Канада Конституциясының 35-бабы: Ұлттық құқықтар және келісімдер
Section 35 of the Constitution Act, 1982
Канада Конституциясының 35-бабы: Канаданың жергілікті халықтарының құқықтары мен келісімдері конституциялық түрде қорғалады. Құқықтар, жер иелігі, өкіметтену туралы мәселелер қарастырылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1982 жылғы Канада Конституциясы туралы Заңының 35-бабы Канададағы табиғи халықтардың түпкі құқықтары мен шарттар бойынша құқықтарын конституциялық түрде қорғауды қамтамасыз етеді. Бұл бөлім Канада Конституциясының құрамында болғанымен, Канаданың Құқықтар мен бостандықтар жарғысынан тыс қалады. Бұл бөлім "табиғи құқықтар" терминін анықтамайды және жабық тізім ұсынбады; 35-бап бойынша қорғалатын құқықтардың мысалдары: балық аулау, орман шаруашылығы, аң аулау, жерге құқық (жер иелену құқығымен салыстыра отырып) және шарттарды орындау құқығы. Табиғи халықтардың өздерін-өз басқару құқығы 35-бапқа кіре ме, жоқ па деген мәселе бойынша пікірталас жалғасуда. 2006 жылға дейін Канаданың Жоғарғы соты бұл мәселе бойынша ешқандай шешім қабылдаған жоқ. Дегенмен, 1995 жылдан бері Канада үкіметі 35-бап негізінде өздерін-өз басқару құқығын мойындайтын саясатты жүзеге асырып келеді.
Section of the Constitution Act, 1982 of Canada
Section 35 of the Constitution Act, 1982 provides constitutional protection to the indigenous and treaty rights of indigenous peoples in Canada. The section, while within the Constitution of Canada, falls outside the Canadian Charter of Rights and Freedoms. The section does not define the term "aboriginal rights" or provide a closed list; some examples of the rights that section 35 has been found to protect are fishing, logging, hunting, the right to land (cf. aboriginal title) and the right to enforcement of treaties. There remains a debate over whether the right to indigenous self government is included within section 35. as of 2006 the Supreme Court of Canada has made no ruling on the matter. However, since 1995 the Government of Canada has had a policy recognizing the inherent right of self government under section 35.
Түпкүлгіліктердің құқықтары
1982 жылы 35-бап Канада Конституциясына бекітілген кезде, сол кездегі Ұлттық үнді бауырластығының (кейіннен Алғашқы халықтар ассамблеясы (AFN) деп аталған) ұлттық басшысы болған Делберт Райли: «Түпкі халықтардың құқықтары – Алғашқы халықтар оларды қалай анықтаса, сондай. Олардың құқықтары еуропалықтармен байланыс жасамас бұрын қандай болса, еуропалықтармен байланыс жасағаннан кейін де солай болады» деген пікір білдірген. 35-баптағы «бар» деген сөз Канада Жоғарғы Сотының түпкі халықтардың қандай құқықтарының «барын» анықтау қажеттігін тудырды. Жоғарғы Сот R. v. Sparrow ісінде 1982 жылға дейін (35-бап күшіне енгенге дейін) түпкі халықтардың құқықтары жалпы құқық бойынша болғандығын шешті. Жалпы құқық заңнама арқылы өзгертілуі мүмкін. Сондықтан 1982 жылға дейін Канада Парламенті түпкі халықтардың құқықтарын жоя алатын, ал қазір ол 1982 жылы әлі де сақталған құқықтарды жоя алмайды. Құқықтарды жою тек үкіметтің осы құқықтарды жоққа шығару туралы «ашық және нақты ниетін» көрсететін акті арқылы ғана мүмкін. Sparrow ісінде Сот «танылған және расталған» деген сөздер түпкі халықтардың құқықтарына қол сұғу кезінде өкілеттіктерін қолданғанда ұстануды талап ететін үкіметтің сенімгерлік міндетін қамтиды деп тапты. Бұл түпкі халықтардың құқықтарының абсолютті емес екенін және жеткілікті себептер болған жағдайда оларға қол сұғылуы мүмкін екенін көрсетіп тұр. Sparrow ісінен кейін провинциялық заңнама түпкі халықтардың құқықтарын оларға тиісті басымдық берілген жағдайда ғана шектей алады. Алайда, Sparrow ісінде сот 35-баптың 1-тармағы бойынша түпкі халықтардың құқығы неде екенін қарастыру қажеттігі болған жоқ, өйткені тараптардың ешқайсысы да Musqueam халқының азық-түлік үшін балық аулауға түпкі халықтардың құқығы бар екеніне дау айтқан жоқ. Бұл мәселе R. v. Van der Peet ісінде дамытылды, онда Бас судья Лэмердің көпшілік шешімі бойынша, практика түпкі халықтардың құқығы деп танылуы үшін еуропалықтармен байланыс жасамас бұрын мәдениеттің ерекше сипатының ажырамас бөлігі болуы керек.
