыс істегендігіне байланысты жұбайына жәрдемақы алуға құқылы болса, SSA екі жәрдемақының жоғарырақ сомасын төлейді. Мысалы, егер толық зейнетақы жасына келген кезде жұбай 300 доллар зейнетақы жәрдемақысын және 450 доллар жұбайының жәрдемақысын талап етсе, SSA адамға 300 доллар зейнетақы жәрдемақысы және 150 доллар ішінара жұбайының жәрдемақысы төлейді, жалпы сома 450 долларды құрайды. Жұбайының жәрдемақы алу құқығы бір жылдық некеде болу шарты орындалғаннан кейін туады, ал ажырасқан жұбайдың жәрдемақы алу құқығы неке кемінде он жылға созылған және өтініш беруші қазіргі уақытта үйленбеген жағдайда туады. Ажырасқан жұбайға төленетін жәрдемақы зейнеткер жұмыскердің немесе зейнеткер жұмыскердің отбасы мүшелерінің, мысалы, жұмыскердің қазіргі жұбайының Әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақысын төмендетпейді. Ажырасқан адам бұрынғы жұбай зейнетақы алуға құқылы болған кезде, бұрынғы жұбай осы зейнетақыны талап еткеніне қарамастан, жұбайының жәрдемақысын талап ете алады. Жұбайының жәрдемақысы толық зейнетақы жасына дейін талап етілсе, оның мөлшері төмендейді. Азайту алғашқы 36 ай үшін айына 25/36 пайызды, толық зейнетақы жасына дейінгі әрбір қосымша ай үшін 5/12 пайызды құрайды. Бұл әдетте зейнеткердің негізгі сақтандыру сомасының 50 пайызынан 32,5 пайызына дейін болады. Толық зейнетақы жасынан кейін жұбайының жәрдемақысын бастағанда қосымша төлем болмайды. Әлеуметтік қамсыздандыру ережелері гендерлік бейтараптыққа негізделгенімен, жұбайының жәрдемақысы көбінесе әйелдерге төленеді. Некеге тұру және жұмысқа қатысу тенденцияларының нәтижесінде зейнетақы жәрдемақысы әйелдер үшін маңыздырақ болып қала береді, бірақ жұбайы мен асыраушысынан қалғандарға берілетін жәрдемақылар да жиі кездеседі. Жұбайының жәрдемақысы 50 пайыздық жәрдемақыны құрайды және ажырасқан адамдар қазіргі күйеуімен немесе әйелімен ортақ ресурстарға ие болмайтындықтан, ажырасқан жұбайлардың жәрдемақы алушыларының кедейлік деңгейі "жоғары". Ажырасқан жұбайлардан жәрдемақы алатындардың шамамен 29 пайызы кедейлікте тұрады, ал үйленген жұбайлардан жәрдемақы алатындардың көрсеткіші шамамен 5,4 пайызды құрайды. Әлеуметтік қамсыздандыру мемлекеттік зейнетақыны азайтады немесе жояды, егер жұбайы немесе жесірі сонымен қатар Әлеуметтік қамсыздандыру салығын төлеуді қажет етпейтін жұмыс бойынша мемлекеттік (федералдық, штаттық немесе жергілікті) зейнетақы алатын болса. Негізгі ереже бойынша, Әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақысы жұбайының немесе жесірінің мемлекеттік зейнетақысының үштен екісіне дейін төмендетіледі. Егер жұбайының немесе жесірінің мемлекеттік зейнетақысы "қалыпты" жұбайының немесе жесірінің жәрдемақысының 150 пайызынан асса, жұбайының жәрдемақысы тоқтатылады. Мысалы, "қалыпты" жұбайының немесе жесірінің айлық жәрдемақысы 1000 доллар болса, егер жұбайы немесе жесірі FICA салығы салынбайтын мемлекеттік зейнетақыны айына 1500 доллар немесе одан көп алса, ол 0,00 долларға дейін төмендетіледі. Әлеуметтік қамсыздандыру салығы төленген жұмыстан алынған зейнетақылар Әлеуметтік қамсыздандыру бойынша жұбайының немесе жесірінің жәрдемақысын төмендетпейді. Шетелден алынған зейнетақылар GPO-ға (Government Pension Offset) себеп болмайды, бірақ шетелдік зейнетақы WEP-ге (Windfall Elimination Provision) жата алады.

Жесірлер жәрдемақысы

Егер әлеуметтік қамсыздандырумен қамтылған жұмысшы қайтыс болса, оның өмірден өткен жұбайы 9 айлық неке мерзімі орындалған жағдайда, артық қалған жұбайына жәрдемақы ала алады. Егер жесір (жесір күйеуі) толық зейнеткерлік жасына дейін күтетін болса, ол қайтыс болған жұбайының жеке зейнетақысының (PIA) 100 пайызына құқылы болады. Егер жұмысшының өлімі жазатайым оқиға нәтижесінде болса, неке мерзіміне қойылатын талап алынып тасталуы мүмкін. Ажырасқан жұбайы да, егер неке 10 жылға толып, жесір (жесір күйеуі) қазіргі уақытта үйленбеген болса немесе 60 жасқа толғаннан кейін (мүгедектігі болса және некеге тұрғанға дейін белгілі бір жәрдемақы алуға құқылы болса, 50 жастан кейін) қайтадан үйленсе, жәрдемақы алуға құқылы болуы мүмкін. Кез келген жастағы әке немесе ана, егер оның 16 жасқа дейінгі баласы немесе күтіміндегі мүгедек ересек баласы болса, жәрдемақы алуға құқылы. Мүгедектігі жоқ жесір (жесір күйеуі) үшін жәрдемақы алудың ең ерте жасы – 60 жас. Егер жұмысшы қайтыс болғанға дейін зейнетақы жәрдемақысын алған болса, жәрдемақының сомасы жұмысшының қайтыс болған кезде алған сомасынан немесе қайтыс болған жұмысшының жеке зейнетақысының (PIA) 82,5 пайызынан (қайсысы жоғары болса, содан) аспауы тиіс. Егер артық қалған жұбайы толық зейнеткерлік жасына толмаған кезде жәрдемақы алуды бастаса, онда есептеу бойынша азайту жасалады. Егер жұмысшы 62 жасқа толмаған кезде қайтыс болса, оның табысы артық қалған жұбайының 60 жасқа толған жылына дейін индекстеледі.

Балаларға берілетін жәрдемақы

Зейнеткер, мүгедек немесе қайтыс болған жұмысшының балалары 18 жасқа толмаған болса, немесе 19 жас 2 айға дейін бастауыш немесе орта мектепте оқыса, немесе 18 жастан асқан және 22 жасқа дейін мүгедек болып тіркелсе, олар "бағынышты" немесе "өмір сүруші" ретінде жәрдемақы алады. Ата-анасы тірі болғандағы жәрдемақы мөлшері – ЕТЖ-ның 50%-ы, ал қайтыс болған ата-анасының тізіміндегі балаға берілетін жәрдемақы – ЕТЖ-ның 75%-ы. Тізім бойынша алынатын жәрдемақылардың жалпы сомасы отбасылық максимумнан асып кетсе, жәрдемақы мөлшері төмендетілуі мүмкін. Astrue v. Capato (2012) ісінде Жоғарғы Сот бірауызды түрде ата-анасының қайтысынан кейін (in vitro ұрықтандыру арқылы) дүниеге келген балалар, ата-анасының өсиеті жасалған штаттың заңдары мұндай жағдайларды қарастырмаса, әлеуметтік қамсыздандырудан мұрагерлік жәрдемақы алуға құқығы жоқ деп шешім қабылдады.

