Мадам Лалори: Жаңа Орлеанның сериал кісі өлтірушісі
Delphine LaLaurie
Мадам Лалори – Жаңа Орлеандағы құлдарды азаптап өлтірген серийлі кісі өлтіруші. 1834 ж. үйінен қорлық көрген құлдар табылды, бұл оның атынан қара дақ тудырды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық сериялық кісі өлтіруші (1787–1849)
American serial killer (1787–1849)
Мари Дельфин Макарти немесе Маккарти (19 наурыз 1787 ж. – 7 желтоқсан 1849 ж.), көбінесе Madame Blanque деп немесе үшінші некесінен кейін Madame LaLaurie деп танымал, Нью-Орлеанның әлеуметтік өмірінде белгілі болған және өз үйіндегі құлдарын азаптап өлтірген деген күдікпен айыпталған сериялық кісі өлтіруші. Испан отаршылдық кезеңінде дүниеге келген ЛаЛаури Луизианада үш рет үйленген және екі рет жесір қалған. Ол 1834 жылдың 10 сәуіріне дейін Нью-Орлеан қоғамындағы беделін сақтап келді, сол күні өрт сөндірушілер оның Корольдік көшедегі үйіне шақырылды. Олар шатырында ұзақ уақыт бойы қатыгездік пен зорлық-зомбылыққа ұшыраған байланған құлдарды тапты. Кейіннен ашулы Нью-Орлеан тұрғындары ЛаЛауридің үйін тонады. Ол отбасымен бірге Францияға қашып кетті. ЛаЛауриге тиесілі деп саналатын үй француз кварталындағы танымал орын болып табылады, бұл оның тарихымен және архитектуралық маңыздылығымен байланысты. Дегенмен, үйі толқушылар тарапынан өртке ұшырады, ал 1140 Royal Street мекенжайындағы "LaLaurie Mansion" оның Нью-Орлеаннан кеткеннен кейін қайта салынды.
Marie Delphine Macarty or MacCarthy (March 19, 1787 – December 7, 1849), more commonly known as Madame Blanque or, after her third marriage, as Madame LaLaurie, was a New Orleans socialite and serial killer who was believed to have tortured and murdered slaves in her household. Born during the Spanish colonial period, LaLaurie married three times in Louisiana and was twice widowed. She maintained her position in New Orleans society until April 10, 1834, when rescuers responded to a fire at her Royal Street mansion. They discovered bound slaves in her attic who showed evidence of cruel, violent abuse over a long period. LaLaurie's house was subsequently sacked by an outraged mob of New Orleans citizens. She escaped to France with her family. The mansion traditionally held to be LaLaurie's is a landmark in the French Quarter, in part because of its history and for its architectural significance. However, her house was burned by the mob, and the "LaLaurie Mansion" at 1140 Royal Street was in fact rebuilt after her departure from New Orleans.
Бірінші неке
1800 жылдың 11 маусымында 13 жасында Дельфин Нью-Орлеандағы Сент-Луи соборында Испания королінің жоғары ранкті офицері, Кабальеро де ла Реал де Карлос атанған Дон Рамон де Лопес и Ангулоға тұрмысқа шықты.
On June 11, 1800, at age 13, Delphine married Don Ramón de Lopez y Angulo, a Caballero de la Real de Carlos, a high ranking Spanish royal officer, at the Saint Louis Cathedral in New Orleans.
Үшінші неке
25 маусым күні 1825 жылы, 1831 жылы ол 1140 Royal Street мекенжайындағы мүлікті сатып алды және күйеуінің көмегі аз болғанда, оны өз атынан басқарды.
On June 25, 1825, In 1831, she bought property at 1140 Royal Street, which she managed in her own name with little involvement of her husband.
