Кіріспе

1980 жылдардағы Гонконг – аумақтың байлығымен және ерекше өмір салтымен танымал болған кезең. Бұл кезде Гонконг әлі де Ұлыбританияның тәуелді колониясы (кейін тәуелді аумақ) болатын және саясаты, ойын-сауығы мен жылжымайтын мүліктің шарықтау бағаларымен әлемдік деңгейде танымал еді. Сонымен қатар, ол Ұлыбритания мен Қытай арасындағы қарқынды келіссөздердің нысанына айналып, Қытай-Британия бірлескен декларациясында шешімін тапты.

Өмірбаян

1843 жылы Гонконгтың британдық колонияға айналғаннан кейін, оның мәртебесі 1981 жылғы британдық азаматтық туралы заңмен тиімді түрде өзгертілді, ол 1983 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді. Заң барлық британдық колонияларды тәуелді аумақтар деп қайта атады (қазіргі теңіз арты аумақтарына ұқсас). Атауын өзгерту үкіметтің жұмыс істеу тәсіліне әсер етпеді, бірақ Гонконгтың 5 миллионнан астам тұрғынының ұлттық мәртебесіне әсер етті, олардың көпшілігі британдық тәуелді аумақ азаматтары мәртебесін алды – бұл мәртебе енді мұрагерлікпен берілмейді. Егемендік талаптарына қарамастан, Қытайдың ең жоғары басшысы Дэн Сяопин Гонконгтың еркін нарықтық экономикасымен бірден Халық Республикасына ассимиляциялана алмайтынын және мұндай әрекет екі елдің де мүддесіне жатпайтынын мойындады. Ол Гонконг (сондай-ақ Макао және мүмкін Тайвань) ҚХР құрамында өздерінің экономикалық жүйелерін сақтай алатын «бір ел, екі жүйе» саясаты деп аталатын тиімді тәсілді жақтады. 1984 жылдың 19 желтоқсанында ҚХР мен Ұлыбритания үкіметтері арасында Гонконг мәселесі бойынша Қытай-Британ бірлескен декларациясына (Бірлескен декларация) қол қойылды. Осы келісімге сәйкес, Гонконг 1997 жылдың 1 шілдесінде британдық тәуелді аумақ мәртебесінен бас тартып, одан әрі ҚХР-дың арнайы әкімшілік аймағы (АӘО) болады. Декларацияға қарсы болған және елден кетуге мүмкіндігі бар азаматтар эмиграцияның алғашқы толқынына себеп болды.

Халық саны

Гонконг халқының саны 1980 жылдардың басында 5 миллионға жетті және келесі он жылдағы орташа жылдық өсім 1,3% құрады. Он жылдықтың соңында қосымша 700 000 тұрғын халық санын 5,73 миллионға дейін арттырды. Әйелдер саны жылына 1,5% өсті, бұл көрсеткіш еркектерден (жылына 1,4%) жоғары болды, алайда 1996 жылға дейін әйелдер халықтың аз бөлігін құрастыра берді. Осы онжылдықта халықтың қартаюының алғашқы белгілері де көрінді, себебі 25 жасқа дейінгі тұрғындардың саны 1,2% азайды. 1982 жылғы деректерге (бар ең ертерек мәліметтер) сәйкес, үй шаруашылықтарының орташа мөлшері 4,01 адамды құрады, ал онжылдықтың соңында бұл көрсеткіш 3,67 адамға дейін төмендеді. 1980-ші жылдар табиғи өсімге қарағанда, көші-қонның (30,1%) нәтижесінде халықтың ең төмен өсуін көрсетеді.

Иммиграция және эмиграция

1978 жылдан 1980 жылдың қыркүйегіне дейін Қытай материгінен Гонконгқа шамамен 23 000 заңсыз иммигрант келді. 1980 жылдың 23 қазанында үкімет "бір рет тігізу" саясатын жойды. Осы күнден бастап ұсталған кез келген заңсыз иммигрант бірден өз туған жеріне қайтарылды. 1980-ші жылдардың басында Қытайдан келген иммигранттардың көп болуына байланысты жалақының төмендеуіне байланысты халықтың наразылығы күшейді. Екінші жағынан, Гонконг азаматтары 1997 жылы ауысудың белгісіздігіне байланысты Ұлыбританияға, Канадаға және АҚШ-қа жаппай көшіп кетуді бастады. 1980 жылдан 1986 жылға дейін әр жылы шамамен 21 000 адам Гонконгтан тұрақты түрде кетіп отырды. 1987 жылдан бастап бұл көрсеткіш жыл сайын 48 000 адамға дейін өсті.