Мүгедектік

Мүгедектік бойынша жәрдемақы алуға құқылы жұмыскер, жеткілікті ұзақ мерзім бойы және соңғы уақытта жұмыс істеген (жақындағы "қамсыздандыру тоқсандары" негізінде) болуы керек. Бұл жәрдемақылар мүгедектіктің толық бес күнтізбелік айынан кейін, оның жасына қарамастан басталады. Құқықтық формула бойынша, жалпы алғанда белгілі бір мөлшердегі еңбек табысына негізделген кредиттер, сондай-ақ мүгедектікке дейін соңғы он жылда жинақталған белгілі бір мөлшердегі кредиттер болуы тиіс, бірақ жас жұмыскерлерге, олар ұзақ еңбек тарихын жинақтауға үлкермеген жағдайда, жеңілдетілген шарттар қарастырылады. Жұмыскер бұрынғы жұмысын жалғастыра алмай, басқа жұмысқа бейімделе алмай, оның жасы, білімі және жұмыс тәжірибесі ескеріле отырып, мүгедектігі ұзақ мерзімді болуы керек – он екі айға созылуы, немесе он екі айға созылуы күтілуі, өлімге әкелуі, немесе өлімге әкелуі мүмкін болуы керек. Толыққанды әлеуметтік қамсыздандыру мүгедектік бағдарламасымен салыстырылатын мүгедектік критерийлерін Қосымша қауіпсіздік кірісі (SSI) қолданады, бірақ SSI сақтандыру жарналарына негізделмейді. Оның орнына, талапкердің кірісі мен таза активтері белгілі бір шектен төмен екенін анықтау үшін мүліктік тексеру жүйесі қолданылады. Ауыр мүгедектігі бар балалар SSI алуға құқылы. Балалардың мүгедектігін анықтау ересектерден өзгеше. Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасында мүгедектікті анықтау АҚШ-тағы әкімшілік соттардың ең ірі жүйесін құрайды. Тұрғылықты жеріне байланысты, жәрдемақы алу туралы алғашқы өтініші қабылданбаған талапкер қайта қарауды немесе әкімшілік сот алдында тыңдауды сұрай алады. Мұндай тыңдауларға кейде тәуелсіз кәсіби сарапшының (VE) немесе медициналық сарапшының (ME) қатысуы мүмкін, оларды әкімшілік сот шақырады. Қайта қарау кезінде дәлелдемелер қайта қарастырылады және кейбір жағдайларда мүгедектік туралы сот орындаушысының (адвокат емес) алдында тыңдау өткізіледі. Сот орындаушысы іс бойынша шешім қабылдайды және оның негіздемесін жазбаша түрде көрсетеді. Егер талапкер қайта қарау кезеңінде жауапқа тартылмаса, ол әкімшілік сот алдында тыңдау өткізуді сұрай алады. Кейбір штаттарда SSA пилоттық бағдарламаны іске қосты, ол қайта қарау кезеңін жояды және талапкерлерге бастапқы бас тартуға тікелей әкімшілік сотқа шағымдануға мүмкіндік береді. Әлеуметтік қамсыздандыру бойынша мүгедектікке өтініш беру саны өте көп болғандықтан (жыл сайын шамамен 650 000 өтініш), талапкерлердің сұраған тыңдауларының саны көбінесе әкімшілік соттардың мүмкіндіктерін асып түседі. Тыңдаулардың саны және әкімшілік соттардың болуы АҚШ-тың географиялық аймақтары бойынша әртүрлі. Кейбір аймақтарда талапкер әкімшілік сотпен 90 күн ішінде тыңдау өткізе алады. Басқа аймақтарда 18 айға дейін күту жиі кездеседі. Тыңдаудан кейін әкімшілік сот (АЖС) жазбаша шешім шығарады. Шешім толық оң болуы мүмкін (АЖС талапкерді өтініште көрсетілген күннен бастап қазіргі уақытқа дейін мүгедек деп табады), ішінара оң (АЖС талапкерді қандай да бір уақытта мүгедек деп табады, бірақ өтініште көрсетілген күннен бастап емес; немесе АЖС талапкердің мүгедек болғанын, бірақ жақсарғанын табады) немесе жағымсыз (АЖС талапкердің мүлдем мүгедек еместігін табады). Талапкерлер шешімдерге Вирджиния штатында орналасқан Әлеуметтік қамсыздандырудың апелляциялық кеңесіне шағымдана алады. Апелляциялық кеңес тыңдаулар өткізбейді, ол жазбаша хаттарды қабылдайды. Апелляциялық кеңестің жауап беру мерзімі он екі аптадан үш жылдан астам уақытқа дейін созылуы мүмкін. Апелляциялық кеңестің шешімімен келіспейтін талапкер федералды аудандық сотқа шағымдана алады. Көптеген федералды сот істеріндегідей, аймақтық соттың жағымсыз шешіміне тиісті АҚШ Апелляциялық сотына, ал апелляциялық соттың жағымсыз шешіміне АҚШ Жоғарғы Сотына шағымдануға болады. Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы судьялардың жылына 500–700 істі шешу мақсатын сақтап келеді, бірақ әкімшілік соттар бұл мақсатқа жету үшін күреседі. 2019 жылы әкімшілік соттардың 81%-ы осы өнімділік деңгейіне жеткен болса, 2020 жылы тек 18%-ы ғана осы мақсатқа қол жеткізді. 2020 жылы әкімшілік соттардың жұмыс өнімділігінің төмендеуіне, әрине, COVID-19 пандемиясына байланысты Сот отырысы операциялары кеңсесінің штаттық құрамы мен жұмыс тәртібіне кедергілер әсер еткен. АҚШ-тағы әлеуметтік қамсыздандыру жүйесі туралы пікірталас ондаған жылдар бойы жалғасып келеді және оның тұрақтылығы туралы көптеген алаңдаушылықтар бар.

Қосылу және шығу

Балаға Әлеуметтік қамсыздандыру нөмірін алу ерікті болып табылады. Сонымен қатар, егер олар жұмыс істегісі келмесе немесе жұмыс істеуге міндетті болмаса, жеке тұлғалардың Әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасына қатысуына жалпы заңдық талап жоқ. Көбінесе, барлық жалақыдан FICA немесе SECA салықтары ұсталады. FICA немесе SECA салықтарын төлеуден қашудың жалғыз жолы – Амиш сияқты сақтандыруға сенбейтін дінге қосылу немесе мүшелiктерi кедейлiк серті берген дінге кіру (IRS басылымдары 517 және 4361 қараңыз). 1987 жылға дейін жұмыс істеген федералды қызметкерлер, сондай-ақ әртүрлі мемлекеттік және жергілікті қызметкерлер, оның ішінде кейбір мектеп округтерінде өздерінің зейнетақы және мүгедектік бағдарламалары болғандарға Әлеуметтік қамсыздандыруға бір рет қатысу мүмкіндігі берілді. Көптеген қызметкерлер мен зейнетақы және мүгедектік жүйелері шығындар мен шектеулі пайдаларға байланысты Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінен бас тартты. Көбінесе, бастапқы зейнетақы және мүгедектік жоспарларында қалу арқылы әлдеқайда жоғары зейнетақы және мүгедектік төлемдерін алу мүмкіндігі арзанға түсті. Қазір осы жоспарлардың тек бірнешеуі ғана жаңа жұмысқа орналасқандарға Әлеуметтік қамсыздандыруға қосылмай-ақ, қолданыстағы жоспарларына қосылуға рұқсат береді. 2004 жылы Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы АҚШ-тың барлық жұмысшыларының 96%-ы жүйемен қамтылғанын, ал қалған 4%-ының көп бөлігі тарихи босатуларға байланысты Әлеуметтік қамсыздандыру салығынан босатылған мемлекеттік қызметкерлердің аз тобы екенін бағалады. Теміржол қызметкерлері "үйлесімді" зейнетақы және мүгедектік төлемдерін алуға құқылы. АҚШ Теміржол зейнетақы кеңесі ("RRB") – 1935 жылы құрылған АҚШ үкіметінің атқарушы тармағындағы тәуелсіз агенттік. Ол елдің теміржолшыларына зейнетақы төлеуді қамтамасыз ететін әлеуметтік сақтандыру бағдарламасын басқару үшін құрылған. Теміржол зейнетақы төлемдеріне салынатын салықтар Әлеуметтік қамсыздандыру салығымен үйлестірілген, сондықтан қызметкерлер мен жұмыс берушілер Tier I салықтарын Әлеуметтік қамсыздандыру салығымен бірдей мөлшерде төлейді және бірдей жеңілдіктерге ие болады. Сонымен қатар, жұмысшылар да, жұмыс берушілер де Tier II салықтарын төлейді (2005 жылы шамамен 6,2%), ол Әлеуметтік қамсыздандыру деңгейінен жоғары теміржол қызметкерлерінің зейнетақы және мүгедектік төлемдерін қаржыландыру үшін қолданылады. Tier II жеңілдіктері – Әлеуметтік қамсыздандыру төлемдеріне қосымша, қызмет еткен жылдардың санына 0,875% көбейтілген, соңғы бес жылдың ең жоғары жалақысынан есептелген қосымша зейнетақы және мүгедектік жүйесі. FICA салықтары барлық жұмысшылар мен жеке кәсіпкерлерге салынады. Жұмыс берушілер қамтылған жұмыс үшін төленген жалақыны W2 және W3 формаларын өңдеу үшін Әлеуметтік қамсыздандыруға ұсынуға міндетті. Кейбір жалақы түрлері Әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасына кірмейді (төменде талқыланады). Салық кодексінің 3101-тарауы жеке тұлғаларға және жұмыс берушілерге жалақыдан салық алуды жүктейді. 3102-тарап жұмыс берушілерге осы жалақыдан салықты төлеуден бұрын жұмысшылардың жалақысынан ұстауға міндеттейді. Жалпы алғанда, жалақыға салынатын салық Ішкі кірістер кодексінің 3121-тарауында анықталған "жалақы" алған барлық жұмысшыларға салынады, сондай-ақ жеке кәсіпкерліктен түсетін таза табысқа да салық салынады.

Сенімгерлік қор

Әлеуметтік қамсыздандыру салығы АҚШ Қаржы министрлігінің басқаруындағы Әлеуметтік қамсыздандыру сенім қорына (техникалық тұрғыдан алғанда, «Федералдық қарттық және мүгедектерге көмектесу сенім қоры») төленеді. Ағымдағы жылғы шығыстар ағымдағы Әлеуметтік қамсыздандыру салығы түсімдерінен төленеді. 1983-2009 жылдар аралығында болғандай, түсімдер шығыстардан асып түскен кезде, кейбір адамдар сенім қорын экономикалық маңызы жоқ есептік құрылым деп санайды. Басқалары оның арнайы құқықтық мәні бар екенін айтады, себебі ол ұстап тұрған Қаржы министрлігінің облигациялары АҚШ үкіметінің «толық сенім мен қарыз алу мүмкіндігімен» қамтамасыз етілген, ол өз қарызын өтеуге міндетті. Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасының Конгресс берген жәрдемақы төлеу өкілеттігі тек оның ағымдағы түсімдерімен және қолданыстағы сенім қор балансымен, яғни Қаржы министрлігінің облигацияларын сату арқылы шектеледі. Сондықтан, Әлеуметтік қамсыздандырудың жылдық жәрдемақылар түсімдерден асып кеткен кезде толық төлемдер жасау қабілеті, федералды үкіметтің Әлеуметтік қамсыздандыру сенім қорларына шығарған облигацияларын өтеу қабілетіне байланысты. Кез келген басқа федералды міндеттемелер сияқты, федералды үкіметтің Әлеуметтік қамсыздандыруды өтеу қабілеті оның салық салу және қарыз алу құқығына, сондай-ақ Конгрестің өз міндеттемелерін орындауға берген уәдесіне негізделген. 2009 жылы Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасының бас актуарі Әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасы бойынша 15,1 триллион долларлық өтелмеген міндеттемелерді есептеді. Өтелмеген міндеттеме – бұл болашақ Әлеуметтік қамсыздандыру шығындары (өлім-жітім, жұмысқа қатысу, иммиграция және өмір сүру ұзақтығы сияқты демографиялық болжамдарға негізделген) мен сенім қордағы барлық активтер арасындағы айырмашылық, ескерілген жалақыдан салық алу ставкалары бойынша күтілетін үлестерді ескере отырып. Бұл өтелмеген міндеттеме ағымдағы құнмен көрсетіледі және қордың ұзақ мерзімді актуарлық бағалауының бір бөлігі болып табылады, бірақ бұл ұзақ мерзімде не болатынының нақты болжамы емес. Есептеуге қосымша актуарлық түсіндірмеде «міндеттеме термині жауапкершілік терминінің орнына қолданылады, себебі жауапкершілік әдетте шарты бойынша міндеттемелерді білдіреді (жеке зейнетақы және сақтандыру сияқты), оны жоспар жасаушы жоспарға қатысушылардың келісімінсіз өзгерте алмайды».