Құлдарды азаптау және өлтіру және 1834 жылы ЛаЛауридің үйі өртенуі
Дельфинаның 1831 және 1834 жылдар аралығында құлдарын қалай ұстағаны туралы айтылатын әңгімелер әртүрлі. Харриет Мартино (1838 жылы жазған), 1836 жылғы сапары кезінде Нью-Орлеан тұрғындарынан естіген әңгімелерді баяндай келе, ЛаЛауридің құлдарының басқа құлдарға қарағанда "көңілсіз және қайғылы" көрінгенін мәлімдеді. Алайда, кем дегенде, көпшілік алдында ЛаЛаури қара нәсілді адамдарға жалпы "әдепті" болып көрінетін және құлдардың денсаулығына қамқорлық танытар еді. Сол кездегі сот тізімдері ЛаЛауридің екі құлын босатқанын көрсетеді (Жан Луис 1819 жылы және Девинс 1832 жылы). Мартиноның айтуынша, оның Роял-стриттегі үйінде құлдарға қатыгездікпен қарағаны туралы әңгімелер кеңінен тарағандықтан, жергілікті заңгер ЛаЛауриге құлдарды ұстау ережелерін еске түсіру үшін жіберілген. Бұл сапар барысында заңгер ЛаЛауридің құлдарға қатысты қандай да бір құқықбұзушылық жасағанына немесе қастандық жасағанына дәлел таппады. Мартино сондай-ақ 1836 жылы Нью-Орлеан тұрғындары арасында жасырын айтылған ЛаЛауридің қатыгездігі туралы басқа да әңгімелерді баяндады. Оның айтуынша, (заңгер келгеннен кейін) ЛаЛауридің көршілерінің бірі сегіз жасар құл қыздың жазадан қашуға тырысқанда, сарайдың төбесінен құлап қайтыс болғанын көрген. Қыздың денесі кейіннен сарай аумағында жерленді. Жанна ДеЛавин 1945 жылғы жазбасында баланың жасы 12-де екенін айтып, оның атын Лия (немесе Лия) деп атады. Кейінгі жазушылар бұл оқиғаны кеңейтіп, Лия Дельфинаның шашын сүртіп жатқанда кедергіге тап болғандықтан, ЛаЛаури ашуланып, қамшыны ұстап, оны қуғандығын айтты. Сол сияқты, Мартино ЛаЛауридің аспазын аштырып, ас үй пешіне тізгілеп байлап, оның қыздары өздері немесе басқаларға тамақ беруге тырысқанда ұрып-сапалағанын баяндады. 1834 жылдың 10 сәуірінде Король көшесіндегі сарайда ас үйден өрт шықты. Полиция мен өрт сөндірушілер келгенде, 70 жастағы аспаз әйелдің аяғынан пешке тізгіленгенін көрді. Аспаз кейіннен өртті өзіне-өзі қол жұмсау үшін қойғанын айтты, себебі ол жазаланудан қорқып, ең жоғарғы бөлмеге әкелінген құлдар "қайтып келмейтінін" мәлімдеді. Бұл үйге кіргендердің бірі судья Жан Франсуа (Ж. Ф.) Канонге болды, ол кейіннен ЛаЛаури сарайында (басқалармен бірге) "темір мойындық киген қара нәсілді әйелді" және "басына ауыр жарақат алған қарт қара нәсілді әйелді [ол] тұруға мүкіндігі жоқ" екенін куәлік берді. Канонге ЛаЛауридің күйеуінен меншіктегі құлдар туралы сұрағанда, оған "кейбір адамдар басқалардың үйіне заңдарды таңу және басқалардың ісіне араласу үшін үйде қалулары абзал" деп жауап берді. 1836 жылы таралған және Мартино баяндаған осы оқиғаның нұсқасы құлдардың аш болғанын, қамшымен терісі сыпырылғанын, қиын жағдайда байланғанын және бас тұрғысы өзгермейтін тік темір мойындықтар кигенін қосты. Құлдар жергілікті түрмеге жеткізіліп, жұртшылыққа көрсетілді. "The Bee" газетінің хабарлауынша, 12 сәуірге дейін 4000-ға жуық адам құлдардың "азаптарына көз жеткізу үшін" келген. Мартино өзінің 1838 жылғы "Батыс саяхаттарына шолу" кітабында бұл мәлімдемені қайталады, онда ол табылған денелердің саны екі екенін, соның ішінде жоғарыда аталған Лия да бар екенін жазды. Мартино 1836 жылы Роял-стриттегі сарайға жеке келгенде, ол әлі де бос және қираған күйде болды, "терезелері мен бос қабырғалары" бар еді.
