Кіріспе
АҚШ федералдық үкіметінің тәуелсіз мекемесі
АҚШ Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы (SSA) – АҚШ федералдық үкіметінің тәуелсіз мекемесі болып табылады. Ол зейнеткерлік, мүгедектік және асыраушыларын қамсыздандырудан тұратын әлеуметтік сақтандыру бағдарламасын басқарады. Көптеген жұмыс істейтін азаматтар осы жәрдемақылардың көпшілігін алу үшін табыстарынан әлеуметтік сақтандыру салығын төлейді; алушының жәрдемақысы жалақы алатын адамның жарнасына негізделген. Басқа жағдайларда, Мүгедектікке байланысты қосымша жәрдемақы (SSI) сияқты жәрдемақылар мұқтаждық деңгейіне қарай беріледі. Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы 1935 жылғы Әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңмен құрылды және ол заңда бекітілген. 1935 жылы «Әлеуметтік қамсыздандыру кеңесі» ретінде құрылып, 1946 жылы қазіргі атауын алды. Қазіргі басшысы – Мартин О’Мэлли. SSA 1200 филиалдық кеңсе, веб-сайт және жалпыақпараттық тегін телефон нөмірі арқылы халыққа қызмет көрсетеді. 2019 жылы 43 миллион адамға қызмет көрсеткен филиалдық кеңселер COVID-19 пандемиясынан кейін 2022 жылдың 7 сәуірінде қайта ашылды, олар екі жыл бойы жабық болған еді. SSA штаб-пәтері Мэриленд штатының Вудлоун қаласында, Балтимор қаласының батысында орналасқан, ол Орталық кеңсе деп аталады. Агенттік 1200 филиалдық кеңседен өзге, 10 аймақтық кеңсе, 8 өңдеу орталығы және 37 телеқызмет орталығын қамтиды. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, SSA-да шамамен 60 000 адам жұмыс істейді. SSA басшы емес қызметкерлері Америка мемлекеттік қызметкерлер федерациясының 1923-ші жергілікті бөлімімен өкілдік етіледі. SSA АҚШ-тағы ең ірі мемлекеттік бағдарламаны басқарады. 2022 қаржы жылында агенттік 66 миллион адамға 1,2 триллион доллар көлемінде әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақысын төлеуді жоспарлап отыр. Бұл жаңа бағдарламаны бақылау мақсатымен құрылды. Ол президент Франклин Д. Рузвельттің «Жаңа саясат» аясында 1935 жылғы 14 тамызда Әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңға қол қою арқылы құрылды. Кеңес президент тағайындаған үш басшыдан тұрды және бюджеті, қызметкерлері мен жиһазы болмады. Ол Гарри Хопкинс басқарған Федералдық төтенше жағдайларды жою басқармасынан уақытша бюджет алды. Алғашқы Әлеуметтік қамсыздандыру кеңсесі 1936 жылғы 14 қазанда Техас штатының Остин қаласында ашылды. Әлеуметтік қамсыздандыру салығы бірінші рет 1937 жылдың қаңтарында жиналды, сонымен бірге алғашқы біржолғы төлемдер де жасалды. 1939 жылы Әлеуметтік қамсыздандыру кеңесі министрлік деңгейіндегі Федералдық қауіпсіздік агенттігіне біріктірілді, оған SSB, АҚШ Халық денсаулығы қызметі, Азаматтық консервация корпусы және басқа да агенттіктер кірді. 1940 жылдың қаңтарында алғашқы тұрақты ай сайынғы жәрдемақылар төлене бастады.