Білім

1980 жылдардың басында Гонконгтың білім беру жүйесі жоғары білім алуға ниеттенген жастардың барлық 2%-ын ғана қабылдай алды. Үкімет 1989 жылға дейін оқу бағдарламаларын ел ішінде кеңейту туралы шешім қабылдаған жоқ. Осыған дейін жоғары білімді шетелде алу қалыпты жағдай еді. Жас спортшылар мен өнерпаздарды даярлау мақсатында екі арнайы институт ашылды. Юбилейлік спорт орталығы 1982 жылы, ал Гонконг сахналық өнер академиясы 1984 жылы сахналық өнер, музыка және осымен байланысты техникалық мамандықтарды үйрену үшін құрылды.

Ойын-сауық

1980 жылдардың ортасында Walkman кеңінен танымал болды. Бұл cantopop мәдениетінің дамуына үлкен үлес қосып, маңызды факторлардың біріне айналды. Лесли Ченг, Анита Муи және Алан Там ең танымал поп-жұлдыздардың қатарында болды. Super Sentai және Transformers сияқты басқа да телешоулар аударылып, тұрақты түрде көрсетілді. "Toys "R" Us" сияқты ойыншық дүкендерінің франшизасы Гонконгтың сауда орталықтарын толып кетті. Жапондық тауарлар сататын дүкендер, мысалы, Козуэй-Бейдегі Sogo, Hello Kitty-ді мәдени иконаға айналдырды. 1980 жылдары көптеген жаңа қалалық кеңес өнер орындарының ашылуымен, оның ішінде Цуэнь Ван қалалық залы (1980), Тюэнь Мун қалалық залы (1987), Ша Тин қалалық залы (1987), Гонконг мәдени орталығы (1989) және Шенг Ван азаматтық орталығы (1989) сахна өнеріне дем берді.

Гонконг киносы

1980 жылдары Гонконг фильмдері халықаралық аренада танымал болды. Джеки Чан акробатикалық өнерімен және қауіпті трюктерімен әйгірленді, оның Пекин операсындағы достары – Юэн Бяо және Саммо Хунг та кино индустриясындағы белгілі тұлғалар еді. Гонконгтағы трюктер – индустрияның ең бағалы белгісі саналды. Комедия жанры да Майкл Хуэй, Ричард Нг, Эрик Цанг және Джон Шум сынды актерлердің арқасында кең таралды. Чоу Юн Фаттың Джон Вумен бірлескен жұмыстары "Жақсырақ ертең" және "Қылқой" сияқты триадалық фильмдерге жаңа стандарт орнатты. Онжылдықтың ең танымал фильмдерінің қатарында "Полиция тарихы", "Жақсырақ ертең", "Асы бар жерлер", "Жеңімпаздар мен күнәкарлар" және "Жоба А" фильмдері болды.

Табиғи апаттар

1980 жылдары 8 нөмірлі дабыл сигналы берілген 10 тайфун және 10 нөмірлі дабыл сигналы берілген 1 тайфун болды. Ең қатты соққан үш тайфун – Эллен, Гордон және Джо тайфундары. 8 нөмірлі дабыл ең ұзақ сақталған тайфун – Линн қатты тропикалық дауыл 28 сағат 45 минут бойы 8 нөмірлі дабыл статусын сақтады.

Саясат

1989 жылы 27 мамырда Қытайдың Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтарға жауап ретінде 300 000-нан астам адам Виктория паркіне "Қытайға арналған демократиялық әндер" атты жиынға жиналды. Көптеген танымал Гонконг және Тайвань артистері Пекин студенттеріне қолдау көрсетті. 1989 жылы 4 маусымда Тяньаньмэнь алаңындағы қырғын халықты дүрліктірді. Бір миллионнан астам тұрғын қайғысын білдіру үшін митингіге қатысты.

