Венгрия Корольдігіндегі Баранья округі

Кіріспе

Венгрия Корольдігінің қаулысы Баранья (Венгрия Корольдігінің Баранья, / Баранья, ) – Венгрия Корольдігінің әкімшілік қаулысы (комитетусы). Оның аумағы қазіргі Венгрияның Баранья облысы мен Хорватияның Осиек-Баранья облысына бөлінген. Аймақтың орталығы Печ қаласы болды.

География

Барань округі Барань аймағында орналасқан. Ол Венгрияның Сомоги, Толна, Бач-Бодрог және Вереце округтерімен шекаралас (соңғы округ Хорватия Славонияның құрамында болған). Округ Драва (солтүстік жағалауы) және Дунай (батыс жағалауы) өзендері бойымен, олардың қосылған жеріне дейін созылып жатқан. 1910 жылға қарай оның ауданы 5 176 км² құрады.

Тарихи негіздер

Баранья графтығы 11 ғасырда Венгрия Корольдігінің ең алғашқы графтықтарының бірі ретінде құрылды. Венгрияның Стефан I осы жерде епископтық орынды орнатты. 15 ғасырда Янус Панноний Печ қаласының епископы болды. 16 ғасырда Осман империясы Бараньяны жаулап алып, оны Мохач санжағының құрамына, Осман әкімшілік бөлімшесіне қосты, ал санжақтың орталығы Мохач қаласындағы түркілердің резиденциясы болды.

Тарих

17 ғасырдың соңында Бараньяны Габсбург монархиясы басып алды және 1687 жылғы Мохач шайқасынан кейін Габсбург Венгрия Корольдігіне қосылды. Габсбург үкімшілігі кезінде Германияның әртүрлі аймақтарынан неміс қоныс аударушылар, яғни Дунай швабтары келді. Стифолдер немесе Стифоллер Швове – Дунай швабтарының рим-католик тармағы. Олардың ата-бабалары шамамен 1717–1804 жылдары Хохштифт Фулда және айналасынан (Фулда Рим-католик діоцезі) Бараньяға қоныстанды. Олар 2-ші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін өздерінің неміс диалектісі мен мәдениетін сақтап келді. Соғыстан кейін Дунай швабтарының көп бөлігі Потсдам келісіміне сәйкес одақтас әскерлері басып алған Германия мен Австрияға күштеп шығарылды. Бүгінде ескі Стифолерикалық Швовша диалектінде сөйлей алатын адамдар өте аз. Сондай-ақ, осы халықтың құрметіне саламның бір түрі аталған. 1918 жылы Бараньяның барлық аумағы серб әскерлері басып алды және жаңа құрылған Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің басқаруына өтті, бірақ республика ретінде де қарастырылды (Баранья Төменгі Республикасы). 1920 жылғы Трианон шарты бойынша округтің аумағы Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі (кейін 1929 жылы Югославия деп аталды) мен Венгрия арасында бөлінді. Округтің оңтүстік-шығыс бөлігі Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігіне, ал қалған бөлігі Венгрияға берілді. 1920 жылға дейінгі округтің бұрынғы югослав бөлігі 2-ші дүниежүзілік соғыс кезінде Венгрия басып алып, 1941 жылы Баранья округінің 1920 жылға дейінгі шекарасы қайта орнатылды. 1920 жылғы шекаралар 2-ші дүниежүзілік соғыстан кейін қайта жаңартылды және округтің аумағы тағы да қысқарды. 2-ші дүниежүзілік соғысқа дейін округтің тұрғындары католик Дунай швабтары болды, оларды жергілікті тұрғындар Стифолдер деп те атады, себебі олардың көптеген ата-бабалары 17 және 18 ғасырларда Фулдадан (аудан) келген. Көптеген бұрынғы неміс қоныс аударушылары 1945–1948 жылдары Потсдам келісіміне сәйкес одақтас әскерлері басып алған Германия мен Австрияға күштеп шығарылды. Дегенмен, бүгінде Бараньяда Венгриядағы немістердің ірі азшылығы тұрады. 1991 жылдан бастап, Хорватия Югославиядан тәуелсіздік алғаннан кейін, 1920 жылға дейінгі Баранья округінің югослав бөлігі Хорватияның құрамына кірді. 1991–1995 жылдар аралығында ол бүлікші хорват сербтерінің бақылауында болды, ал 1995–1998 жылдар аралығында Біріккен Ұлттар Ұйымы бұл аймақты (Біріккен Ұлттар Ұйымының Шығыс Славония, Баранья және Батыс Сирмиумға арналған уақытша әкімшілігі) өтпелі орган ретінде басқарды. Қазіргі уақытта Хорватияның Бараньясында мажар және серб азшылықтары, ал Венгрияның Бараньясында хорват азшылығы тұрады. Екі бөлігінде де рома халқының азшылығы бар, сондай-ақ немістер де кездеседі (көбінесе 1945 жылға дейін). Бүгінде қазіргі Венгрияның Баранья округіне тарихи Баранья округіне кірмеген батыстағы бірнеше аумақтар да кіреді (2-ші дүниежүзілік соғыстан кейін Сзигетвар ауданының көп бөлігі – бұрын Сомоги округінің құрамында болған – және басқа да бірнеше елді мекендер Баранья округіне берілді).

