Кіріспе
Daimler Benz DB 605 – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрастырылған неміс авиациялық қозғалтқышы. DB 601 үлгісінен дамытылған DB 605, 1942 жылдан 1945 жылға дейін Messerschmitt Bf 109 истребителінде, сондай-ақ Bf 110 және Me 210C ауыр истребительдерінде қолданылды. DB 610 – бір шығыс білігін айналдыруға жұмыс істейтін, ұқсас DB 606-ны алмастырған, Германияның жалғыз операциялық ауыр бомбалаушысы Heinkel He 177A-ның A 3 және барлық A 5 түрлерінде пайдаланылды. Лицензия бойынша жасалған DB 605 түрлері Macchi C.205, Fiat G.55, Reggiane 2005 және басқа итальяндық ұшақтарда қолданылды. Ол сондай-ақ шведтік SAAB B 18B және бастапқыда SAAB J 21 итермелеуші конструкциясында қолданылды. Барлық түрлері бойынша шамамен 42 400 DB 605 қозғалтқышы құрастырылды.
The Daimler Benz DB 605 is a German aircraft engine built during World War II. Developed from the DB 601, the DB 605 was used from 1942 to 1945 in the Messerschmitt Bf 109 fighter, and the Bf 110 and Me 210C heavy fighters. The DB 610, a pair of DB 605s geared to turn a single output shaft that replaced the similar DB 606, was used in the A 3 and all A 5 variants of Germany's only operational heavy bomber, the Heinkel He 177A. License built versions of the DB 605 were used in the Macchi C.205, Fiat G.55, Reggiane 2005 and some other Italian aircraft. It was also used in the Swedish SAAB B 18B and initially in the pusher design SAAB J 21. Approximately 42,400 DB 605s of all kinds were built.
Жобалау және әзірлеу
605 және 601 арасындағы негізгі айырмашылықтар үлкен сыйымдылық, жоғары айналымдар, жоғары сығылу қатынасы және күшті суперкомпрессор болды. Инженерлер цилиндрлерді қазіргі блоктың беріктігіне елеулі әсер етпестен үлкен диаметрге дейін бұрғылауға болатынын анықтады. Өзгеріс шағын болды, цилиндрдің диаметрі 601-дегі 150 мм-ден 605-тегі 154 мм-ге дейін артты, бірақ бұл жалпы сыйымдылықты 33,9 литрден 35,7 литрге дейін ұлғайтты. Өзгертілген клапан уақыты кіріс кезеңін ұлғайтып, жоғары жылдамдықтарда көлемдік тиімділікті арттыру үшін тазартуды жақсартты, бұл 601-дегі максималды рұқсат етілген айналымдарды 2600-ден 605-тегі 2800-ға дейін жақсартты. Осы өзгерістердің үйлесімі қуатты 1350 АТ (1332 а.к.)-дан 1475 АТ (1455 а.к.)-ға дейін арттырды. Қозғалтқыштың салмағы 700 кг-дан 756 кг-ға дейін өсті. Басқа жағынан, қозғалтқыш 601-ге ұқсас болды, ол кері V 12 (коленвал цилиндрлердің үстінде орналасқан). Екеуі де жанау үшін екі Bosch магниттері мен екі шамды пайдаланды. Bosch тікелей отын инъекциясы 90 барға дейін жеткізетін сорғымен қамтамасыз етілді. Май жүйесі үш сорғыны және 35 литрлік бөлек май багын пайдаланды. Суперкомпрессор дәуір үшін жетілдірілген, өйткені ол барометриялық бақыланатын гидравликалық муфтаны (сұйық жұптама) пайдаланды, бұл жүйеге биіктіктегі өзгерістерді автоматты түрде өтеуге мүмкіндік берді. Бір маңызды конструкциялық айырмашылық - шарлы подшипниктерден жай подшипниктерге ауысу, бұл нашарлаған майлау материалдарымен бірігіп, қызметте күрделі проблемаларға, соның ішінде қозғалтқыш өрттеріне әкелді; бастапқыда, мысалы, авариялық қуатты пайдалануға тыйым салынды. Daimler Benz подшипниктерді қайта жасап, май шашырату құрылғыларын және олармен байланысты салқындатқыштарды қосса да, RLM DB 605-ті "науқас қозғалтқыш" деп санады және соғыс аяқталғанға дейін проблемалар толық шешілмеді. DB 605 жүктемеге төзімділігімен қатар, соғыс кезеңіндегі Германиядағы материал тапшылығынан