Кіріспе
Американдық драматург (1908-1980) Роберт Ардрей (16 қазан 1908 - 14 қаңтар 1980) - американдық драматург, сценарист және ғылым жазушысы, мүмкін, ең танымал Территориалды императив (1966). Бродвей мен Голливуд карьерасынан кейін ол 1950-ші жылдары антропология мен мінез-құлық ғылымдары бойынша академиялық даярлығына оралды. Оның ең танымал пьесасы - "Түндер Рок". Ардрейдің ғылыми шығармалары сол кездегі әлеуметтік ғылымдардағы үлгілерге қарсы шықты. Оның ең көп оқылатын еңбектерінің екеуі - "Африкандық Жаратылыс" (1961) және "Территориялық императив" (1966) эволюциялық ғылым туралы жұртшылықтың хабардарлығын арттырды. Оның еңбегі соншалықты танымал болғандықтан, кейбір ғалымдар өздерінің салаларына кіріп шығуға шабыттанды деп атаған.
Robert Ardrey (October 16, 1908 – January 14, 1980) was an American playwright, screenwriter and science writer perhaps best known for The Territorial Imperative (1966). After a Broadway and Hollywood career, he returned to his academic training in anthropology and the behavioral sciences in the 1950s. His most famous play is Thunder Rock. Ardrey's science writing challenged models in the social sciences of his time. African Genesis (1961) and The Territorial Imperative (1966), two of his most widely read works, increased public awareness of evolutionary science. His work was so popular that some scientists cited it as inspiring them to enter their fields.
Өмір
Ардрей Чикагода, редактор және баспагер Роберт Лесли Ардрей мен Мари (туған есімі Хасвелл) ұлы болып дүниеге келді. 1919 жылы оның әкесі өпкө ауруынан көз жұмды. Ол Чикагоның оңтүстік жағында өсіп, жақын маңдағы Чикаго университетінде оқыды, 1930 жылы Фи Бета Каппадан Ph. Б . А . Мектепте оқыған кезінде ол өмір бойы ұстазы болып қалатын Торнтон Уайлдермен шығармашылық жазуды оқыды. Оның алғашқы пьесасы "Жұлдызды шашақ" 1935 жылы Бродвейде ашылып, бірнеше күн ғана созылып, Гудгенхайм стипендиясын алды. Ол көптеген сценарийлер жазды, соның ішінде "Үш мушкетер" (1948, Джин Келлимен), "Мадам Бовари" (1949) және "Ғажайып ел" (1959, Роберт Митчеммен; "Ғажайып елде" танымал негр лигасының шайқауышы Сатчел Пейдждің камеосы болды). Ол сондай-ақ, өзінің сценарийлерін жазды, соның ішінде сценарийі үшін Хартум (1966, режиссері Базил Дирден, басты рөлдерде Чарльтон Хестон және Лоуренс Оливье) ол үшін ол ең үздік сценарий, сценарий және сценарий бойынша академиялық наградаға ұсынылды. Сонымен қатар, ол Чикаго университетінде оқыған адам тегі мен мінез-құлқына қызығушылығын қайтадан оятты. Пьесалар он күн аралықта көрсетіліп, үлкен сәтсіздікке ұшырады. Ардрей "Үш онжылдықтың пьесалары" атты кітабының алғы сөзінде былай деп жазады: 1964 жылы жазған "Прозаның талдауы" атты кітабында Уильям Д. Темплмен үшінші сабақ ретінде Африканың Жаратылысын қолданды. Бұл кітапта оның Оңтүстік Калифорния университетіндегі студенттерінің талдаулары мен сұрақтары жазылған. 