Аудиторлық операцияларды жүргізу басқармасы (OHO, бұрын ODAR немесе OHA)

2017 жылдың 8 тамызында Комиссар міндетін атқарушы Нэнси А. Беррихилл қызметкерлерге Мүгедектерді анықтау және қайта қарау жөніндегі кеңсе ("ODAR") тыңдаулар жөніндегі операциялар кеңсесі ("OHO") деп қайта аталғанын хабарлады. 2006 жылдан бері тыңдау кеңселері "ODAR" деп белгілі болды, ал одан бұрын Тыңдаулар және шағымдар жөніндегі кеңсе ("OHA") деп аталды. OHO Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы үшін Әкімшілік сот төрешілерінің (ӘСТ) тыңдауларын ұйымдастырады. Әкімшілік сот төрешілері ("ӘСТ") тыңдаулар өткізеді және шешімдер шығарады. ӘСТ шешімінен кейін, Апелляциялық кеңес ӘСТ шешімдерін қайта қарау туралы өтініштерді қарастырады және Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы үшін әкімшілік қайта қараудың соңғы деңгейі болып табылады (федералды сот қарауының алғы шарты болып табылатын "тоқырау" кезеңі).

Жеңіс төлемдерін салыстыру

Кейбір федералды, штаттық, жергілікті және білім беру саласының мемлекеттік қызметкерлері Әлеуметтік қамсыздандыруға жарна төлемейді, бірақ олардың өз зейнетақы және мүгедектік жүйелері бар, олар Әлеуметтік қамсыздандырудан гөрі әдетте жақсы зейнетақы және мүгедектік төлемдерін ұсынады. Бұл жоспарлар көбінесе жұмыс стажының болуын талап етеді (зейнеткерлікке шығуға құқылы болу үшін бір жұмыс берушіде 5–10 жыл жұмыс істеу). Бірақ олардың зейнетақысы көбінесе соңғы 3–10 жылғы жалақының орташа көрсеткісіне, зейнетақы коэффициентіне (әдетте 0,875%–3,0%) және жұмыс істеген жылдар санына байланысты есептеледі. Бұл зейнетақы төлемі соңғы жалақының 75–85% құрайтын "жақсы" зейнетақы болуы мүмкін. Мысалы, егер адам 25 жасында Калифорния университетінің зейнетақы жүйесіне қосылып, 35 жыл жұмыс істесе, 60 жасында толық медициналық сақтандырумен орташа үш жылдық ең жоғары жалақысының 87,5% (2,5% × 35) көлемінде төлем ала алады. Полиция және өрт сөндірушілер 25 жасында қосылып, 30 жыл жұмыс істесе, 55 жасында орташа жалақысының 90% (3,0% × 30) және толық медициналық сақтандыруды алуға құқылы. Бұл зейнетақыларға жыл сайын өмір сүру деңгейіне байланысты түзету (COLA) жүргізіледі, бірақ олар жылына 350 000 доллар немесе одан аз орташа табыспен шектеледі. Жұбайының зейнетақысы немесе мүгедектік төлемі бастапқы төлем мөлшерлемесінің 100–67% құрайды, зейнетақы төлемдері тиісінше 8,7% - 6,7% қысқартылады. UCRP зейнетақы және мүгедектік жоспарының төлемдері мүшелер мен университеттердің жарналарымен (әдетте жалақының 5% -ы) және жинақталған соманың күрделі инвестициялық табысымен қаржыландырылады. Бұл жарналар мен табыстар инвестицияланатын сенім қорда сақталады. Зейнетақы төлемдері Әлеуметтік қамсыздандырудан әлдеқайда жомарт, бірақ актуариялық тұрғыдан дұрыс деп есептеледі. Штаттық және жергілікті мемлекеттік зейнетақы жүйелері мен Әлеуметтік қамсыздандыру арасындағы басты айырмашылық – штаттық және жергілікті зейнетақы жүйелері көбінесе қор нарығындағы бағалы қағаздарға көп салмақ салған күрделі инвестицияларды пайдаланады, олар тарихи тұрғыдан жылдық орташа 7,0% -дан жоғары кіріс әкелген, кейбір жылдары шығынға ұшырағанына қарамастан. Қысқа мерзімді федералды үкімет инвестициялары қауіпсіз болуы мүмкін, бірақ орташа пайыздық мөлшерлемесі әлдеқайда төмен. Барлық басқа федералды, штаттық және жергілікті зейнетақы жүйелері әртүрлі зейнетақы төлемдерінің мөлшерлемесімен ұқсас жұмыс істейді. Кейбір жоспарлар қазір Әлеуметтік қамсыздандырумен біріктіріліп, Әлеуметтік қамсыздандыру төлемдеріне қоса "қосымша" болып табылады. Мысалы, 1986 жылдан кейін жұмысқа алынған федералдық мемлекеттік қызметкерлердің басым көпшілігін қамтитын қазіргі Федералдық қызметкерлердің зейнетақы жүйесі Әлеуметтік қамсыздандыруды, шағын анықталған зейнетақыны (қызмет жылдарына 1,1%) және анықталған жарналық жинақтау жоспарын біріктіреді. Әлеуметтік қамсыздандырудың қазіргі формуласы зейнетақы мөлшерін есептеуде қолданылады (бастапқы сақтандыру сомасы немесе PIA) орташа жалақының төменгі деңгейіне қарай прогрессивті. OASDI-де жұмыс істеген кез келген адам жұмыспен қамтылған және басқа да зейнетақыға ие болады. OASDI-де жұмыс істеген уақытының шектеулі болуына байланысты олардың жалақысының сомасы инфляция коэффициентімен 420 айға бөлінгеннен кейін 35 жыл ішінде төменгі айлық жалақыны береді. PIA формуласының прогрессивті сипаты осы жұмысшыларға осы төменгі орташа жалақыға сәйкес Әлеуметтік қамсыздандыру төлемінің біршама жоғары пайызын алуға мүмкіндік береді. 1983 жылы Конгресс Әлеуметтік қамсыздандыру төлемдерін азайту үшін "Жұмыссыздықты жою туралы" ережені қабылдады. Негізгі ереже бойынша, бірінші жалақы деңгейі, $0–791/айы (2013) 90% нормативтік мөлшерлемесі 40–90% дейін төмендетіледі. Бұл кемшілікке ие болған жағдайда, егер адам әрдайым OASDI салықтары бойынша жұмыс істеген болса, оған шамамен 50%-ға дейін шектеледі. Егер адамның 30 немесе одан да көп жыл бойы "көп" жалақы алғаны болса, 90% төлем мөлшерлемесінің коэффициенті төмендетілмейді. 2013 жылы Әлеуметтік қамсыздандырудың орташа төлемі айына 1230 доллар (жылына 14 760 доллар) болды, бұл жылына 11 420 доллар және жылына 15 500 доллар деңгейінен төмен. Осы себепті қаржы кеңесшілері көбінесе өздерінің Әлеуметтік қамсыздандыру жарналарын жеке зейнетақы жоспарларымен толықтыруға мүмкіндіктері бар адамдарды шақырады. "Жақсы" қосымша зейнетақы жоспарының бір нұсқасы – жұмыс беруші ұсынған кезде жұмыс беруші демеушілігімен 401(K) (немесе 403(B)) жоспары. Американдық жұмысшылардың 58% -ы мұндай жоспарларға қол жеткізе алады. Көптеген жұмыс берушілер қызметкердің үнемдеген долларын белгілі бір пайызға дейін тең мөлшерде жабады. Жұмыс берушінің жарналары болмаса да, жеке зейнетақы шоттары (IRA) жылдамдықпен, өздігінен басқарылатын, салықтан кейінге шегерілген зейнетақы шоттары болып табылады, олар зейнетақы үнемдемелерін айтарлықтай арттыруға мүмкіндік береді. Олардың шектеулері: "жақсы" инвестициялық шотты нашаррақтан ажырата білуге қажетті қаржылық сауаттылық; төмен жалақылы жұмыстағыларға немесе қарызға батқандарға кедергі келтіретін үнемдеуге қатысты қиындықтар; ерте жастан қажетті жалақы пайызын "жақсы" инвестициялық шотқа бөлуге қажетті өзіңді ұстау қабілеті; және зейнетке шыққаннан кейін қажет болғанға дейін оны күрделі пайызбен өсіру үшін оны сол жерде қалдыруға қажетті өзіңді ұстау қабілеті. Қаржы кеңесшілері көбінесе ұзақ мерзімді инвестициялық горизонттарды пайдалануды ұсынады, өйткені тарихи тұрғыдан қысқа мерзімді инвестициялық шығындар "өздігінен түзетіледі", және көптеген инвестициялар жақсы орташа инвестициялық кіріс табуды жалғастырады. Оларға қол жеткізе алатын адамдар үшін өздігінен басқарылатын зейнетақы үнемдемелері федералды, штаттық және жергілікті мемлекеттік зейнетақы жоспарларынан алынған пайдаға тең немесе одан да жоғары болуы мүмкін.