Бас кеңсесі
SSA – Вашингтон қаласынан немесе оның жанындағы қалалардан ұлттық штаб-пәтерін шығарған алғашқы федералдық агенттіктердің бірі болды. Ол бастапқыда Балтиморде орналасқан, себебі қажет болатын қағаз тіркелмелерінің бұрын-соңды көрілмеген мөлшерін сақтауға қабілетті ғимарат қажет еді. 1936 жылы Вашингтонда қолайлы ғимарат болмағандықтан, Әлеуметтік қамсыздандыру кеңесі Балтимор портындағы Кэндлер ғимаратын уақытша орналасқан жер ретінде таңдады. Онда орналасқаннан кейін көп ұзамай, SSA үшін Вашингтонда жазбаларды сақтау талаптарына сай келетін тұрақты ғимараттың құрылысы басталды. Бірақ жаңа ғимарат аяқталған кезде Екінші дүниежүзілік соғыс басталды және ғимарат Соғыс министрлігіне берілді. Соғыс аяқталғаннан кейін агенттікті Вашингтонға көшіру тым қиын болады деп шешілді. Агенттік 1960 жылға дейін Кэндлер ғимаратында қалды, содан кейін Вудлонда жаңадан салынған штаб-пәтеріне көшірілді. Штаб-пәтер орналасқан жол, SSA үшін арнайы салынған, Қауіпсіздік бульвары (Мэриленд тас жолы 122) деп аталды және Балтиморды батыс қалалық аймақтарымен байланыстыратын маңызды магистральдардың біріне айналды. Қауіпсіздік бульвары – жақын орналасқан Балтимор айналма жолынан (Interstate 695) SSA шығу орнының атауы. Жақын жердегі сауда орталығы Security Square Mall деп аталды, ал Вудлоунды көбінесе бейресми түрде «Қауіпсіздік» деп атайды. Ютадан Мэрилендке дейін мыңдаған шақырымға созылатын 70-ші тас жолы SSA кампусына іргелес орналасқан саябақтағы тұрақпен аяқталады. Орынның шектеулі болуы және жүріп жатқан жөндеу жұмыстарына байланысты штаб-пәтердің көптеген қызметкерлері Вудлон аймағында жалға алынған орындарда жұмыс істейді. SSA-ның басқа да бөлімдері басқа жерлерде орналасқан. Мысалы, SSA-ның Мүгедектікке қатысты істерді қарау және қайта қарау кеңсесінің бас кеңсесі (Орталық кеңсе деп те аталады) Вирджиния штатының Фоллс-Черч қаласында орналасқан.
Аумақтық кеңселер
SSA-ның 1200-ден астам жергілікті бөлімшесі бар. 2019 қаржы жылында 43 миллион адам осы бөлімшелерге әлеуметтік төлемдер алуға, әлеуметтік қамсыздандыру куәлігін алуға немесе басқа да қызметтер алу үшін келді. COVID-19 пандемиясы салдарынан екі жылға жабық болғаннан кейін, далалық бөлімшелер 2022 жылдың сәуір айында қайта ашылды. SSA бөлімшелерді табу қызметін ұсынады, онда азаматтар бөлімшелердің телефон нөмірлерін және мекенжайларын таба алады. SSA сондай-ақ ұлттық тегін телефон нөмірі (1 800 772 1213) және веб-сайт арқылы қызметтер көрсетеді. Зейнетақы және мүгедектік бойынша төлемдерді онлайн өтініш беру арқылы алуға болады. Дегенмен, күйеуінен/әйелінен айрылғандарға төленетін төлемдерді алу үшін азаматтар SSA-ға жеке келіп өтініш беруі керек. Көптеген штаттарда әлеуметтік қамсыздандыру куәлігін алмастыруды қалаған адамдар оны онлайн алуға өтініш бере алады. Азаматтар қосымша әлеуметтік жәрдемақыға SSA-ның жергілікті бөлімшелерінде де өтініш бере алады. Бөлімше қызметкерлері SSI өтініш берушілеріне SNAP бағдарламасы арқылы азық-түлік көмегіне өтініш жасауда көмектеседі.
Қақпақ
Бастапқыда АҚШ-тағы жұмыс орындарындағы тек 56 пайызы ғана Әлеуметтік қамсыздандырумен қамтылған. Бүгінде бұл жүйе дерлік толығымен қолданылады, АҚШ-та жалақы алатын жұмыскерлердің 94 пайызы қамтылған жұмыс орындарында жұмыс істейді. Мемлекеттік және жергілікті органдардың қызметкерлері егер олар жұмыс берушілері арқылы мемлекеттік зейнетақы жүйесіне қатысса, Әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасына қатысуға міндетті емес. Дегенмен, мемлекеттік және жергілікті органдар 218-тармақ бойынша жасалған келісімдер арқылы бағдарламаға қатысуға құқылы. АҚШ-тағы 23,2 миллион мемлекеттік және жергілікті жұмыскердің шамамен 6,6 миллионы Әлеуметтік қамсыздандырумен қамтылмаған. Әлеуметтік қамсыздандыруға кірмейтін басқа жұмыскерлерге 1984 жылға дейін жұмысқа алынған федералдық қызметкерлер, теміржол қызметкерлері, кейбір отбасы мүшелері, кейбір студенттер және кейбір дін қызметкерлері жатады. сондай-ақ, Үкіметтік зейнетақылық өтемақы (GPO) иегерлері де кіреді. Теміржол қызметкерлері Әлеуметтік қамсыздандыру құрылғанға дейін Теміржол зейнетақы қорымен қамтылған. Бүгінде де олар солай, бірақ теміржол зейнетақысының бір бөлігі Әлеуметтік қамсыздандыруға «теңдестірілген» деп белгіленеді. Теміржол қызметкерлері Medicare бағдарламасына да қатысады. 1986 жылдан бері жұмысқа алынған немесе 218-тармақ бойынша келісімдерге сәйкес келетін барлық мемлекеттік және жергілікті органдардың қызметкерлері, Әлеуметтік қамсыздандыру бойынша қамсыздандырылмаған жағдайда да, Medicare бағдарламасына қатысады.