2004 жылы "Барлығын білемін" атты кітапты жазған А. Джейкобс бүкіл Британ энциклопедиясын оқып шыққаннан кейін, Африканың Жаратылыс кітабынан философия бөліміндегі үзіндісі энциклопедияны оқып жатқанда оқыған ең терең нәрсе болды деп мәлімдейді. Ардрей антропология, этиология, палеонтология, зоология және адам эволюциясы сияқты палеоантропология тақырыптары бойынша танымал аудиторияға жазды. Ол ғылыми маманданудың шекарасынан өткені үшін мақталды. Мысалы, "Observer" журналы "Қоғамдық келісімшарт" атты мақаласын қарап шығып, былай деп жазды: "Роберт Ардрей қазіргі кезде ғалымдар өздерінің арнайы тақырыптарын қоршап тұрған қоршауларды ашады. Ол олардың тапқан нәтижелерін ағылшын тілінде анық баяндап береді. Ол оларды адам туралы біртұтас ғылымға байланыстыруға тырысады, ол арқылы бәріміз өзімізді білуге тырысамыз ". Бұл "адам туралы ғылым" Ардрейдің "Адам табиғаты" сериясында төрт кітаптан тұрады: Африканың Жаратылысы: Адамның табиғаты мен жануарлар дүниесінің шығу тегі туралы жеке зерттеу (1961), Аумақтық императив: Меншік пен ұлттардың жануарлар дүниесінің шығу тегі туралы жеке зерттеу (1966), Әлеуметтік келісімшарт: Әрекеттің және тәртіпсіздіктің эволюциялық көздерін жеке зерттеу (1970), және Аңшылық гипотезасы: Адамның эволюциялық табиғаты туралы жеке қорытынды (1976). Реймонд Дарт пен Конрад Лоренцпен бірге Роберт Ардрей аңшылық гипотезасы мен қошқарлар теориясының ең танымал үш қолдаушысының бірі болды. Ардрей австралопитектердің алғысы миоцен және плиоцен дәуірлерінде миллион жыл бойы құрғақшылықтан аман қалған деп болжады, өйткені саванна таралып, ормандар қысқарып, етқоректі түрлердің аң аулау тәсілдерін бейімдеді. Тіршілік ету техникасы мен әлеуметтік ұйымдағы өзгерістер адамзатты басқа приматтардан бірте-бірте ерекшелендірді. Тамақпен қатар тамақтанудың өзгеруі адам миының ерекше дамуына ықпал етті. Ол билік құрған бос шиферлік гипотезаға қарсы шықты (осыған ұқсас мәдени детерминизммен). Бос шифрлық гипотезаны Ашли Монтегю қорғады (және Ардрей атақты шабуылға ұшырады). Бұл пікірталастар адамдардың шығу тегіне деген қызығушылықты арттырды. Ардрейдің идеялары режиссер Сэм Пекинпаға әсер етті, оған Стротер Мартин Ардрейдің екі кітабының көшірмелерін берді. Соңғы уақытта археология сарапшысы К. Крис Хирсттің айтуынша, 2015 жылы Homo naledi фоссилдерін зерттеуді сипаттайтын Адамзат таңы (2015 PBS фильмі) деректі фильмін қарап, 2001 жылғы "Адам таңы" тізбегіндегі маймылдардың зорлық-зомбылық әрекеттері "жалған болып дәлелденді", өйткені қазіргі заманғы дәлелдер олардың шынымен де вегетариандық екенін көрсетеді. Ардрейдің агрессия туралы кейбір тезистері дәлелденбегенімен, 1966 жылы Эдмунд Личтің шолуында Ардрей "ғылыми дыбысталған жалған ақпараттың кен орны" және оның кітабы "шау-шулы және ақымақ" деп аталды. Патрик Бейтсонның 1967 жылғы шолуында былай делінген: "Оның тұжырымдарын негізге алған дәлелдер осындай элементарлық қателіктермен ақталған, ал оның анықтамасы соншалықты �...
