Кіріспе

"Серік" деген мағынаны білдіретін араб сөзі, құрметті атақ ретінде қолданылады. Сахиб немесе Сахаб (صاحب) – "серік, жолдас" деген мағынаны білдіретін араб атағы. Бұл сөз Құранда алғашқы халифа Әбу Бәкірге қатысты қолданылған. Сахиб сөзі парсы, күрд, түрік, әзербайжан, қазақ, өзбек, түрікмен, тәжік, қырым татар, урду, хинди, пәнджәби, пашту, бенгал, гужарати, маратхи, рохинджа және сомали тілдері сияқты көптеген тілдерге қабылданған. Орта ғасырларда бұл атау ресми лауазым немесе құрмет көрсету үшін қолданылған. Қазір Оңтүстік және Орталық Азияда жоғары немесе төмен дәрежедегі адамға құрмет көрсету мақсатында қолданылады. Мысалы, Оңтүстік Азияда жүргізушілерді көбінесе "сахиб" деп атаса, басқа да жағдайларда да осылай қолданылады. Бұл құрметті атаудың орнына көбінесе "сэр" деген сөз қолданылады. Кейбір адамдар "сахиб" сөзін "сааб" деп қысқартады.

Уәли-ахад сахиб

Паланпурда биліктегі Навабтың кіші ұлдары мен еркек әулетінің мүшелері Сахибзада (есім) Хан деп аталатын, ал тақ мұрагері: Навабзада (есім) Хан, Вали ахад Сахиб болатын. Жүнігадта биліктегі Навабтың кіші ұлдары мен еркек әулетінің мүшелері "Сахибзада" және (есім) Ханжи Баби деп аталатын.

Жәм сахиб

Jam Sahib (Gujarati: જામ સાહેબ) – бұл қазір Гуджарат штатындағы Джамнагар деп аталатын, бұрынғы Наванагар княждығының билеуші ​​князінің лақабы.

Колониялық және қазіргі заманғы қолданысы

Сахиб араб тілінде "иесі" дегенді білдіреді және Үндістан субконтинентінде "мистер" (сонымен қатар "мастер" сөзінен алынған) және "миссис" ( "мистресс" сөзінен алынған) ағылшын тілінде қолданылатын сыпайы сөз ретінде жиі қолданылған. Бұл термин бүгінге дейін "мистер" және "миссис" сияқты қолданылып келеді, ал ағылшын тілінде сөйлейтіндер оны әдепті тілдесу үшін пайдаланады. "Сахиб" атаулары сикх гуруларымен байланысты қасиетті орындарға да қосылады, мысалы, Нанкана Сахиб, Патна Сахиб, Анандпур Сахиб. Британдық Үндістан армиясында британдық офицер вице-корольдің (яғни, үнділік офицердің) лауазымын "<шін> сахиб" немесе "<есім> сахиб" деп атаған. Үндістандық әскерлер өз кезегінде британдық немесе үнділік жоғары офицерлерін "сер" дегеннің орнына осылай атаған. Бұл тілдесу формасы тәуелсіз Үндістанның қазіргі армиясында да сақталған. "Сахиб" термині үнді немесе үнді емес ешкімге де кемсітпей қолданылған. Бұл 16 ғасырда саудагерлер ретінде субконтинентке келген еуропалықтарды да қамтыды, сондықтан бұл сөз еуропалық жазбаларда алғаш рет 1673 жылы кездеседі. "Пукка сахиб" дегені – нағыз және заңды билікті білдіретін термин, "толыққанды нағыз" деген мағынаны білдіреді. "Сахиба" – әйелдерге арналған дұрыс тілдесу формасы. Алайда, Британдық Радж кезінде мекемедегі әйелдерді атау үшін "мемсахиб" сөзі қолданылды, ол ағылшын тіліндегі "мадам" сөзінің өзгеруімен біріктірілген. Осы сөз сикх гуруларының есімдеріне де қосылады. "Сахиб" (әдетте "сааб" деп айтылады) термині P&O кемелерінде үнді немесе пакистандық экипажға ие офицерлерді, әсіресе жоғары лауазымды офицерлерді атау үшін қолданылған. P&O Cruises және Princess Cruises кемелерінде бұл термин көп жылдар бойы үнді немесе пакистандық емес кіші офицерлер жоғарғы палуба және мотор офицерлерін атау үшін қолданылып келді, тіпті кеме экипажында үнді немесе пакистандықтар болмаған жағдайда да.

Мұсахиб

Бұл атау (көпше түрі – musāhibān), этимологиялық тұрғыдан «бірге болу» немесе «дос болу» сөздерінің белсенді бөлігінен шыққан. Бастапқыда жолдас, серіктес, дос (абстрактты түсінігі – musāhabat) мағынасын білдіреді. Грек-эллинистік дәуіріндегі «филос» және Рим империясындағы «comes» сияқты, бұл атау сүйікті адамды (әсіресе ханзаданың сахибін) білдіріп, сондай-ақ кейбір ханзадалық мемлекеттерде тіпті министр, немесе жеке күзетші сияқты «жеке жақын» лауазымдар үшін де қолданылған.

Жалпы және келтірілген сілтемелер

Платтс, Джон Т. "Мусахиб". Урду, классикалық хинди және ағылшын тілдерінің сөздігі.