Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Серік" деген мағынаны білдіретін араб сөзі, құрметті атақ ретінде қолданылады. Сахиб немесе Сахаб (صاحب) – "серік, жолдас" деген мағынаны білдіретін араб атағы. Бұл сөз Құранда алғашқы халифа Әбу Бәкірге қатысты қолданылған. Сахиб сөзі парсы, күрд, түрік, әзербайжан, қазақ, өзбек, түрікмен, тәжік, қырым татар, урду, хинди, пәнджәби, пашту, бенгал, гужарати, маратхи, рохинджа және сомали тілдері сияқты көптеген тілдерге қабылданған. Орта ғасырларда бұл атау ресми лауазым немесе құрмет көрсету үшін қолданылған. Қазір Оңтүстік және Орталық Азияда жоғары немесе төмен дәрежедегі адамға құрмет көрсету мақсатында қолданылады. Мысалы, Оңтүстік Азияда жүргізушілерді көбінесе "сахиб" деп атаса, басқа да жағдайларда да осылай қолданылады. Бұл құрметті атаудың орнына көбінесе "сэр" деген сөз қолданылады. Кейбір адамдар "сахиб" сөзін "сааб" деп қысқартады.
Arabic word meaning "companion", used as honorific title
Sahib or Saheb ('/s//ɑː//h//ɪ//b/; صاحب) is an Arabic title meaning 'companion'. It was historically used for the first caliph Abu Bakr in the Quran. As a loanword, Sahib has passed into several languages, including Persian, Kurdish, Turkish, Azerbaijani, Kazakh, Uzbek, Turkmen, Tajik, Crimean Tatar, Urdu, Hindi, Punjabi, Pashto, Bengali, Gujarati, Marathi, Rohingya and Somali. During medieval times, it was used as a term of address, either as an official title or an honorific. Now, in South and Central Asia, it is almost exclusively used to give respect to someone higher or lower. For example, drivers are commonly addressed as sahib in South Asia and so on. The honorific has largely been replaced with sir. Some shorten sahib to saab.
Уәли-ахад сахиб
Паланпурда биліктегі Навабтың кіші ұлдары мен еркек әулетінің мүшелері Сахибзада (есім) Хан деп аталатын, ал тақ мұрагері: Навабзада (есім) Хан, Вали ахад Сахиб болатын. Жүнігадта биліктегі Навабтың кіші ұлдары мен еркек әулетінің мүшелері "Сахибзада" және (есім) Ханжи Баби деп аталатын.
In Palanpur, the younger sons of the ruling Nawab, and other male descendants in the male line, were styled Sahibzada (personal name) Khan; but the Heir Apparent: Nawabzada (personal name) Khan, Wali ahad Sahib. In Junagadh, younger sons of the ruling Nawab and other male descendants in the male line, were styled ' Sahibzada' and (personal name) Khanji Babi.
Жәм сахиб
Jam Sahib (Gujarati: જામ સાહેબ) – бұл қазір Гуджарат штатындағы Джамнагар деп аталатын, бұрынғы Наванагар княждығының билеуші князінің лақабы.
Jam Sahib (Gujarati: જામ સાહેબ), is the title of the ruling prince of Nawanagar, now known as Jamnagar in Gujarat, an Indian princely state.