Қарт жастағылар, асыраушысынан қалғандар және мүгедектер
SSA зейнеткерлік, аман қалғандар және мүгедектерге арналған әлеуметтік сақтандыру бағдарламаларын басқарады, олар қарт немесе мүгедек жұмыс істеушілерге, олардың жұбайлары мен балаларына, сондай-ақ сақтандырылған жұмыс істеушілердің аман қалғандарына ай сайын төленетін жәрдемақыны ұсына алады. 2010 жылы 54 миллионнан астам америкалық азамат 712 миллиард долларға жуық әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақысын алды. Бағдарламалар негізінен жұмыс берушілер, жұмыскерлер және өзін-өзі сақтандырушылар жыл сайын төлейтін салықтар есебінен қаржыландырылады. Бұл түсімдер арнайы траст қорға түседі. Бұл бағдарламалар жиынтығында "Зейнетақы, аман қалғандар, мүгедектік сақтандыруы" (RSDI) деп аталады. SSA өзінің мүгедектік бағдарламасын ішінара Мүгедектік сот және тексеру кеңсесі (ODAR) арқылы басқарады, оның АҚШ бойынша аймақтық кеңселер мен тыңдау кеңселердің желісі бар. ODAR HALLEX деп аталатын нұсқаулық жариялайды, онда қызметкерлерге басшылық қағидалар мен процедураларды қалай іске асыру керектігі туралы нұсқаулар берілген. RSDI бағдарламасы – АҚШ федералды үкіметі басқаратын негізгі жәрдемақы бағдарламасы және кейбір алушылар үшін өмірлік кіріс көзі болып табылады. Төмен кірісті немесе үйсіз азаматтар үшін осы бағдарламаға қолжетімділікті арттыру – SSA-ның мақсаттарының бірі. SSA АҚШ Үйсіздер жөніндегі ведомствоаралық кеңесінің мүшесі және басқа муниципалитеттермен, округтермен, штаттармен, жергілікті және федералды серіктестермен бірлесіп SSI/SSDI жәрдемақысын алуға және оған құқығы бар азаматтарды мақұлдауға жұмыс істейді.
Қосымша кепілдік кірісі (SSI)
SSA сондай-ақ қарт, соқыр немесе мүгедек адамдарға қажеттіліктеріне негізделген қосымша әлеуметтік қамсыздандыру табысы (SSI) бағдарламасын басқарады. 1972 жылғы Әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңға түзетулер енгізілгенге дейін, аз табысты қарт, соқыр немесе мүгедек адамдар мемлекеттік бағдарламалардан жәрдемақы алды, олар «Қарлыларға көмек», «Соқырларға көмек» және «Мүгедектерге тұрақты және толық көмек» деп аталатын. Бұл бағдарламалар федералды қаржыландыруды алды, бірақ қатысу талаптары мен жәрдемақы төлеу мөлшері бойынша әртүрлі болды. 1972 жылғы түзетулер осы бағдарламаларды SSI бағдарламасымен алмастырды. SSA-ға SSI бағдарламасына жауапкершілік жүктелді және ол 1974 жылы жұмысын бастады. Бағдарлама бойынша жеке SSI алушыға 914 долларға дейін және SSI жұбайына 1371 долларға дейін федералды жәрдемақы төленеді. SSI жәрдемақылары Америка Құрама Штаттарының жалпы кірісінен төленеді. Кейбір штаттар федералды сомаға қосымша қаржылай көмек көрсетеді. SSI қажеттілікке негізделгендіктен, оған қатысу мүмкіндігі шектеулі табысы және мүліктік жағдайы бар адамдарға ғана беріледі. Сонымен қатар, қатысу шарттары әдетте АҚШ азаматтарына, ұлттық азаматтарына және АҚШ-тың 50 штатының бірінде, Колумбия округінде немесе Солтүстік Мариан аралдарында тұратын кейбір басқа топтарға (мысалы, кейбір босқындарға) ғана қолданылады. Америка Самоасында, Гуамда, Пуэрто-Рикода