Кіріспе

1973 жылғы Роджер Зелазнидің ғылыми-фантастикалық романы «Today We Choose Faces» – американдық жазушы Роджер Зелазнидің 1973 жылғы ғылыми-фантастикалық романы. Алғашқы нұсқасында 1-бөлім 2-бөлімнен кейін келетін кеңейтілген естелік болатын, бірақ редактор Дэвид Хартвеллдің тілегімен бөлімдердің реті өзгертілді, ол романды хронологиялық тәртіпте жазудың тиімдірек екенін айтты. Зелазни кейіннен: «Сол кезде мен жас едім және ақшаға зәру болғандықтан, онымен пікір таластыруға шамам келмеді. Дегенмен, мен оны өзім жазған түрінде көбірек ұнатамын» деп жазды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл оқиға, көптеген Зелазнидің таза ғылыми фантастикалық романдары сияқты, бірнеше ғасыр өткен кезде орын алады. Баяндаушы, Анджело ди Негри есімді мафиялық қаскөй, қылмыстық ұйымның көбінесе заңды мұрагерлері тарапынан тоңдырылған күйден қайта тірілтіліп, адам қоныстанбайтын планетадағы қоршалған нысандағы ғалымды өлтіру міндеті тапсырылды.

1-бөлік

Романның бірінші бөлігі Негридің планетаға жасаған шабуылын суреттейді, онда ол ауыр қаруланған және броньды ғарыш капсуласында шабуылды бастайды. Күшті қорғаныс жүйесі капсуланы бірте-бірте жердегі шабуылға қолданылатын көлікке дейін азайтады, ол өз кезегінде Негри қолда ұстайтын қарумен жалғастыруға дейін тағы да нашарлайды, соңында ол тек қысқа қанжармен қалады. Жұмысын аяқтағаннан кейін телефон қоңырауын естітеді. Бұл оқиға бойына қайталап тұратын мотив. Оның құрбаны тіпті денесі өлгеніне қарамастан аман қалады және Негриге олар шайқасқан кезде соғыс болғанын және адамзат құрып кетуге айналдырғанын хабарлайды. Қалдықтарды сақтау үшін тек басқа ғимараттағы технология ғана көмектеседі. Негри осы жасырын орынды тауып, оқиғаның келесі кезеңіне шығады.