In 1982, when section 35 was entrenched into the Canadian Constitution, Delbert Riley — who was then the National Leader of the National Indian Brotherhood (later known as Assembly of First Nations (AFN)) — was quoted as saying that "Aboriginal Rights are what First Nations define them as. Their rights are what they were before European contact, and remain the same after European contact". The word "existing" in section 35(1) has created the need for the Supreme Court of Canada to define what Aboriginal rights "exist". The Supreme Court ruled in R. v. Sparrow that, before 1982 (when section 35 came into effect), Aboriginal rights existed by virtue of the common law. Common law could be changed by legislation. Therefore, before 1982, the Parliament of Canada could extinguish Aboriginal rights, whereas now it can no longer extinguish any rights that still existed in 1982. Extinguishment of rights can only occur through an act that showed "clear and plain intention" on the government to deny those rights. In Sparrow, the Court also held the words "recognized and affirmed" incorporate the government's fiduciary duty to the Aboriginal peoples which requires them to exercise restraint when applying their powers in interference with Aboriginal rights. This further suggests that Aboriginal rights are not absolute and can be encroached upon given sufficient reason. After the Sparrow case, provincial legislation can only limit Aboriginal rights if it has given them appropriate priority. However, in the Sparrow case, the court did not have to address what was in fact an Aboriginal right for the purposes of s.35(1),, since neither side disputed that the Musqueam had an Aboriginal right to fish for food. This was developed in R. v. Van der Peet where Chief Justice Lamer's majority decided that to be considered an Aboriginal right, a practice must have been integral to the distinctive nature of the culture prior to contact by Europeans.
Тақтың құрметі
Тарихи қарым-қатынастардың бір бөлігі ретінде, үкімет аборигендермен өзара әрекеттескен кезде патшаның беделі салмақта болады делінеді. "Патшаның беделі" принципі үкіметке бірқатар міндеттерді жүктейді. Осы принциптен туындайтын міндет – Корольдіктің кез келген салалық қызметтерде аборигендермен кеңесуі. Бұл міндет алғаш рет «Хайда ұлты Британдық Колумбияға қарсы (Ормандар министрі)» және «Таку өзені Тлингит тайпасы Британдық Колумбияға қарсы» сот шешімдерінде сипатталған. Бұл міндет «Провинция аборигендік құқық немесе титул болуы мүмкін екенін білгенде немесе білуі тиіс болғанда және оларға зиян келтіруі мүмкін әрекеттерді жоспарлағанда» қолданылады. Мұндай міндеттің болуын анықтау, бұзылып жатқан құқықтың күшімен қатар, үкіметтің әрекеттерінің теріс әсері мен салдарының ауырлығына байланысты.
As part of the historical relationship between them, any time the government is interacting with Aboriginal people the honour of the crown is said to be at stake. This principle of the "honour of the crown" imposes a number of duties upon the government. Flowing from the honour principle is a duty on the Crown to consult with Aboriginals in any industry activities. This duty was first described in the decisions of Haida Nation v. British Columbia (Minister of Forests) and Taku River Tlingit First Nation v. British Columbia. The duty is engaged when "the Province has knowledge, real or constructive, of the potential existence of Aboriginal right or title and contemplates conduct that might adversely affect them." The determination of such a duty depends both on the strength of the right that is being encroached upon as well as the negative impact and gravity of the government's conduct.
Жарғылық құқық емес
Хартиядағы абориген халқына ең тікелей қатысы бар бөлім – 25-бап. Ол тек Хартиядағы құқықтар абориген құқықтарын кемсітпейді деп айтады, сондықтан ол 35-баптай маңызды емес. Хартия 1982 жылғы Конституциялық актінің І бөлігін құрайды, ал 35-бап ІІ бөлімге енгізілген. Конституциядағы осы орналасуы маңызды деп есептеледі. Профессор Кент МакНил жазғандай, 35-бап аборигендердің өзін-өзі басқару құқығын көздейді, ал Хартия көбінесе жеке құқықтармен айналысады. Профессор Питер Хогг 35-бапты Хартиядан шығарудың оң және теріс салдары бар екенін айтты. 35-бап 1-бап немесе «қарамастан» ережесімен шектеле алмайды. Дегенмен, Хартияның 24-бабы, құқықтар бұзылған жағдайда шаралар қолдануға мүмкіндік береді, 35-бапқа қолданылмайды. Сонымен қатар, *R. v. Sparrow* ісінде сот 35-бапты шектеу үшін сынақ әдісін жасады, оны Хогг 1-баптың Оукс сынағымен салыстырды. Осыған қарамастан, профессорлар Тед Мортон мен Райнер Кнопф Хартияның сот шешімдеріне және сот билігінің кеңеюіне қатысты сын айта отырып, 35-бапты Хартияның бір бөлігі ретінде қарастырады. Олар: «35-бап техникалық тұрғыдан Хартиядан тыс тұрғанымен, Канаданың ең көрнекті нәсілдік азшылықтарының ерекше құқықтарын жариялағандықтан, соттарда орындалатын құқық ретінде Хартия революциясының маңызды бөлігіне айналды» деп жазады.
The section in the Charter that most directly relates to Aboriginal people is section 25. It merely states that Charter rights do not diminish Aboriginal rights; it is therefore not as important as section 35. The Charter forms Part I of the Constitution Act, 1982 while section 35 is placed in Part II. This placement in the Constitution is considered significant. Professor Kent McNeil has written it could be seen as meaning section 35 allows for Aboriginal self government, while the Charter is concerned with more individual rights. Professor Peter Hogg has argued there are negative and positive effects of excluding section 35 from the Charter. Section 35 cannot be limited by section 1 or the notwithstanding clause. However, section 24 of the Charter, which allows remedies for rights violations, is not available to section 35. Moreover, in R. v. Sparrow the Court developed a test to limit section 35 that Hogg has compared to the section 1 Oakes test. Despite this, professors Ted Morton and Rainer Knopff, in their criticisms of Charter case law and growing judicial discretion, treat section 35 as if it were part of the Charter. They write that "Section 35 is technically 'outside' of the Charter, but as a declaration of the special rights of Canada's most salient racial minority rights that are enforceable in the courts it has become an important part of the Charter revolution."