және АҚШ Виргин аралдарында тұратын АҚШ азаматтары мен ұлттық азаматтары SSI алуға құқылы емес. 2019 жылы 8 миллион адам SSI алды, оның ішінде 1,1 миллион мүгедек бала, 4,6 миллион мүгедек ересек және 65 жастан асқан 2,3 миллион адам бар. Кейбір жағдайларда, адамдар Әлеуметтік қамсыздандыру (RSDI) және SSI жәрдемақыларын бірдей алуға құқылы. Мысалы, Әлеуметтік қамсыздандырумен қамтылған жұмыс істеген және табысы мен мүліктік жағдайы шектеулі мүгедек адам Әлеуметтік қамсыздандыру бойынша мүгедектік жәрдемақысын (мүгедектікке дейін жұмыс істегендіктен) және SSI жәрдемақысының бір бөлігін (табысы мен мүліктік жағдайы шектеулі болғандықтан) алуы мүмкін. SSA мұндай алушыларды «бір мезгілде алушылар» деп атайды.
Медициналық сақтандыру
Medicare бағдарламасын басқару Medicare және Medicaid қызметтерінің орталықтарының жауапкершілігінде, бірақ бастапқы құқықтықты анықтау, кейбір сыйлықақы төлемдерін өңдеу және шектеулі халыққа ақпарат беру үшін SSA кеңселерi пайдаланылады. Олар сонымен қатар қаржылық мұқтаждылыққа негізделген «Қосымша көмек» деп аталатын бағдарламаны басқарады, ол Medicare-дің D бөлігі бойынша тағайындалған дәрі-дәрмектерге қатысты сыйлықақыларды, шегерімдерді және бірлескен төлемдерді төлеуге бенефициарларға көмектеседі. Осы бағдарлама бойынша берілетін жәрдемақылардың құны жылына шамамен 5000 долларға бағаланады. Жеке тұлғалар «Қосымша көмек» бағдарламасына онлайн режимінде немесе SSA телефоны арқылы өтініш бере алады.
Операциялар
Әлеуметтік қамсыздандыру алушыларын оның ауқымды бюрократиясындағы тұрақты және тиімді қызмет көрсетуді қамтамасыз ету үшін SSA «Бағдарламалық операциялар нұсқаулық жүйесі» (POMS) деп аталатын үлкен кітапты жинақтады, ол SSA-ның ішкі операцияларының дерлік барлық саласын реттейді. POMS SSA қызметкерлері күнделікті кездесетін сан алуан жағдайларды ең ұсақ-түйектеріне дейін толық сипаттайды, сондай-ақ әр жағдайға қолданылатын нақты саясат пен процедураларды көрсетеді.
Автоматтандыру
Әлеуметтік қамсыздандыру қазіргі заманғы цифрлық компьютерлер ойлап табылмас бұрын құрылған, бірақ перфокарталық деректерді өңдеу дамыған технология болатын. Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесі бағдарламаның басынан бастап автоматтандырылған бірлік тіркеу жабдықтарын кеңінен пайдаланды. Бұл Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасына жоғары тиімділікке қол жеткізуге мүмкіндік берді. SSA шығындары төленген жәрдемақының үлесінің шағын бөлігін құрайды. Активалардың пайызы ретінде басқару шығындары 0,39% шамасында.
Статистикалық жарияланымдар
Жыл сайын, аналар күніне дейін, SSA әлеуметтік қамсыздандыру карталарына берілген өтініштер негізінде АҚШ-та өткен жылы жаңа туған сәбилерге ең көп қойылған есімдердің тізімін жариялайды. Есепте әр жыныстан ең көп таралған 1000 есімнің тізімі бар. SSA веб-сайтындағы «Танымал сәби есімдері» беті толық тізімді ұсынады және өткен жылдардағы және нақты есімдерді іздеуге мүмкіндік береді. Жеке құпияны сақтау үшін SSA бір жыл ішінде бесеуден аз рет кездесетін есімдер туралы мәліметтерді жарияламайды.