Демографиялық және табыс болжамы

1982 жылдан бері OASDI салық түсімдері, пайыздық төлемдер және басқа да кірістер жәрдемақылар мен басқа да шығындардан асып түсті, мысалы, 2004 жылы 150 миллиард доллардан астам. Алайда, «бейбіт буын» жұмыс күшінен шығып, зейнеткерлікке шыққанда, шығындар салық түсімдерінен асып түседі, ал кейбір жылдардан кейін, пайыздарды қоса алғанда, барлық OASDI сенім қорларының кірісінен асып түседі. Осы кезде жүйе өзінің сенім қорларынан Қазына вексельдерін пайдалана бастайды және сенім қорлары таусылғанша ағымдағы деңгейде жәрдемақы төлей береді. 2013 жылы OASDI зейнетақымен қамсыздандыру қоры 731,1 миллиард доллар жинап, 645,5 миллиард доллар жұмсады; мүгедектік бағдарламасы (DI) 109,1 миллиард доллар жинап, 140,3 миллиард доллар жұмсады; Medicare (HI) 243,0 миллиард доллар жинап, 266,8 миллиард доллар жұмсады және қосымша медициналық сақтандыру, SMI, 293,9 миллиард доллар жинап, 307,4 миллиард доллар жұмсады. 2013 жылы зейнетақы қорынан басқа барлық Әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламалары өздерінің кірісінен көп жұмсады және өздерінің есептерін төлеу үшін тиісті сенім қорларынан маңызды қаражат алды. OASDI-дің 2,541 триллион долларлық зейнетақы қоры жаңа зейнеткерлер оған қосыла бастағанда 2033 жылға қарай таусылады деп күтілуде. Мүгедектік (DI) сенім қорының 153,9 миллиард доллары 2018 жылға дейін, Medicare (HI) сенім қорының 244,2 миллиард доллары 2023 жылға дейін, ал қосымша медициналық сақтандыру (SMI) сенім қоры 2020 жылға дейін таусылады, егер ақша алудың қазіргі қарқыны сақталса, тіпті олар ұлғайса, одан да ертерек. 2013 жылы «Әлеуметтік қамсыздандыру» шығындарының жалпы сомасы 1,360 триллион долларды құрады, бұл 16,2 триллион долларлық ЖІӨ-нің 8,4%-ы (2013) және 3,684 триллион долларлық федералдық шығыстардың 37,0%-ы (соның ішінде 971,0 миллиард долларлық тапшылық). Әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасының барлық басқа бөліктері: Medicare (HI), мүгедектік (DI) және қосымша медициналық (SMI) сенім қорлары қазірдің өзінде сенім қорларын жұмсап жатыр және егер ақша алудың қазіргі қарқыны сақталса, шамамен 2020 жылы тапшылыққа ұшырайды деп болжанады. Сенім қорлары таусылғанда жәрдемақыларды қысқартуға, алдамшылықты азайтуға немесе салықтарды арттыруға тура келеді. 2005 жылы OASDI сенім қорының осы таусылуы Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы бойынша 2041 жылы немесе Конгресс Бюджет Кеңсесі бойынша 2052 жылы болады деп болжанды. Алайда, 2008-2009 жылдардағы дағдарыс АҚШ экономикасының қаржылық жағдайын нашарлатқаннан кейін, оқиғаның аяқталу күніне арналған болжам сәл ығыстырылды. 2011 жылғы OASDI сенімділерінің есебінде: Жылдық шығындар 2010 жылы пайыздық емес кірістен асып түсті және 75 жылдық бағалау кезеңінің қалған бөлігінде одан да жоғары болады деп болжанады. Дегенмен, 2010 жылдан 2022 жылға дейін сенім қорларының жалпы кірісі, оның ішінде пайыздық кіріс, шығындарды жабу үшін қажеттіден артық, сондықтан сенім қорларының активтері сол уақытта да өседі. 2023 жылдан бастап сенім қорларының активтері 2036 жылға дейін азаяды. Пайызсыз кіріс 2036 жылы сенім қорлары таусылғаннан кейін жоспарланған жәрдемақылардың 77 пайызын қамтамасыз етуге жеткілікті болады деп болжанады, содан кейін 2085 жылы жоспарланған жәрдемақылардың 74 пайызына дейін төмендейді. 2007 жылы Әлеуметтік қамсыздандыру сенімділері жалақы салығын 2041 жылы 16,41 пайызға дейін, ал 2081 жылы 17,60 пайызға дейін тұрақты түрде арттыруға немесе 2041 жылы жәрдемақыларды 25 пайызға қысқартуға және 2081 жылы жалпы 30 пайызға дейін тұрақты түрде арттыруға болатынын ұсынды. Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы демографиялық жағдай тұрақталатынын болжайды. Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесіндегі ақша ағынының тапшылығы экономиканың үлесі ретінде тепе-теңдеген болады. Бұл болжамды күмәнге салуға болады. Кейбір демографтар өмір сүру ұзақтығының Әлеуметтік қамсыздандыру сенімділері болжағаннан да көп жақсаратынын, бұл төлем қабілеттілігін нашарлататынын айтады. Кейбір экономистер болашақтағы өнімділік өсуі Әлеуметтік қамсыздандыру сенімділерінің қазіргі болжамдарынан жоғары болады деп санайды. Бұл жағдайда Әлеуметтік қамсыздандыру тапшылығы қазіргі уақыттағы болжаудан аз болады. Ұлттық денсаулық сақтау статистикасы орталығы жариялаған кестелер бойынша, 1900 жылы өмір сүру ұзақтығы 47,3 жыл болса, 1950 жылы 68,2 жасқа дейін өсіп, 2002 жылы 77,3 жасқа жетті. Әлеуметтік қамсыздандыру агенттігінің (SSA) сенімділерінің соңғы жылдық есебінде өмір сүру ұзақтығы келесі жеті онжылдықта бар болғаны алты жылға артатынын, 2075 жылы 83 жасқа жететінін болжады. Халық сарабы бюросы жасаған жеке болжамдар одан да жылдам өсуді көрсетеді. Халық сарабы бюросының болжамы бойынша, Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы болжаған 2075 жылғы ұзақ өмір сүру көрсеткіштеріне 2050 жылы жететін болады. Басқа сарапшылардың пікірінше, өмір сүру ұзақтығының бұрынғы жетістіктерін қайталау мүмкін емес, және жүйе қаржысына кері әсері жақсы денсаулық сақтану немесе зейнеткерлік жәрдемақыларын азайту арқылы жұмыс күшінде ұзақ қалуға ынталандыру арқылы ішінара өтеуі мүмкін. Әлеуметтік қа...

Болжамды кемшілікті жою жолдары

Әлеуметтік қамсыздандырудың 2034 жылы бүгінгі деңгейдегі жәрдемақы төлеу үшін жеткілікті қаржысы қалмайды деп болжанып отыр. АҚШ-тың бұрынғы еңбек министрі Роберт Райх әлеуметтік қамсыздандыру салығына тартатын табыс шегін көтеруді ұсынады, ол 2024 жылға қарай 168 600 долларға тең. Әлеуметтік қамсыздандыру салығын арттыру. Егер жұмысшылар мен жұмыс берушілер әрқайсысы 8,0% төлесе (қазіргі 6,2%-дан артық), онда 2090 жылға дейін қаржылық тұрақтылық қамтамасыз етіледі. Жеке кәсіпкерлер табысының 16,00% төлейді (қазіргі 12,4%-дан артық). Зейнеткерлік жасын көтеру. Кәдімгі зейнеткерлік жасын жылына екі айға көтеріп, 2034 жылы 69 жасқа жеткізу төлемдерді азайтып, қаржылық тұрақтылықты жақсартады. Жәрдемақыны мұқтаждылық бойынша тексеру. Жылдық табысы 48 000 доллардан (айлық 4000 доллардан) асып түсетін азаматтарға әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақысын кезең-кезеңмен тоқтату қаржыландыру тапшылығының 20%-дан астамын жояды. Бұл ұсыныс аса танымал емес, сауалнамаға қатысқан үй шаруашылықтарының 31%-ы ғана қолдайды. Өмір сүруге қажетті төлемдерді реттеу, COLA. Көптеген ұсыныстар талқыланды. COLA төмендетудің салдары уақыт өте жинақталады және әртүрлі топтарға әртүрлі әсер етеді. Кедейлік деңгейі артуы мүмкін. Жаңа зейнеткерлерге берілетін жәрдемақыны азайту. Егер жаңа зейнеткерлерге берілетін әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақысы 3%-тан 5%-ға дейін төмендетілсе, қаржыландыру тапшылығының шамамен 18%-дан 30%-ға дейін жойылады. Жұмыс істеген жылдардың орташа көрсеткіші. Әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақысы қазіргі уақытта жұмысшының ең жоғары 35 жалақысының орташасына негізделген, егер 35 жылдан аз еңбектік өтілі болса, онда орташа есепке нөлдер қосылады. Орташа есептеу кезеңін 38 немесе 40 жылға дейін ұзарту тиісінше 10-20% тапшықты азайтуға мүмкіндік береді. Жаңа жұмысқа орналасқан барлық адамдарды әлеуметтік қамсыздандыруға қатыстыру. Жұмысшылардың 90%-дан астамы FICA және SECA салықтарын төлейді, сондықтан бұл шарадан көп пайда күтпеуге болады. Зейнеткерлікке шыққанда алатын жәрдемақымен ішінара өтелетін әлеуметтік қамсыздандыру табысының ерте өсімі болады.