Accounts of Delphine's treatment of her slaves between 1831 and 1834 vary. Harriet Martineau (writing in 1838), recounting tales told to her by New Orleans residents during her 1836 visit, claimed that slaves of LaLaurie were observed to be "singularly haggard and wretched" when compared to other enslaved individuals; however, at least in public appearances, LaLaurie was seen to be generally "polite" to black people, and solicitous of the health of those enslaved. Court records of the time show that LaLaurie freed two slaves (Jean Louis in 1819 and Devince in 1832). Martineau wrote that public rumors about her mistreatment of slaves at the Royal Street residence were sufficiently widespread, so much so that a local lawyer was dispatched to the property to remind LaLaurie of the laws for the upkeep of slaves. During this visit, the lawyer found no evidence to suggest wrongdoing or mistreatment of slaves by LaLaurie. Martineau also recounted other tales of LaLaurie's cruelty that were whispered amongst New Orleans' residents around 1836, saying that (subsequent to the visit of the lawyer) one of LaLaurie's neighbors saw an eight year old slave girl fall to her death from the roof of the mansion while trying to avoid punishment from a whip wielding LaLaurie. The girl's body was subsequently buried on the mansion grounds. Jeanne DeLavigne, in her 1945 account, gave the child's age as 12 years old and named her as Lia (or Leah). Later writers elaborated on the case, saying that Lia had been brushing Delphine's hair when she hit a snag, causing LaLaurie to grab a whip in anger and chase her. Similarly, Martineau recounted stories that LaLaurie kept her cook starved and chained to the kitchen stove, beating her daughters when they attempted to feed themselves or others. On April 10, 1834, a fire broke out in the Royal Street mansion, beginning in the kitchen. When police and fire marshals reached the residence, they found a 70 year old cook chained to the stove by her ankle. The cook later said that she had set the fire as a suicide attempt because she feared being punished, stating that slaves taken to the uppermost room "never came back". One of those who entered the premises was Judge Jean François (J. F.) Canonge, who subsequently deposed to having found in the LaLaurie mansion (among others) a "negress wearing an iron collar" and "an old negro woman who had received a very deep wound on her head [who was] too weak to be able to walk". Canonge said that, when he questioned LaLaurie's husband about those enslaved on the property, he was told in an insolent manner that "some people had better stay at home rather than come to others' houses to dictate laws and meddle with other people's business". A version of this story, circulating in 1836 and recounted by Martineau, added that the slaves were emaciated, showed signs of being flayed with a whip, were bound in restrictive postures, and wore spiked iron collars which kept their heads in static positions. The slaves were taken to a local jail, where they were available for public viewing. The Bee reported that, by April 12, up to 4,000 people had attended to view the slaves "to convince themselves of their sufferings". These claims were repeated by Martineau in her 1838 book Retrospect of Western Travel, where she placed the number of unearthed bodies at two, including the aforementioned child, Lia. By the time Martineau personally visited the Royal Street mansion in 1836, it was still unoccupied and badly damaged, with "gaping windows and empty walls".
Кейінгі өмір және өлім
Дельфин анасы мен екі әпкесі Паулин және Лорамен бірге Парижде сүргінде тұрып жатқан кезде, оның ұлы Паулин Бланк 1842 жылдың 15 тамызында күйеуінің інісі Огюст ДеЛассусқа хат жазып, Дельфиннің Нью-Орлеанға қайтуды қалағанын және бұл туралы көп уақыттан бері ойлап келе жатқанын айтты. Ол сол хатта анасының қаладан неліктен кеткенін білмегенін де жазды. Дельфиннің көңілі нашар болғанымен және қайтуға деген ниетіне қарамастан, балалары мен туыстарының қарсылығы оның жоспарынан бас тартуына себеп болды. ЛаЛоридің қайтыс болуының мән-жайы да әлі анық емес. 1888 жылы Джордж Вашингтон Кейбл Францияда шошқа аң аудау кезінде ЛаЛоридің қаза тапқаны туралы кең таралған, бірақ расталмаған әңгімені айтты. 1930 жылдардың соңында, 1924 жылға дейін Сент-Луис зиратының №1 күзетшісі болған Юджин Бэкс зираттың 4-ші аллеясында ескі, жарылған мыс тақта тапты. Тақтаға: «Мадам ЛаЛори, туған Мари Дельфин Маккарти, Парижде қайтыс болды, 7 желтоқсан, 1842 жыл, 6 жасында» деп жазылған. Бұл жазудың ағылшын тіліндегі аудармасы: «Мадам ЛаЛори, Мари Дельфин Маккарти туған, 1842 жылдың 7 желтоқсанында Парижде 6 жасында қайтыс болды». Алайда, Париждің француз мұрағаттарында ЛаЛори 1849 жылдың 7 желтоқсанында 62 жасында қайтыс болғаны көрсетілген. Бұл үй 1834 жылы наразылық білдірген халық тарапынан өртеліп, кем дегенде төрт жыл бұрынғы қалпында қалды. Одан кейін 1838 жылдан кейін Пьер Трастор оны қайта салып, қазіргі түріне келтірді. Келесі онжылдықтарда ол мемлекеттік орта мектеп, музыка консерваториясы, көп пәтерлі үй, жас құқық бұзушыларға арналған пана, бар, жиһаз дүкені және сәнді пәтерлер үйі ретінде пайдаланылды. Ғимараттың кіреберісінде темір торы бар, ал есігінде «көлігіндегі Фебус, гүлдердің шоғы және барельефтегі гүлдестелер» бейнесі салынған. 2009 жылдың 13 қарашасында мүлік, сол кезде 3,5 миллион долларға бағаланған, сот шешімімен аукционға қойылды және Regions Financial Corporation компаниясы оны 2,3 миллион долларға сатып алды. Мүліктің соңғы иесі 2010 жылы қазіргі иесі Майкл Уэллен 2,1 миллион долларға сатып алды.