Өңдеу

1980 жылдардың басында Гонконгтың жас жұмысшылары өңдеу өнеркәсібінен толығымен бас тартып бастады. Гонконгтың өндірістен алшақтауы осы он жылдық ішінде күш алды, өйткені өндірістің экономикадағы үлесі 1980 жылы 22,8% болса, он жыл өткен соң 16,7%-ға дейін төмендеді. Оның орнына қызмет көрсету саласына тәуелділік артты, ол ЖІӨ-нің 68,3%-дан 75,4%-ға өсті. Ең қарқынды дамыған салалар – сыртқы сауда, логистика және коммуникация, сондай-ақ жалпы жеке және қоғамдық қызметтер еді.

Жылжымайтын мүлік

1960 жылы Гонконг университеті мен Гонконг техникалық колледжі жылжымайтын мүлік саласындағы білім беруді ұсынған алғашқы оқу орындарының бірі болды, бірақ оқу жоспары қосымша бағдарлама ретінде қарастырылды. 1981 жылы Гонконг университеті RICS аккредиттеуін алған алғашқы мекеме болды. Бұл жылжымайтын мүлік білімі мен өнеркәсібін байланыстырудағы маңызды қадам еді. 1983 жылға қарай, капитал инвестицияларының 61% жылжымайтын мүлік секторына тиесілі болды. 1980 жылдары инфрақұрылымдық шығыстарға жұмсалған қаржы сомасы 1940 жылдан 1979 жылға дейінгі жылжымайтын мүлікке жасалған барлық инвестициялардың жалпы сомасын асып түсті. Саланы жаңарып отырумен қатар, халықтың жоғары тығыздығы көптеген адамдарға жылжымайтын мүлік сатудан табыс табуға мүмкіндік берді. Лан Квай Фонг сияқты аймақтар сол кезде жақсарып, әртүрлілік іздейтін адамдарды тарту үшін "балама" немесе "ашық" кеңістікке айналды. Бұрын құрылыс саласы дамымаған болса, көптеген аудандар жаңаруға мүмкіндік алды.

Қаржылық

Шетел валюта бақылауының болмауы және төмен салық Гонконг экономикасының бәсекеге қабілеттілігіне үлкен үлес қосты. Бірақ, еркін бағамдалу, саяси жағдайдың ушығуына байланысты туған алаңдаушылық 1983 жылы «Қара сенбіге» алып келді, бұл тұтынушылар сенімін тарихи төмен деңгейге түсірді. Соның нәтижесінде Гонконг байланысты валюта бағамы жүйесін қабылдады. Гонконг доллары мен АҚШ доллары арасындағы бағам 7,8 Гонконг доллары = 1 АҚШ доллары деп бекітілді. Гонконг Монетарлық органының валюта қоры нарықтық бағамды тұрақты деңгейде ұстауға жауапты болды. Ал он жылдың ішінде инфляция 1970 жылдары 5% болса, 1983 жылы 12,7% дейін өсті.

Көлік

Модификацияланған бастапқы жүйе, Массалық транзиттік темір жолдың (МТР) бірінші желісі 1980 жылдың ақпанында ханшайым Александраның ресми ашылуымен қолданысқа енді. 1980-ші жылдар бойы МТР қарқынды түрде кеңейді. 1982 жылы Цуэнь Ванға дейінгі бағыт ашылды, ал 1986 жылы техникалық тұрғыдан күрделі Арал желісі пайдалануға берілді. Жаңа метро жүйесі көптеген жолаушыларды қысқа мерзімде тартты. Бұған қоса, Kowloon–Canton Railway (KCR) темір жолы 1980-ші жылдардың басында толықтай жаңғыртылды. Ол екі жолмен және электрлендірілген күйінде жаңартылды. Жаңа қалалар мен жаңа тұрғын үйлерді қамтамасыз ету үшін жаңа станциялар салынды, ал бірнеше ескі станциялар жабылды. ККР сондай-ақ 1988 жылы Юэн Лонг және Тюэн Мун жаңа қалаларын байланыстыратын жаңа жеңіл темір жол желісін ашты.