At the end of the 17th century, Baranya was captured by the Habsburg monarchy, and was included in the Habsburg Kingdom of Hungary after the Battle of Mohács (1687). Under the Habsburg rule, German settlers were taken from different parts of Germany, the so called Danube Swabians. The Stifolder or Stiffoller Shvove are a Roman Catholic subgroup of the so called Danube Swabians. Their ancestors arrived ca. 1717–1804 from the Hochstift Fulda and surroundings, (Roman Catholic Diocese of Fulda), and settled in Baranya. They held their own German dialect and culture until the end of WW II; after the war, the majority of Danube Swabians was expelled to Allied occupied Germany and Allied occupied Austria subsequent to the Potsdam Agreement. Only a few people can speak the old Stiffolerisch Schvovish dialect. Also a salami is named after these people. In 1918, the entire Baranya was captured by Serbian troops and was administered by the newly created Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, but as a Republic, see: Baranya Baja Republic. By the Treaty of Trianon of 1920, the territory of the county was divided between the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes (renamed to Yugoslavia in 1929) and Hungary. The south east of the county was assigned to the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, while the remainder was assigned to Hungary. The former Yugoslav part of the pre 1920 county was occupied and annexed by Hungary during World War II and the pre 1920 borders of Baranya county were restored in 1941. The post 1920 borders were restored again after World War II and the territory of the county reduced again. Until the end of World War II, the inhabitants were all Catholic Danube Swabians, also called locally as Stifolder, because the majority of their ancestors arrived in the 17th and 18th centuries from Fulda (district). Most of the former German settlers were expelled to Allied occupied Germany and Allied occupied Austria in 1945–1948, consequent to the Potsdam Agreement. Anyway a big Germans of Hungary Minority live in Baranya today. Since 1991, when Croatia became independent from Yugoslavia, the Yugoslav part of pre 1920 Baranya county is part of Croatia. Between 1991 and 1995 it was under occupation of rebel Croatian Serbs, while from 1995 through 1998 the United Nations administered that area (United Nations Transitional Administration for Eastern Slavonia, Baranja and Western Sirmium) as a transitional body. In modern times there is a Magyar and Serb minority in Croatian Baranja and a Croatian minority in Hungarian Baranya. Roma minority is present in both parts, as well as Germans (mostly until 1945). Today, the present Hungarian county of Baranya also include some lands in the west that were not part of the historic Baranya county (after World War II most of the district of Szigetvár – previously part of Somogy county – and some other localities was transferred to Baranya county).