While Delphine was living in exile in Paris with her mother and two sisters, Pauline and Laure, her son Paulin Blanque wrote on August 15, 1842, to his brother in law, Auguste DeLassus, stating that Delphine was serious about returning to New Orleans and had thought about doing so for a long time. He wrote in the same letter that he believed that his mother never had any idea about the reason for her departure from the city. Despite Delphine's "bad mood" and her determination to return, the disapproval of her children and other relatives had apparently been enough for her to cancel her plan. The circumstances of LaLaurie's death are also unclear. In 1888, George Washington Cable recounted a popular but unsubstantiated story that LaLaurie had died in France in a boar hunting accident. In the late 1930s, Eugene Backes, who served as sexton to St. Louis Cemetery #1 until 1924, discovered an old, cracked copper plate in Alley 4 of the cemetery. The inscription on the plate read, "Madame Lalaurie, née Marie Delphine Maccarthy, décédée à Paris, le 7 Décembre, 1842, à l'âge de 6–." The English translation of the inscription reads: "Madame Lalaurie, born Marie Delphine Mccarthy, died in Paris, December 7, 1842, at the age of 6–." According to the French archives of Paris, however, LaLaurie died on December 7, 1849, at the age of 62. This house was burned by the mob in 1834 and remained in a ruined state for at least another four years. It was then rebuilt by Pierre Trastour after 1838 and assumed the appearance that it has today. Over the following decades, it was used as a public high school, a conservatory of music, an apartment building, a refuge for young delinquents, a bar, a furniture store and a luxury apartment building. The entrance to the building bears iron grillwork, and the door is carved with an image of "Phoebus in his chariot, and with wreaths of flowers and depending garlands in bas relief". On November 13, 2009, the property, then valued at $3.5 million, was listed for auction as a result of foreclosure and purchased by Regions Financial Corporation for $2.3 million. The property last changed hands in 2010 when it was purchased by current owner Michael Whalen for $2.1 million (~$ in ).
ЛаЛори фольклорында
ЛаЛауридің мүліктегі құлдыққа түскендерді зорлау және өлтіру туралы халық арасында тараған әңгімелер 19 ғасырда Луизианада кеңінен таралды және Генри Кастелланос пен Джордж Вашингтон Кейблдің әңгімелер жинағында жарияланды. Кейблдің баяндамасы (1881 жылғы «Мадам Дельфин» романымен шатастырмаңыз) «Bee» және «Advertiser» газеттеріндегі замандас баяндамаларына, сондай-ақ Мартиноның 1838 жылғы «Батыс саяхатының ретроспекциясы» еңбегіне негізделген. Ол өз синтезі, диалогтары мен болжамдарын қосты. Де Лавинье осы мәлімдемелерге ешқандай дереккөз көрсетпеді, ал бастапқы дереккөздер оларды растамады. Бұл оқиға Калила Катерина Смитпен, «Жаңа Орлеанның әуестері мен вампирлері: Қараңғылыққа саяхат» (1998) кітабының авторымен, жаңадан көркейтілді, ол сонымен қатар Жаңа Орлеанда әуестік турлар ұйымдастырумен айналысады. Смит кітабында 1834 жылғы өрт кезінде құтқарушылардың тапқандығы айтылатын бірнеше нақты егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген, оның ішінде «қолы ампутацияланған және терісі дөңгелек үлгіде сызылған, адам құрылымындағы гусеницаға ұқсайтын құрбан» және мүшелері сындырылып, қайта орнатылған, «адам шағалайына» ұқсайтын тағы бір құрбан туралы айтылады. Смит кітабындағы көптеген жаңа мәліметтер дереккөзсіз келтірілген, ал кейбіреулері берілген дереккөздермен расталмады. Бүгінде ЛаЛаури туралы аңызды қазіргі заманғы баяндаушылар жиі Де Лавинье мен Смит нұсқаларын ашық түрде азаптау туралы айғақтардың негізі ретінде пайдаланады және ЛаЛауридің қамқорлығында қайтыс болған мүлікте тұрған құлдардың саны 100-ге жетеді деп есептейді.