In his 1964 book The Analysis of Prose, William D. Templeman used African Genesis as his third lesson. The volume included analysis and questions from his students at the University of Southern California. A. J. Jacobs, who wrote the 2004 book The Know It All, about reading the entire Encyclopædia Britannica, asserts that a quote in the philosophy section from African Genesis was the most profound thing he read while reading the Encyclopædia. Ardrey wrote for popular audiences on topics in paleoanthropology, which encompasses anthropology, ethology, paleontology, zoology and human evolution. He was praised for crossing the boundaries of scientific specialism. The Observer, for instance, in its review of The Social Contract, wrote that "Robert Ardrey leaps across the fences with which scientists nowadays surround their special subjects. He reports their findings in clear English. He attempts to relate them in a single science of Man, by which all of us may try to know ourselves." This single "science of Man" was postulated in Ardrey's influential Nature of Man Series, which is composed of four books: African Genesis: A Personal Investigation into the Animal Origins and Nature of Man (1961), The Territorial Imperative: A Personal Inquiry Into the Animal Origins of Property and Nations (1966), The Social Contract: A Personal Inquiry into the Evolutionary Sources of Order and Disorder (1970), and The Hunting Hypothesis: A Personal Conclusion Concerning the Evolutionary Nature of Man (1976). Along with Raymond Dart and Konrad Lorenz, Robert Ardrey became one of the three most famous proponents of the hunting hypothesis and the killer ape theory. Ardrey postulated that precursors of Australopithecus survived millions of years of drought in the Miocene and Pliocene epochs, as the savannah spread and the forests shrank, by adapting the hunting ways of carnivorous species. Changes in survival techniques and social organization gradually differentiated pre humans from other primates. Concomitant changes in diet potentiated unique developments in the human brain. He challenged the reigning blank slate hypothesis (similarly aligned with cultural determinism). The blank slate hypothesis was defended (and Ardrey was famously attacked) by Ashley Montagu. This debate led to popular interest in human origins. Ardrey's ideas influenced director Sam Peckinpah, to whom Strother Martin gave copies of two of Ardrey's books, More recently, according to archeology expert K. Kris Hirst, reviewing the Dawn of Humanity (2015 PBS film) documentary which describes the 2015 studies of fossils of Homo naledi, the violent behavior of apes in the "Dawn of Man" sequence of 2001 has been "proven false", since contemporary evidence suggests that they were actually vegetarians. Though some of Ardrey's theses on aggression have been disproven,
A 1966 review by Edmund Leach said Ardrey was "a mine of scientific sounding misinformation" and his book was "noisy and foolish". A 1967 review by Patrick Bateson said "The arguments on which he bases his conclusions are shot through with such elementary mistakes, and his definitions are so loose, that he will surely mislead anyone who takes him seriously . Ardrey seems to be scarcely aware of the interactions involved in biological processes and to know nothing of the scientific method." A 1970 review by Carroll Quigley said "Ardrey pretends to be a scientist, or at least a science reporter; but in this book there is no more science than there is in a comic strip . It is true that Ardrey has read a great deal about animal behavior, but he never seems to grasp what it all means, and his biases prevent him from seeing what is really there." A 1970 review by C. E. S. Franks said "however well written they may be, his books are neither scientific works nor the works of a scientist. Robert Ardrey has misunderstood two of the basic concepts of the new biology, "aggression" and "territory", and has misapplied them in discussing human society". A 1972 review by anthropologist Michael G. Kenny said "though Ardrey says on occasion that one cannot reasonably argue from animals to man, he systematically ignores his own advice" and that Ardrey "does not in general cite any clear evidence for his case" and "pays no attention at all to much material which, for good or ill, could bear on his case. The result is that he became so thoroughly muddled there was no possibility that he might have given some kind of sense to the analysis of the bio social nature of society". A 1972 review by David Pilbeam said Ardrey's ideas were "based upon misinterpretation of ethological studies and a total ignorance of the rich variety of human behavior documented by anthropologists". A 1984 article said "the hard evidence for Ardrey's killer ape hypothesis, all from Dart, is slim" and was refuted in the early 1970s by paleontologists, in particular CK Brain and Elisabeth Vrba.
Қосымша ресурстар
Роберт Ардрейдің еңбектері бірнеше университет кітапханаларында сақталған. Роберт Ардрей жинағының негізгі мұрағаты Бостон университетінің Мугар мемориалдық кітапханасындағы Говард Готлиб мұрағаттық зерттеу орталығында орналасқан. Ратгерс және Чикаго университеті.