2-бөлік

Романның келесі бөлігі де бірінші тұлғада болса да, Негриге ешқандай қатысы жоқ сияқты. Баяндаушы – бүкіл Палатаға таралған құпия топтың мүшесі, адамдар сыртты көрмейтін, жасанды ортада өмір сүретін. Осы топ Палатаны басқарып тұр, ал біреулер мүшелерді бірінен соң бірі өлтіріп жатыр. Әр өлім қалғандарын дүрліктіреді, сондықтан олар клондар. (Романда бұрын сипатталғандай, клондау мүмкін, бірақ клондардың бір-бірімен түсіндірілмейтін психикалық байланысы бар.) Кабаланың бірі – Nexus, ол Палатаның барлығын басқаратын компьютермен байланыс жасай алады. Нексус өлтірілген сайын оның санасы басқа мүшеге көшеді. Кісі өлтіруші тізімін аяқтап бара жатқандықтан, баяндау тікелей бір Некстан екіншісіне ауысады. Әрқайсысы өлім кезінде алдыңғысының естеліктерін алады. Палатада Wings (Қанаттар) бар, әртүрлі бөлімдер, Passages (Өткелдер) арқылы байланысқан, бұл кеңістіктегі құрт тесіктері болуы мүмкін. Кейбір Wings тұрғын үйлерге, кейбірі кеңселерге, кейбірі өндіріске, кейбірі техникалық қызмет көрсетуге арналған, т.б. Wings ішінде деңгейлер бар. Wing Null – компьютер орналасқан жер, сонымен қатар, кабаланың жаман сезімдер мен жағымсыз естеліктерден арылуының сатыларын көрсететін тізбектің қондырғылары бар. Бұл Палатаның мақсатын көрсетеді – адамзатты құлдырауына себеп болған барлық қасиеттерден тазарта отырып, оны қайта босатуға дайындау. Бұл жақсырақ адамды өсіндіру үшін, кейде жағымсыз сипаттары бар адамдарды жоюды білдіреді. Баяндаушы ішкі демонмен күресуге мәжбүр, оны соңғы қондырғыны алып тастауға итермелейтін дауыспен. Ескі естеліктер толығымен басылмайды және осылайша көрінеді. Мистер Блэк деп белгілі болған кісі өлтірушінің қаупі күшейген сайын, дауыс тағы да қысым көрсетіп, бірінен соң бірі қондырғылар алынып тасталады, кабаланың тарихы туралы көбірек мәлімет ашылады. Баяндаушыға әйел ілесіп отыр, оның әкесі кабаланың қаламаған технологияны жою үшін өзін-өзі өлтіруге мәжбүр еткен, және ол Мистер Блэкті таниды. Бұл бөлім кеңселер, фабрикалар және қызметтік туннельдер арқылы үздірілмейтін қуып жететін шайқастарды көрсетеді, баяндаушы Мистер Блэкті іздейді және одан қашып құтылуға тырысады. Бір көріністе баяндаушы кеңселер арқылы қашып бара жатыр, ол әр үстелдің басынан өткенде телефон қуып жететіндей әзілмен қоңырау шалады. Қондырғылар алынып тасталғанда, баяндаушы қабілетті аңшыға айналады, сонымен қатар аяусыздыққа толы. Ақырында баяндаушы Блэкті өлтіреді, ол күлімсіреп көз жұмады. Себебі тез түсінікті болады. Блэк – тағы бір клон, оның жекелігі кабаланың бір мүшесіне көшеді. Баяндаушы көшуге қарсы тұрады, бірақ осылайша Блэктің басқаларының біреуін, барлығы Wing Null-де болатынын қабылдауына мүмкіндік бергенін түсінеді. Әйелмен бірге ол сол жерге жетеді, көбісі өлгенін, ал Блэк сыртқа қашып кеткенін көреді. Ол соңғы қондырғыны да алып тастады. Соңғы жекпе-жек Негри шабуыл жасаған жерде өтеді, Блэк баяндаушыны өлтіреді, бірақ енді міндетті түрде көшумен айналысуға мәжбүр.

Соңғы

Қара жаңа баяндаушы болады. Ол ұрланған клон еді, бірақ өзінің тегін есіне алмады. Ол Ұй қоғамының арасында, белгісіз күштің көмегімен өмір сүрді. Соңында ол Кабаланың дұшпанына айналды, Ұйды ашып, адамзатты қайтадан босатуға ниеттенді. Бірақ енді ол – Кабала, олардың барлық қайшылықты естеліктері мен мақсаттарымен бірге. Ол барлық бұрынғы қорғаныстармен күресіп, Нулл қанатына қайта оралуға тиіс. Клондардың бәрі Анджело Негриге байланысты екені анық болады. Соңғы шеткіште тартылғанда, Негридің жекелігі қайта жаңғырылады. Ол Ұйдың сәтсіздікке ұшырағанын түсінеді. Қалғаны – қанаттарды бұзып, компьютерді тоқтату ғана. Ол осылай істейді. Соңғы рет телефон қоңырауын естітеді. Әйел телефонға жауап береді. Бұл – барлық оқиғаларды бақылап келген денесіз ғалым. Негри әйелге хабар жеткізуді бұйырады.

Қабылдау

Зелазнидің өмірбаясын жазған Ф. Бретт Кокс оны "1960-шы жылдардағы Зелазнидің кез келген туындысы сияқты терең ойлы, жоғары мақсатты және батыл" деп атады, ал оның "бір тұзақтан екіншісіне тікелей өтетін, көбінесе жарылыстар мен зорлық-зомбылықпен және ерекше шрифттерде бейнеленген маңызды эпизодтармен толы қарбалас повество стилін" Альфред Бестердің туындыларымен, ал "баяндау қарқынын және ( ) қанаушы әлеуметтік инженерияға қарсы еркіндік күресі туралы негізгі мәтінді" А. Э. ван Вогтпен салыстырды, сондай-ақ Филип К. Диктің "параноидалық алапаттық пен өмірлік үрейдің көріністерінің" әсерін де атап өтті. Ричард Гейс оны "Роджер Зелазни соңғы жылдары жазған ең керемет роман" және "таңғажайып сезім, қимыл-әрекет, күдік пен ойға салатын мәселелердің тамаша үйлесімі" деп бағалады.