Еңбек ақы және өзін-өзі жұмыспен қамтудан түскен табыс салығы

Жәрдемақылар қызметкерлер мен жеке кәсіпкерлердің жалақысына салынатын салықтар есебінен қаржыландырылады. Төменде түсіндірілгендей, еңбек қатынасында жұмыс беруші мен жұмыскер әлеуметтік қамсыздандыру салығының әрқайсысы жартысын төлейді, ал жұмыскердің жартысы оның жалақысынан ұсталады. Жеке кәсіпкерлікпен айналысатын адамдар (яғни, тәуелсіз мердігерлер) әлеуметтік қамсыздандыру салығының толық сомасына жауапты. Жұмыскерден жиналған салықтың әлеуметтік қамсыздандыруға бағытталатын бөлігі «сенімді қор салықтары» деп аталады және жұмыс беруші оны мемлекетке төлеуге міндетті. Бұл салықтардың басымдығы жоғары, және ол корпорацияның немесе ЖШС-нің директорлары мен басқарушыларына жеке жауапкершілік жүктетейтін жалғыз борыштарын құрайды. Жеке кәсіпкер және корпорация директорлары мен ЖШС басшылары табыс салығы мен әлеуметтік қамсыздандыру салықтарын төлемеген жағдайда, қызметкерден нақты жиналған немесе жиналмаған жағдайда да, жеке жауапкершілікке тартылуы мүмкін. Федералдық сақтандыру жарналары туралы заң (FICA) (Ішкі кірістер кодексінде бекітілген) 6,20% мөлшерінде әлеуметтік қамсыздандыру салығын тартады, бұл жалақының жалпы сомасынан есептеледі, бірақ әлеуметтік қамсыздандыру жалақы базасынан аспауы тиіс (2007 жылы – 97 500 доллар, 2008 жылы – 102 000 доллар, 2009 жылы – 106 800 доллар). Осы салық жұмыс берушілерге де салынады. 2011 және 2012 жылдары жұмыскердің үлесі 4,2%-ға дейін төмендетілді, ал жұмыс берушінің үлесі 6,2%-да қалды. 2012 жылы жалақы базасы 110 100 долларға дейін өсті. 2013 жылы жалақы базасы 113 700 долларға дейін өсті. Әрбір күнтізбелік жылда жұмыскерге FICA жарнасы есептелгенде, Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы (SSA) осы жалақыны сол жылғы сақтандырылған жалақы ретінде есепке алады. Кірістің шегі жыл сайын инфляция және басқа факторларға байланысты түзетіледі. Жұмыс берушілер жұмыскердің табысының 1,45%-ын жеке жалақы салығы ретінде төлейді, ал жұмыскердің жалақысынан қосымша 1,45% шегеріледі, бұл салық ставкасының жалпы сомасы 2,90%-ды құрайды. Бұл салық бөлігінде ең жоғары шектеу жоқ. Бұл салықтың бөлігі зейнеткерлерге медициналық көмек көрсетуге жауапты Medicare бағдарламасын қаржыландыруға жұмсалады. 1937 жылдан 2010 жылға дейінгі әлеуметтік қамсыздандыру салық ставкалары Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасының веб-сайтында қолжетімді. Бұл екі федералды бағдарламаның салық ставкасының қосындысы 15,30%-ды құрайды (жұмыс беруші 7,65% және жұмыскер 7,65% төлейді). 2011–2012 жылдары ол уақытша 13,30%-ға дейін төмендеді (жұмыс беруші 5,65% және жұмыскер 7,65% төлейді). Өзін-өзі жұмыспен қамтыған жұмысшылар үшін (техникалық тұрғыдан алғанда, олар жұмыскерлер емес және федералды салық мақсатында «жалақы» таба алмайды деп есептеледі) 1954 жылғы Өзін-өзі жұмыспен қамту жарналары туралы заңмен белгіленген, Ішкі кірістер кодексінің А бөлімшесінің 2-тарауы ретінде бекітілген, өзін-өзі жұмыспен қамту салығы «өзін-өзі жұмыспен қамтудан түскен таза табыстың» 15,3%-ын құрайды. Мәнісінде, өзін-өзі жұмыспен қамтыған жеке тұлға салықтың жұмыскердің және жұмыс берушінің үлесін төлейді, бірақ жеке тұлғаның федералды табыс салығын есептеу кезінде өзін-өзі жұмыспен қамту салығының жартысы («жұмыс беруші үлесі») шегеріледі. Егер жұмыскер бір жыл ішінде бірнеше жұмыс істеген немесе жұмыс орнын ауыстырған жағдайда, жалақы салығын артық төлеген болса, онда ол федералды табыс салығын тапсырған кезде артық төленген салықтар қайтарылады. Алайда жұмыс берушілер төлеген артық салықтар оларға қайтарылмайды. Конгресс Бюджет Кеңсесінің (CBO) есептеулері бойынша АҚШ-тағы ең төменгі табысты топ (0–20%) және екінші топ (21–40%) отбасылары орташа табыс салығын тиісінше -9,3% және -2,6% және әлеуметтік қамсыздандыру салығын тиісінше 8,3% және 7,9% төлейді. CBO есептеулері бойынша бірінші және екінші топтағы отбасылық табыстардың орташа жалпы федералды салық ставкасы тиісінше 1,0% және 3,8% құрайды.

Жеңіспен байланысты жәрдемақыларға салық салу

Алғашында зейнеткерлерге төленетін жәрдемақы табыс ретінде салық салынатын емес. 1984 салық жылынан бастап, Рейган кезеңіндегі жүйедегі күтілетін қаржылық қиындықтарды жою мақсатындағы реформалармен, 25 000 доллардан аса табысы бар зейнеткерлер (жыл бойы жұбайымен бірге тұрмаған, жеке тіркелгендер үшін, сондай-ақ "жеке" статусымен тіркелгендер үшін) немесе бірлесіп тіркелген жұбайлардың 32 000 доллардан асатын біріктірілген табысы барлар, ал кейбір жағдайларда кез келген табыс сомасы (жұбайымен бірге тұрған жылда жеке тіркелгендер үшін) зейнеткерлік жәрдемақының бір бөлігіне федералды табыс салығы қолданылатын болды. 1984 жылы салық салынуы мүмкін жәрдемақының үлесі 50% құрады. 1993 жылғы Дефицитті азайту заңы осы үлесті 85% деңгейіне жеткізді. Алайда, салық салынатын табыс шегі инфляцияға байланысты түзетілмегендіктен, 1984 жылы шегі белгіленгеннен бері зейнеткерлердің әлеуметтік қамсыздандыру төлемдерінің салық салынатын үлесі нақтылай өсті.

Кедейлер мен орта тапқа қатысты дискриминация туралы шағым

[[Файл:Келісім бойынша әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақысы. Табыс үлестірімі бойынша төменгі бестен бір бөлігінде тұратын адамдар үшін салықтарға қарағанда жәрдемақылардың арақатынасы жоғары бестен бір бөлігінде тұратындарға қарағанда үш есеге жуық. Сондықтан, жоғары табысты адамдар табыс шектеулерінің арқасында жалпы табысының үлесін төменірек төлейді; осыған және еңбек емес табысқа салық салына бермейтініне байланысты, әлеуметтік қамсыздандыру салықтары көбінесе регрессивті болып саналады. Дегенмен, жәрдемақылар өмір сүру ұзақтығының айырмашылықтарын ескере отырып, прогрессивтірек болу үшін түзетіледі. Конгресс Бюджет Кеңсесінің мәліметінше, табыстың төменгі бестен бір бөлігінде тұратын адамдар үшін салықтарға қарағанда жәрдемақылардың арақатынасы жоғары бестен бір бөлігінде тұратындарға қарағанда үш есеге жуық. Салық мөлшерлемесі регрессивті болғанына қарамастан, Әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақылары прогрессивті формула бойынша есептеледі, ол төмен табысты жұмысшылардың зейнетке дейінгі табысының жоғары табысты жұмысшыларға қарағанда әлдеқайда жоғары пайызын қамтамасыз етеді (дегенмен, төмен табысты жұмысшылар зейнетке дейінгі табысының үлкен пайызын төлейді). Қазіргі жүйені қолдайтындар көптеген зерттеулерге сілтеме жасайды, олар көрсеткендей, жоғары табысты жұмысшыларға қарағанда, төмен табысты жұмысшылар атынан төленген мүгедектік және асыраушысынан айрылғандарға берілетін Әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақылары, қысқа өмір сүру салдарынан жоғалуы мүмкін зейнеткерлік жәрдемақыларын өтемелейді (бұл өтемақы халық деңгейінде ғана қолданылады). Басқа зерттеулер асыраушысынан қалғандарға берілетін жәрдемақылар, осы өтемақы ретінде қарастырылса, мәселені ушықтырады, себебі асыраушысынан қалғандарға берілетін жәрдемақылар жалғыз адамдарға, соның ішінде тоғыз айдан кем уақыт некеде тұрған жесірлерге (көбінесе), он жылдан кем уақыт некеде тұрған ажырасқан жесірлерге және бірге тұратын немесе бір жынысты жұптарға, егер олар өздерінің тұрғылықты жерінде заңды түрде үйленбесе, берілмейді. Некеде тұрмаған адамдар мен ұлттық азшылықтар көбінесе кем байлыққа ие. Әлеуметтік қамсыздандырудың жәрдемақы формуласы орташа айлық табыстың (AIME) 90% -ын бірінші "икемделу нүктесінен" төмен, яғни 791 доллардан айына, бірінші және екінші икемделу нүктелері арасындағы AIME-нің 32% -ын 791 доллардан 4781 долларға дейін, ал екінші икемделу нүктесінен жоғары AIME-нің 15% -ын 2013 жылы 113 700 долларлық шектеуге дейін қамтамасыз етеді. Жәрдемақы есептеуіндегі төмен табысқа бағытталғандықтан, жалақысы төмен жұмысшы өзінің жалақысының жоғары жалақылы жұмысшыларға қарағанда әлдеқайда жоғары пайызын жәрдемақы ретінде алады. Шындығында, толық зейнеткерлік жасына жеткеннен кейін некеде тұратын жалақысы төмен жұмысшы өзінің жалақысының 100% -дан астамын жәрдемақы ретінде алуы мүмкін. Жалақысы жоғары жұмысшылар "жүйеге" бірдей мөлшерде төлегеніне қарамастан, жалақысының 43% немесе одан да аз пайызын жәрдемақы ретінде алады (жоғарыда көрсетілген жәрдемақы есептеулеріне қараңыз). Әлеуметтік қамсыздандыру салықтарының жалақысы төмен жұмысшыларға тигізетін әсерін азайту үшін Табыс салығы бойынша салық жеңілдігі және Бала күтімі бойынша салық жеңілдігі енгізілді, олар FICA және/немесе SECA төлемдерін табыс салығы арқылы қайтарады. Жоғары табысты зейнеткерлер Әлеуметтік қамсыздандыру бойынша алатын жәрдемақыларының 85% -ына және басқа барлық зейнеткерлік жәрдемақыларына салық төлеуге міндетті. Егер талапкер мүгедек деп танылса және "жасыру" жағдайында болса, онда ол SSI жәрдемақысын толық немесе жартылай алуға құқылы. Алайда, Әлеуметтік қамсыздандыру заңы талапкердің "ерлі-зайыптысы" қайтыс болған жағдайда, "ерлі-зайыпты" ретінде жасыру фактісіне қарамастан, оның асыраушысынан айрылғандарға, зейнеткерлікке немесе жесірлерге жәрдемақы алуға құқығы бар деп есептемейді. SSA ережелері мен регламенттері некелік жағдайына байланысты мұқтаж талапкерлерге берілетін жәрдемақыларды тыйым салады (SRDI бағдарламасы) немесе азайтады (SSI бағдарламасы).