да қатты зардап шекті. Соғыс басталғаннан бастап никель және кобальт сияқты элементтердің жетіспеуі DB 605-тің шығарылатын клапандарының никель құрамын шамамен 13,5%-дан 8%-ға дейін төмендетті. Бұл оларды жеткілікті түрде коррозияға төзімді етпеді және пайдалану кезінде қабыршақтануға әкелді. Бұл қабыршақтану алдын ала тұтануға, содан кейін катастрофалық детонацияға және ақырында қозғалтқыштың істен шығуына әкелді. Бұл 1,42 ата коллекторлық қысымға рұқсат бермеудің басты себебі болды, бірақ қуат деңгейін шектеу туралы ресми бұйрық берілгенге дейін проблемалар ұзақ уақыт бойы сақталды (Jumo және BMW да біраз уақыт бойы дәл осындай проблемаға ұшырады). Бұл ақырында шығарылатын клапандарға өте ауыр хромды қаптау арқылы шешілді, бұл оларды бастапқы никель қорытпасына қарағанда маңызды элементті аз пайдалана отырып, қабыршақтануға жеткілікті түрде төзімді етті. BMW бұл қаптау әдісін бірінші болып әзірледі, өйткені Fw 190-дағы BMW 801 де детонациядан туындаған қозғалтқыш ақауларынан зардап шекті. 601-ге ұқсас, 605 "B4" отынымен, октан саны 87 болатын жұмыс істеуге арналған. 1944 жылы жаңа қозғалтқыштар сериясы енгізілді, бұл қозғалтқыштың 100 октанды "C3" отынымен жұмыс істеуіне мүмкіндік берді және әртүрлі қосымша қуатты арттыру агенттерін тарату жүйелері, мысалы MW50 метанол-су инъекциялық жүйесі және GM 1 азот оксиді инъекциялық жүйесі. DB 605AM, бастапқыда C3 және MW 50 отынымен жұмыс істеді, ұшып көтерілу кезінде қуаты 1800 АТ (1775 а.к.) дейін жақсарды. 1944 жылдың ортасында C3 талаптары алынып тасталды және стандартты B4 отыны MW 50-мен пайдаланылды. DB 605AS(M) DB 603-тен алынған үлкен суперкомпрессорды пайдалану арқылы ең жоғары номиналды биіктікті жақсартты, бірақ басқа жағынан A(M)-ға ұқсас болды. DB 605ASB ұшып көтерілу қуаты 1800 АТ (1775 а.к.) болды, бұл ASM жоғары биіктіктегі өнімділігін сақтап қалды. А сериясының соңғы нұсқасы 1945 жылғы DB 605ASC болды, ол ұшып көтерілу қуатын 2000 АТ (1973 а.к.) дейін жақсартты. 1942 жылдан бастап Daimler сонымен қатар C2 немесе C3 отынында жұмыс істейтін жаңартылған D сериялы қозғалтқышпен жұмыс істеді. 1944 жылдың соңында пайда болған алғашқы модель DB 605DM шағын сериясы болды, содан кейін DB 605DB/DC негізгі сериясы пайда болды. Бұл қозғалтқыштарға 50 МВт-ты құрайтын B4 отынын немесе 50 МВт-сыз C3 отынын пайдалануға мүмкіндік беретін реттелетін бұрандалы тоқтағыш орнатылған, бұл жағдайда қозғалтқыш DB 605DB деп аталды немесе 50 МВт-ты құрайтын C3 отыны пайдаланылды, бұл жағдайда қозғалтқышқа DC жұрнағы берілді. Егер 50 МВт-ты B4 отынымен пайдалану мүмкін болмаса, газды 1,45 ата-ға дейін шектеуге болады. Осылайша, бұл серия соғыстың соңғы айларындағы хаостық отын жағдайын қамтамасыз етуге өте қолайлы болды. Бұл қозғалтқыштар негізінен Bf 109G 10 және K 4 серияларында пайдаланылды. DB 605-тің ерекше қолданылуы - ол жаудан алынған Supermarine Spitfire-ге орнатылуы. 1942 жылдың қараша айында 131 эскадрильясының Spitfire VB EN830 NX X Германия басып алған Джерсидегі бұрыш даласында мәжбүрлі қону жасады. Ұшақ неміс күштерімен жөнделді және басқа модификациялармен қатар DB 605A қозғалтқышымен қайта жабдықталды. 1944 жылдың 14 тамызына дейін ұшақ Люфтваффе тарапынан пайдаланылды, сол кезде ол АҚШ Әуе күштерінің бомбалау шабуылы кезінде жойылды.
Көрмеде орналасқан қозғалтқыштар
DB 605 қозғалтқыштары Лондондағы Корольдік әуе күштері мұражайында және Вашингтон қаласындағы Ұлттық әуе және ғарыш мұражайында көрсетілімде тұр.