Folk histories of LaLaurie's abuse and murder of those enslaved on the property circulated in Louisiana during the 19th century, and were reprinted in collections of stories by Henry Castellanos and George Washington Cable. Cable's account (not to be confused with his unrelated 1881 novel Madame Delphine) was based on contemporary reports in newspapers such as the Bee and the Advertiser, and upon Martineau's 1838 account, Retrospect of Western Travel. He added some of his own synthesis, dialogue and speculation. DeLavigne did not cite any sources for these claims, and they were not supported by the primary sources. The story was further embellished in Journey Into Darkness: Ghosts and Vampires of New Orleans (1998) by Kalila Katherina Smith, the operator of a New Orleans ghost tour business. Smith's book added several more explicit details to the discoveries allegedly made by rescuers during the 1834 fire, including a "victim [who] obviously had her arms amputated and her skin peeled off in a circular pattern, making her look like a human caterpillar," and another who had had her limbs broken and reset "at odd angles so she resembled a human crab". Many of the new details in Smith's book were unsourced, while others were not supported by the sources given. Today, modern re tellings of the LaLaurie legend often use DeLavigne and Smith's versions of the tale as the basis for claims of explicit tortures, and number enslaved people living on the property who died under LaLaurie's care at as many as 100.
Танымал мәдениетте
Кэти Бейтс "Американдық қорқынышты оқиға" антологиялық телехикаясының үшінші маусымында кейіпкердің өте еркін түсініктемесін сомдады, бұл жұмысына сыншылардың жоғары бағасын алып, "Primetime Emmy" сыйлығын – шектеулі немесе антологиялық сериалдар мен фильмдердегі ең үздік қосалқы актриса ретінде жеңіп алды. 1999 жылғы "Жылу маусымы" романында детектив жазушы Барбара Хэмбли 1834 жылғы өрт оқиғаларын және құлдарға жасалған қатыгездіктердің ашылуын сюжетіне енгізді. 2015–2017 жылдары жарық көрген Скотт Александрдың "Unsong" ғылыми-фантастикалық романында ЛаЛори ең жаман күнәкарларға арналған, тозақтың ең жақсы бөлігінде Гитлер мен Бериямен бірге есімдері аталады.
Kathy Bates portrayed a heavily fictionalized version of the character in the third season of the anthology television series American Horror Story to widespread critical acclaim and earned a Primetime Emmy Award for Outstanding Supporting Actress in a Limited or Anthology Series or Movie for her performance. In her 1999 novel Fever Season, mystery writer Barbara Hambly incorporated the events of the 1834 fire and discovery of the brutal treatment of the slaves into her narrative. In the 2015–2017 serialized science fiction novel Unsong by writer Scott Alexander, LaLaurie is mentioned as being in the nicest part of hell, reserved for the worst sinners, along with Hitler and Beria.
Газеттер мен журналдар
Байланысты мәтін сілтемеленген сканда жоғарғы сол жағында орналасқан. Оқуға қолайлы болу үшін осы мақаланың түйіндемесін мына жерде табуға болады: "Зұлымдықтың іздерімен". Байланысты мәтін сілтемеленген сканда жоғарғы сол жағында орналасқан. Оқуға қолайлы болу үшін осы мақаланың түйіндемесін мына жерде табуға болады: "Зұлымдықтың іздерімен".
– The relevant text appears at the top left of the linked scan. A transcript of this article can be found here In evil's footsteps for ease of reading. – The relevant text appears at the top left of the linked scan. A transcript of this article can be found here In evil's footsteps for ease of reading.
Веб-контент
"Францисвиллдегі тәжірибе". 2001 жылдың 3 қазаны.
"The St. Francisville Experiment". October 3, 2001.