Саясаткерлер салықтан босатылды деген мәлімдеме

Әлеуметтік қамсыздандыруды сынаушылар, оны құрған саясаткерлер әлеуметтік қамсыздандыру салығын төлеуден босатылған еді дейді. Федералдық үкімет әлеуметтік қамсыздандыруды құрғанда, президент және Конгресс мүшелері қоса алғанда, барлық федералдық қызметкерлер әлеуметтік қамсыздандыру салығын төлеуден босатылып, оларға әлеуметтік қамсыздандыру төлемдері берілмеген. Бұл заң 1983 жылғы әлеуметтік қамсыздандыруға енгізілген өзгерістер арқылы өзгертілді, осы өзгерістер Конгресс мүшелері, президент пен вице-президент, федералдық судьялар, белгілі бір басшылық лауазымдарға тағайындалған саяси қызметкерлер және 1984 жылдың 1 қаңтарынан бастап кез келген қызметке қабылданған барлық федералдық қызметкерлерді әлеуметтік қамсыздандыру жүйесіне енгізді. Дегенмен, көптеген штат және жергілікті билік қызметкерлері әлеуметтік қамсыздандыру салығын төлеуден босатылған, себебі олар өз жұмыс берушілері құрған балама зейнетақы жүйелеріне жарна төлейді.

Понци схемасымен салыстыру

Сыншылар әлеуметтік қамсыздандыруды Понци схемаларымен салыстырып, әлеуметтік қамсыздандырудың жалғасуы уақыт өте келе үнемі төленетін жарналарға байланысты екенін айтады. Дәстүрлі Понци схемасы мен әлеуметтік қамсыздандырудың арасындағы бір айырмашылық – екеуінің де құрылымы ұқсас болуы мүмкін, әсіресе жаңа қатысушылар саны төмендеген кезде тұрақтылық мәселесі туындайды, бірақ олардың ашықтық деңгейі әртүрлі. Дәстүрлі Понци схемасында жаңадан қосылғандардың жарналарынан басқа табыс көзі жоқ екендігі жасырылады, ал әлеуметтік қамсыздандыру схемасы кіріс түскен салықтар мен әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінің иелігіндегі немесе оған арналған қазына облигацияларынан түсетін пайыздық төлемдер есебінен төлемдерді ашық түрде кепілдендіруге құрылған. Жеке сектордағы Понци схемалары жаңа қатысушыларды жарна төлеуге мәжбүрлей алмайтындықтан құлау қаупіне ұшырайды, ал әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасына қатысу АҚШ-та жұмысқа тұрған кезде міндетті болып табылады. Осы және басқа да мәселелерге байланысты Роберт Э. Райт өзінің "Фубарномика" кітабында әлеуметтік қамсыздандыруды нағыз Понци схемасы емес, пирамида тәрізді схема деп атайды.

Әр түрлі жағдайларда болжамды таза пайда

2004 жылы Urban Institute экономистері C. Юджин Штуерле мен Адам Карассо веб-базалық әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақыларын есептеу құралын жасады. Бұл калькуляторды пайдаланып, әр түрлі алушылар үшін әлеуметтік қамсыздандырудың таза жәрдемақыларын (яғни, өмір бойына төленетін жәрдемақылар мен өмір бойына төленетін FICA салықтарын шегергенде) бағалауға болады. «Демократтар мен республикашылар: Риторика және шындық» атты кітабында Джозеф Фрид калькуляторды әр түрлі жалақы деңгейіндегі, жалғыз және үйленген (үйде тұратын жұбайлары бар) ерлер мен әйелдердің есептелген таза пайдасының графикалық бейнелерін жасауға қолданды. Бұл графиктер әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақылары туралы жалпылаудың кез келген жұмысшы үшін болжамды құндылығы аз болуы мүмкін екенін көрсетеді, себебі әртүрлі табыс деңгейіндегі және әртүрлі демографиялық топтағы адамдар үшін таза жәрдемақылардың үлкен айырмашылығы бар. Мысалы, төмендегі графикте (сурет 168) жалақы деңгейі мен зейнетке шығу күні еркек жұмысшыға әсерін көрсетеді. Табыс өскен сайын, таза пайда азаяды, тіпті теріс болуы мүмкін.

Жасыратыны: жасөспірімдер арасында жыныстық қатынас, жалақы деңгейінің әлеуметтік көмекке әсері. Жылына 95 000 доллар табыс табатын және 2045 жылы зейнеткерлікке шығатын ер адам әлеуметтік қамсыздандыру жүйесіне қатысу арқылы 200 000 доллардан астам жоғалтады деп есептеледі. Келесі графикте (сурет 165) көрсетілген таза жәрдемақылар 2005-2045 жылдар аралығында 65 жасқа толған адамдар үшін орташа есеппен алынған. (Басқаша айтқанда, көрсетілген айырмашылықтар зейнеткерлікпен байланысты емес.) Алайда, біз гендерлік және жалақы деңгейінің әсерін көріп отырмыз. Әйелдер ұзақ өмір сүретіндіктен, олар әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақыларын ұзақ уақыт алады. Нәтижесінде, олар орташа есеппен жалақы деңгейіне қарамастан, жоғары таза пайда табады.

thumb|upright=1.8 Даулар: Тәуелсіздікке дейінгі өмір бойына жалақысы бар ерлер мен әйелдердің жалақысы, тек бір адам жұмыс істейтін жағдайда.

Келесі суретте (сурет 166) әртүрлі жалақы деңгейіндегі ерлер мен әйелдердің жалақысы көрсетіледі. Бұл жағдайда ерлі-зайыптылардың жалақысы аз немесе мүлдем жоқ деп есептеледі, сондықтан олар ерлі-зайыптыларға зейнетақы жәрдемақысын алуға құқылы. Фридтің айтуынша:

Екі маңызды фактор айқын көрінеді: Біріншіден, 166-суреттегі әрбір баған 165-суреттегі кез келген бағаннан жоғары таза пайданы бейнелейді. Басқаша айтқанда, үйленген адам (үйде тұратын жұбайы бар) FICA салық долларына қарағанда орташа бойдақ адамға қарағанда, жынысы немесе жалақы деңгейіне қарамастан, көбірек табыс алады. Екіншіден, үйде тұратын жұбайлары бар үйленген жұмысшылар арасында прогрессивтілік шектеулі. 166-суретті мұқият қараңыз: жалақы деңгейі 50 000 доллардан 95 000 долларға дейін өскенде таза пайда төмендейді; алайда, жалақы деңгейі 5 000 доллардан 50 000 долларға дейін өскенде олар артады. Шын мәнінде, жылына 5 000 доллар тапқан адамдар үшін ең төменгі жалақы.

Соңғы график (сурет 167) 165-ші және 166-шы суреттердің бірігуі. Бұл графиктен әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақыларының құны туралы жалпылаудың неге мәнсіз екені анық көрінеді. 95 000 доллар жалақымен үйленген адам үлкен жеңімпаз бола алады, ол шамамен 165 000 доллар пайда алады. Екінші жағынан, егер ол бойдақ қалса, ол шамамен 152 000 доллар таза пайдасынан айырылуы мүмкін. Жалпы, некеге тұру туралы шешімге (және ерлі-зайыптылар арасында табысты бөлу) негізделген 300 000 доллардан астам «ауыспалы» бар. Сонымен қатар, 95 000 доллар (165 152 доллар) жалақы алатын үйленген адамның жоғары таза табыстары мен 5 000 доллар (30 025 немесе 41 890 доллар) жалақы алатын ер адамның немесе әйелдің салыстырмалы түрде төмен таза табыстары арасында үлкен айырмашылық бар. Басқаша айтқанда, жоғары табысты адам, осы сценарийде, FICA салықтық инвестицияларынан төмен табысты адамнан гөрі әлдеқайда көп пайда алады.

thumb|upright=1.8 Таза SS жәрдемақыларын салыстыру.

«Әлеуметтік қамсыздандыру қалай сіздің қалтаңызды алады» кітабында әлеуметтік қамсыздандырудың таза жәрдемақыларына әсер ететін басқа факторлар анықталды: Жалпы алғанда, 35 жылдан астам жұмыс істеген адамдар, басқа факторлар тең болса, төменгі таза жәрдемақы алады. Зейнетақы жасынан кейін көп өмір сүрмейтін адамдар әлдеқайда төменгі таза жәрдемақы алады. Сонымен қатар, жалақыдан тыс табыс көздерінен көп табыс табатын адамдар әлеуметтік қамсыздандырудан жоғары табыс алады, өйткені олар жоқшылықта жоқ сияқты. Әлеуметтік қамсыздандырудың прогрессивті жәрдемақы формуласы жұмысшының жалақыдан тыс табыс көздеріне, мысалы, жұбайлық көмек, дивидендтер мен пайыздық төлемдер немесе жалдамалық табысқа немқұрайды.

Қазіргі кездегі даулар

Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін реформалау туралы ұсыныстар қаржыландыру мәселесі төңірегінде қызу пікірталас тудырды. Атап айтқанда, қаржыландыруды жекешелендіру ұсыныстары зор дау-жанжалға себеп болды.