Колониялық және қазіргі заманғы қолданысы
Сахиб араб тілінде "иесі" дегенді білдіреді және Үндістан субконтинентінде "мистер" (сонымен қатар "мастер" сөзінен алынған) және "миссис" ( "мистресс" сөзінен алынған) ағылшын тілінде қолданылатын сыпайы сөз ретінде жиі қолданылған. Бұл термин бүгінге дейін "мистер" және "миссис" сияқты қолданылып келеді, ал ағылшын тілінде сөйлейтіндер оны әдепті тілдесу үшін пайдаланады. "Сахиб" атаулары сикх гуруларымен байланысты қасиетті орындарға да қосылады, мысалы, Нанкана Сахиб, Патна Сахиб, Анандпур Сахиб. Британдық Үндістан армиясында британдық офицер вице-корольдің (яғни, үнділік офицердің) лауазымын "<шін> сахиб" немесе "<есім> сахиб" деп атаған. Үндістандық әскерлер өз кезегінде британдық немесе үнділік жоғары офицерлерін "сер" дегеннің орнына осылай атаған. Бұл тілдесу формасы тәуелсіз Үндістанның қазіргі армиясында да сақталған. "Сахиб" термині үнді немесе үнді емес ешкімге де кемсітпей қолданылған. Бұл 16 ғасырда саудагерлер ретінде субконтинентке келген еуропалықтарды да қамтыды, сондықтан бұл сөз еуропалық жазбаларда алғаш рет 1673 жылы кездеседі. "Пукка сахиб" дегені – нағыз және заңды билікті білдіретін термин, "толыққанды нағыз" деген мағынаны білдіреді. "Сахиба" – әйелдерге арналған дұрыс тілдесу формасы. Алайда, Британдық Радж кезінде мекемедегі әйелдерді атау үшін "мемсахиб" сөзі қолданылды, ол ағылшын тіліндегі "мадам" сөзінің өзгеруімен біріктірілген. Осы сөз сикх гуруларының есімдеріне де қосылады. "Сахиб" (әдетте "сааб" деп айтылады) термині P&O кемелерінде үнді немесе пакистандық экипажға ие офицерлерді, әсіресе жоғары лауазымды офицерлерді атау үшін қолданылған. P&O Cruises және Princess Cruises кемелерінде бұл термин көп жылдар бойы үнді немесе пакистандық емес кіші офицерлер жоғарғы палуба және мотор офицерлерін атау үшін қолданылып келді, тіпті кеме экипажында үнді немесе пакистандықтар болмаған жағдайда да.
Sahib means "owner" in Arabic and was commonly used in the Indian Sub continent as a courteous term in the way that "Mister" (also derived from the word "master") and "Mrs." (derived from the word "mistress") is used in the English language. It is still used today in the sub continent just as "Mister" and "Mrs." and continues to be used today by English language speakers as a polite form of address. "Sahib" is also appended to the names of holy places associated with the Sikh gurus such as Nankana Sahib, Patna Sahib, Anandpur Sahib. In the British Indian Army, a British officer would address a viceroy's commissioned officer (i. e., a native Indian officer) as "<rank> sahib" or "<name> sahib". In turn Indian soldiers would address British or Indian superiors with this term as a substitute for "sir". This form of address is still retained in the present day army of independent India. The term sahib was applied indiscriminately to any person whether Indian or non Indian. This included Europeans who arrived in the sub continent as traders in the 16th century and hence the first mention of the word in European records is in 1673. Pukka sahib was also a term used to signify genuine and legitimate authority, with pukka meaning "absolutely genuine". Sahiba is the authentic form of address to be used for a female. Under the British Raj, however, the word used for female members of the establishment was adapted to memsahib, a variation of the English word "ma'am" having been added to the word sahib. The same word is also appended to the names of Sikh gurus. The term sahib (normally pronounced saab) was used on P&O vessels which had Indian or Pakistani crew to refer to officers, and in particular senior officers. On P&O Cruises and Princess Cruises vessels the term continued to be used by non Indian/non Pakistani junior officers to refer to the senior deck and engine officers for many years, even when no Indian or Pakistani crew featured in the ship's company.
Мұсахиб
Бұл атау (көпше түрі – musāhibān), этимологиялық тұрғыдан «бірге болу» немесе «дос болу» сөздерінің белсенді бөлігінен шыққан. Бастапқыда жолдас, серіктес, дос (абстрактты түсінігі – musāhabat) мағынасын білдіреді. Грек-эллинистік дәуіріндегі «филос» және Рим империясындағы «comes» сияқты, бұл атау сүйікті адамды (әсіресе ханзаданың сахибін) білдіріп, сондай-ақ кейбір ханзадалық мемлекеттерде тіпті министр, немесе жеке күзетші сияқты «жеке жақын» лауазымдар үшін де қолданылған.
This title (pl. musāhibān), etymologically the active part. of to associate, or consort (with), means originally companion, associate, friend (the abstract term is musāhabat); not unlike the Hellenistic Greek Philos and the Latin Comes in the Roman empire, it became a title for a favourite (of a Sahib, especially a prince), and such 'personally close' positions as aide de camp, in some princely states even a Minister.
Жалпы және келтірілген сілтемелер
Платтс, Джон Т. "Мусахиб". Урду, классикалық хинди және ағылшын тілдерінің сөздігі.
Platts, John T. "Musahib". A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English.