Жеке зейнетақымен салыстыру

Әлеуметтік қамсыздандыруды кейде жеке зейнетақымен салыстырса да, екі жүйе де бірнеше жағынан ерекшеленеді. Әлеуметтік қамсыздандыру зейнетақымен қамсыздандыруға қарағанда сақтандыру жоспары деп саналады. Мысалы, зейнетақыдан айырмашылығы, әлеуметтік қамсыздандыру мүгедектік жәрдемақысын төлейді. Жеке зейнетақы қоры оған төленген ақшаны жинақтап, ақырында осы резервтерді қорға салым салған қызметкерлерге зейнетақы төлеу үшін пайдаланады; ал жеке жүйе жалпыға бірдей емес. Әлеуметтік қамсыздандыру акциялар сияқты нарықтағы активтерге инвестиция салу арқылы "алдын ала қаржыландыруға" мүмкіндік бермейді, өйткені федералды заңға сәйкес АҚШ үкіметі қолдауындағыдан басқа активтерге инвестиция салуға тыйым салынған. Нәтижесінде, оның инвестициялары осы күнге дейін АҚШ қазынашылығы шығарған арнайы саудаға шығарылмайтын бағалы қағаздармен шектелген, дегенмен кейбіреулер Федералды ұлттық ипотекалық қауымдастық және басқа да квазимемлекеттік ұйымдар шығарған борыштар заңдық стандарттарға сай болуы мүмкін деп санайды. Әлеуметтік қамсыздандыру заң бойынша жеке капиталға инвестиция жасай алмайды, дегенмен кейбір басқа елдер (мысалы, Канада) және кейбір штаттар зейнетақы қорларына жеке капиталға инвестиция жасауға рұқсат береді. Жалпыға бірдей жүйе ретінде әлеуметтік қамсыздандыру, әдетте, құбыр желісі ретінде жұмыс істейді, ол арқылы жұмысшылардың ағымдағы салық түсімдері зейнеткерлерге, аман қалғандарға және мүгедектерге ағымдағы жәрдемақылар төлеуге қолданылады. Төленген жәрдемақыларға қарағанда артық салықтар алынса, заң бойынша бұл артық жоғарыда сипатталғандай қазынашылық бағалы қағаздарына (жеке капиталға емес) салынады. Жеке зейнетақы жоспарларының екі кең санаты – "көзделген жәрдемақылар бойынша зейнетақы жоспарлары" және "көзделген жарналар бойынша зейнетақы жоспарлары". Осы екеуінің ішінде әлеуметтік қамсыздандыру көбірек көзделген жәрдемақылар бойынша зейнетақы жүйесіне ұқсас. Белгіленген жәрдемақылар бойынша зейнетақы жоспарында ақыр соңында алынған жәрдемақылар алдын ала белгіленген формулаға негізделеді (мысалы, жұмыс істеген жылдарға және ең жоғары жалақыға негізделген). Көзделген жәрдемақылар бойынша зейнетақы жоспарлары, әдетте, әр қатысушы үшін жеке шоттарды қамтымайды. Ал көзделген жарналар бойынша зейнетақы жинақтаушы зейнетақы қорына әрбір қатысушы (жұмыс беруші немесе қатысушы немесе екеуі де) осы шотқа салып отырған қаражаты бар арнайы шотқа ие болады, ал түпкілікті жәрдемақы зейнетақыға шыққан кездегі осы шоттағы сомаға негізделеді. Кейбірлері әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін жеке шоттар опциясын қарастыру үшін өзгертуді ұсынды (әдетте, жүйені, кем дегенде, ішінара, көзделген жарналар бойынша зейнетақы жоспарына ұқсату үшін). Нақтырақ айтқанда, 2005 жылы 2 ақпанда президент Джордж Буш әлеуметтік қамсыздандыруды өзінің мемлекет туралы сөйлеген сөзінің басты тақырыбы етті. Ол әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін "банкротқа ұшыраған" деп сипаттады және жалпы алғанда, ішінара жекешелендіруге негізделген ұсынысты атап өтті. Сыншылар жекешелендірудің өту жылдарында жәрдемақыларды төлеу үшін үлкен жаңа мемлекеттік қарыз алуды талап ететінін айтты. Әлеуметтік қамсыздандыру туралы талқылау (АҚШ) қараңыз. "Көзделген жәрдемақылар" және "көзделген жарналар" жеке зейнетақы жоспарлары "Жұмыс берушілердің зейнетақыларды қорғау туралы" заңмен реттеледі, ол жұмыс берушілерден "көзделген жәрдемақылар" зейнетақыларын қолдау үшін минималды қаржыландыру деңгейін қамтамасыз етуді талап етеді. Бұл жұмысшыларды компаниялардың дұрыс басқарудан және банкроттықтан қорғау үшін жасалды, алайда соңғы жылдары көптеген жеке зейнетақы қорлары жетіспей отыр. Қаржылық құрылым тұрғысынан алғанда, қазіргі әлеуметтік қамсыздандыру жүйесі "жеткіліксіз қаржыланған" көзделген жәрдемақылар зейнетақысына ұқсас ("жеткіліксіз қаржыланған" қиындыққа тап болғанын білдірмейді, бірақ оның жинақтары болашақ салықтық кірістерді жинамай, болашақ жәрдемақыларды төлеуге жеткіліксіз).

Сақтандырумен салыстыру

Әлеуметтік сақтандыру жарналарының табысын жеке инвестициялар бойынша табыстармен салыстыруға бола ма, жоқ па деген тартысқа қоса, бұл жарналар коммерциялық сақтандыру компанияларының "тәуекелдерді біріктірілген қорынан" табыс табу және сақтау үшін алатын сақтандыру сыйлықақыларына ұқсас па деген сұрақ туындайды. Кез келген сақтандыру бағдарламасы сияқты, Әлеуметтік қамсыздандыру да жұмысшыларды және олардың отбасы мүшелерін жалақы алушының зейнеткерлікке шығуы, мүгедектігі немесе қайтысынан туындаған табыс жоғалтудан қорғайды. Мысалы, жас кезінде мүгедектікке ұшыраған жұмысшы мүгедектікке ұшырар алдында FICA арқылы төлеген сомасына қарағанда үлкен төлем алуы мүмкін, себебі мүгедектік жәрдемақысы өмір бойына тола беруі мүмкін. Жеке сақтандыру жоспарларындағыдай, сақтандыру тобына кіретін әрбір адам бірдей тәуекелдерге қарсы сақтандырылады, бірақ барлығы бірдей деңгейде пайда көре бермейді. Дегенмен, Әлеуметтік қамсыздандыруға ұқсастық FICA салықтарын төлеу арқылы жәрдемақы алуға заңдық құқық тудырмауымен және Әлеуметтік қамсыздандырудың FICA салықтарымен қаншалықты қаржыландырылатынымен шектеледі. Мысалы, 2011 және 2012 жылдары FICA салықтық түсімдері Әлеуметтік қамсыздандырудың төлем қабілеттілігін сақтау үшін жеткіліксіз болды, сондықтан басқа көздерден қаржы аударылды. Бұл аударылымдар жалпы бағдарламалық шығындар сияқты жалпы бюджет тапшылығына әсер етті.

Жеке зейнетақы жинақтарының дағдарысы

Инфляцияға байланысты қор нарығының құны 1978 жылдан 1997 жылға дейін жалпы алғанда өсті, бірақ 1998 жылдан 2007 жылға дейін 2013 жылдың наурызынан жоғары болды. Бұл, 401(k) сияқты жұмысшылардың қосымша зейнетақы жоспарларының қазіргі зейнеткерлер оларға жинақтарының көп бөлігін салған кезде күтілгеннен әлдеқайда нашар нәтиже көрсетуіне себеп болды. 2010 жылы 55-64 жас аралығындағы жұмысшылардың зейнетақы шоттарының орташа балансы 120 000 долларды құрады, бұл Әлеуметтік қамсыздандыру төлемдеріне минималды ғана толықтыру болады, бірақ үй шаруашылықтарының шамамен үштен бірінде зейнетақы жинақтары мүлдем болған жоқ. Зейнетақы жасына жақындаған американдықтардың 75%-ы зейнетақы шоттарында 30 000 доллардан аз ақша жинаған, Forbes журналы мұны «Америка тарихындағы ең ірі зейнетақы дағдарысы» деп атады.

Соттың жәрдемақылар беру туралы заңды түсіндіруі

Америка Құрама Штаттарының жетінші округтік апелляциялық соты Әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңның моральдық мақсаты бар екенін және жәрдемақы алуға үміттенушілердің пайдасына оны кеңінен түсіндіру қажеттігін көрсетті. Бұл сот сондай-ақ: «Ережелер жәрдемақы алушылардың пайдасына кеңінен қолданылуы керек» деп мәлімдеді, сондай-ақ сотталушының мүгедектік төлемдері қамауға алынғаннан кейін кері күшпен тоқтатылған істі қарағанда. Соттың пікірінше, Әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңның «оның пайдасын іздегендердің пайдасына кеңінен түсіндірілуіне күмән келтіруге болмайды». «Осы заңның мақсаты – адамдарды кедейхананың қаталдығынан және сапар соңына жеткенде оларды қорқыныш күтіп тұрғаны туралы алаңдаудан құтқару» болып табылады.

Конституциялық негіздеме

Әлеуметтік қамсыздандырудың конституциялық негізі Жоғарғы Соттың федералдық билік туралы сот тәжірибесінің эволюциясымен тығыз байланысты (20-шы ғасырда Конгресс қабылдаған заңдардың елеулі өсуі байқалды). Әлеуметтік қамсыздандыру алғаш қабылданған кезде оның конституциялықтығына қатысты маңызды сұрақтар туындады, себебі Сот бұрынғы бір зейнетақы жоспарын – алғашқы Теміржол зейнетақы заңын – Конституцияның Бесінші толықсымасының процестік талаптарын бұзған деп таныған еді. Чикаго университетінің құқық профессоры Ричард Эпштейн және Гарвард университетінің профессоры Роберт Нозик сияқтылар Әлеуметтік қамсыздандыру конституцияға қайшы болуы тиіс деп сараптап келді. 1937 жылғы АҚШ Жоғарғы Сотының «Хелвинг против Дэвис» ісінде Сот Әлеуметтік қамсыздандырудың конституциялықтығын қарады, онда Бостон қаласындағы «Эдисон электрлік жарық компаниясының» Джордж Дэвис Әлеуметтік қамсыздандыру салығына қатысты сотқа шағымданды. АҚШ-тың Массачусетс округінің аудандық соты алдымен бұл салықты қолдады. Аудандық соттың шешімі Апелляциялық сотпен қайта қарастырылды. Ішкі кірістер бюросының (қазіргі Ішкі кірістер қызметі) комиссары Гай Хелвиринг істі Жоғарғы Сотқа әкелді, және Сот салықтың заңдылығын растады. 1930-шы жылдары президент Франклин Делано Рузвельт «Жаңа саясат» аясында көптеген әлеуметтік көмек бағдарламаларын қабылдауды итермеледі, ал Жоғарғы Сот осы бағдарламалардың көптеген түрлерін (мысалы, Теміржол зейнетақы заңы және Ұлттық қалпына келтіру заңы) конституцияға қайшы деп таныды. Кейіннен Сот осы бағдарламалардың, соның ішінде Әлеуметтік қамсыздандырудың да, түзетілген нұсқаларын мақұлдады. «Хелвинг против Дэвис» ісі сотта талқыланған кезде, Әлеуметтік қамсыздандырудың қарттық сақтандыру бөлігінің конституциялықтығы туралы негізгі мәселе шешілмеді. Іс Конгрестің салық салу өкілеттігін пайдаланудың дұрыстығына ғана қатысты. Бұл ретте, қазіргі таңда жүйенің конституциялықтығына қатысты ешқандай күрделі даулар сотқа түспеді, және Конгрестің шығындар жөніндегі өкілеттігі, Рейган әкімшілігі кезінде «Оңтүстік Дакота против Доль» ісінде көрсетілгендей, кеңейе түсуі мүмкін.

Әлеуметтік сақтандыру нөмірін ұрлау

Әлеуметтік қауіпсіздік нөмірлері жеке басын ұрлау және басқа да қылмыстар кезінде пайдалы болғандықтан, жарамды әлеуметтік қауіпсіздік нөмірлері мен оларға байланысты жеке ақпаратты алу үшін әртүрлі схемалар жасалды. 2006 жылдың ақпан айында Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы "Құрметті әлеуметтік қауіпсіздік нөмірі мен карта иесіне" деген жолдамамен, Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасынан келгендей көрінетін электрондық хабарламалардың бірнеше хабарламасын алды. Хабарламада оқырманға "біреу сіздің әлеуметтік қауіпсіздік нөміріңізді заңсыз пайдаланып, сіздің жеке басыңызды өзгертіп отыр" делінеді және оқырманды Әлеуметтік қамсыздандырудың интернет-сайтына ұқсас веб-сайтқа бағыттайды. "Мен біреудің осылай шалқақтап, адал жұртшылықты нысанаға алуына өте ашуланып отырмын", - деді комиссар Джо Энн Б. Барнхарт. "Мен Бас инспектордан осы алаяқтықты жасағандарды табу және соттау үшін барлық мүмкіндіктерін пайдалануды сұрадым". Осы жалған веб-сайтқа кірген адамнан өзінің жеке басын "әлеуметтік қауіпсіздік және банк ақпаратымен" растау сұралады. Содан кейін жеке тұлғаның кредиттік картасының нөмірі, жарамдылық мерзімі және PIN-коды туралы нақты ақпарат сұралады. "Біздің интернет-сайтымызда немесе телефон арқылы Әлеуметтік қамсыздандыру сізден ешқашан кредиттік картаңыздың немесе PIN-кодыңыздың мәліметтерін сұрамайды", - деп мәлімдеді комиссар Джо Энн Б. Барнхарт. Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасының бас инспекторы О'Карролл адамдардың жеке ақпаратын беру кезінде әрқашан сақтық танытуын ұсынды. "Егер сіз бұл ақпаратты кімге беріп жатқаныңызға толық сенімді болмасаңыз, әлеуметтік қауіпсіздік нөміріңізді немесе басқа жеке ақпаратты интернет арқылы немесе телефон арқылы бермеуіңіз керек", - деді О'Карролл. Алдамшылыққа қарсы күрес және оның алдын алу үшін Мүгедектікті тергеу жөніндегі ынтымақтастық бөлімі (CDIU) құрылды. Мүгедектікті тергеу жөніндегі ынтымақтастық бағдарламасы (CDI) SSA-ның мүгедектік бағдарламаларының тұтастығына үлкен үлес қосатын, ең табысты бастамалардың бірі болып табылады. Сонымен қатар, SSA-ның басқа бағдарламаларындағы алаяқтықтарды тергегенде, Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы басқа құқық қорғау органдарынан, соның ішінде Бас инспектор кеңсесінен, сондай-ақ мемлекеттік және жергілікті билік органдарынан тергеу жөніндегі көмек сұрай алады.

Алдамшы болуы мүмкін хабарламаларға шектеулер

Миллиондаған американдықтар үшін Әлеуметтік қамсыздандырудың маңыздылығын ескере отырып, көптеген тікелей пошта маркетологтары өздерінің хаттарын Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасынан келген ресми хабарламаларға ұқсатып жіберді, алушылардың оларды ашу ықтималдығын арттыру үшін. Оған жауап ретінде, Конгресс 1988 жылы Әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңға толықтырулар енгізіп, "Әлеуметтік қамсыздандыру" фразасын және бірнеше байланысты терминдерді Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасының мақұлдауы туралы жалған түсінік тудыратын кез келген жолмен жеке пайдалануға тыйым салды. Бұл заңның конституциялықтығы United Seniors Association, Inc. v. Social Security Administration, 423 F.3d 397 (4th Cir. 2005), 547 U.S. 1162; 126 S. Ct. 2346 (2006) (Findlaw сайтындағы мәтін) ісінде расталды.

Сақтау әрекеті

зейнетақы шоттарының орташа балансы барлық жас топтары бойынша орташа таза байлықтан жоғары. 65 жастан асқандардың 11,6% зейнетақы шоттарында кем дегенде 1 миллион доллар бар, бұл көрсетілген 407 581 доллар орташа көрсеткіштен екі еседен астам. 65 жастан асқандардың орташа таза байлығы шамамен 250 000 долларды құрайды (көрсетілген), бұл топтың орташа байлығының төрттен біріне жуық (көрсетілмеген). Әлеуметтік қамсыздандыру адамдардың үнемдеу әрекетіне үш түрлі жолмен әсер етеді. Байлықты алмастыру эффектісі зейнетке үнемдеп жүрген адам Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесі өзін қамтамасыз ететінін түсінгенде, жеке үнемдеуге қанша қаражат қажет екені туралы үміттерін азайтады. Зейнетке шығу эффектісі салық төлеуші зейнетке дейін жеткілікті сома жинау үшін жұмыс істеу қажетті жылдар санын азайту мақсатында әр жыл сайын көбірек үнемдеген кезде пайда болады. Мұрагерлік эффектісі салық төлеуші Әлеуметтік қамсыздандыру салығынан туындаған ресурстардың азаюын сезініп, болашақта балаларын асырауға байланысты күтілетін шығындарды өтеу үшін жеке үнемдеуін арттырады.

Тұрмыс құнын төмендету (COLA)

Қазіргі уақытта зейнеткердің жәрдемақысы инфляцияға байланысты жыл сайын, тұтыну бағасы индексінің (CPI) өзгеруіне қарай түзетіледі. Кейбір экономистер тұтыну бағасы индексі экономикадағы бағаның өсуін шамадан тыс бағалайды және демек, жәрдемақыны түзетуге қолайлы өлшем емес деп санайды, ал басқалары CPI инфляцияның зейнеткерлерге қажетті заттар мен қызметтерге тигізетін әсерін жеткілікті бағаламайды деп есептейді. Қазіргі кездегі өмір сүру құнының түзетілуі қалалық жалақылы жұмыскерлер мен кеңсе қызметкерлерінің тұтыну бағасы индексіне (CPI W) негізделген. Еңбек статистикасы бюросы 38 географиялық аймақтағы 211 түрлі тұтыну тауарлары мен қызметтерінің бағасын үнемі тексеріп, 8018 тауарлық аймақ индексін есептейді. Көптеген басқа индекстер осы базалық индекстердің салмақты орташасы ретінде есептеледі. CPI W қалалық жалақылы жұмыскерлер мен кеңсе қызметкерлері тұтынатын тауарлар мен қызметтердің нарықтық жиынтығына негізделген. Бұл индекске арналған салмақтар әрбір жұп жылдың қаңтар айында жаңартылады. CPI W инфляцияны асыра бағалайды дейтіндер салмақтарды әр ай сайын жаңартуды ұсынады; бұл барлық қалалық тұтынушылар үшін тізбектелген тұтыну бағасы индексін (C CPI U) құрайды. C CPI U [немесе барлық қалалық тұтынушылар үшін тізбексіз CPI (CPI U)] қарт адамдарға көбірек зиян келтіреді дейтіндер қарт адамдардың жас адамдарға қарағанда медициналық көмекке көбірек мұқтаж екенін, ал медициналық көмектің құны экономиканың басқа салаларындағы инфляциядан жылдам өсіп жатқанын атап көрсетеді. Осы көзқарас бойынша, қарт адамдар сатып алатын заттардың құны CPI W, CPI U немесе C CPI U индексін алу үшін орташаланған нарықтық жиынтықтан жылдам өсуде. Кейбір сарапшылар бұл мәселені қарт адамдарға арналған CPI (CPI E) қолдану арқылы шешуді ұсынады. 2003 жылы экономистер Хобийн мен Лагакос әлеуметтік қамсыздандыру қоры CPI W қолданған жағдайда 40 жылда, ал CPI E қолданған жағдайда 35 жылда қаражаттан таусылатынын болжады.

Тұтыну

2016 жылы American Economic Journal: Macroeconomics журналында жарияланған зерттеуге сәйкес, 1952 жылдан 1991 жылға дейінгі Әлеуметтік қамсыздандыру төлемдерінің өсуі тұтынудың айтарлықтай, дереу және маңызды оң қарқынға ие болуына әкелді.

Денсаулыққа әсер ету

2021 жылғы зерттеуге сәйкес, 1935 жылғы Әлеуметтік қамсыздандыру туралы заң аясында егде жастағы адамдарға берілетін жәрдемақының ұлғаюы қарттар арасындағы өлім-жітімді 30-39%-ға азайтқан.