Кіріспе

Американдық драматург (1908-1980) Роберт Ардрей (16 қазан 1908 - 14 қаңтар 1980) - американдық драматург, сценарист және ғылым жазушысы, мүмкін, ең танымал Территориалды императив (1966). Бродвей мен Голливуд карьерасынан кейін ол 1950-ші жылдары антропология мен мінез-құлық ғылымдары бойынша академиялық даярлығына оралды. Оның ең танымал пьесасы - "Түндер Рок". Ардрейдің ғылыми шығармалары сол кездегі әлеуметтік ғылымдардағы үлгілерге қарсы шықты. Оның ең көп оқылатын еңбектерінің екеуі - "Африкандық Жаратылыс" (1961) және "Территориялық императив" (1966) эволюциялық ғылым туралы жұртшылықтың хабардарлығын арттырды. Оның еңбегі соншалықты танымал болғандықтан, кейбір ғалымдар өздерінің салаларына кіріп шығуға шабыттанды деп атаған.

Өмір

Ардрей Чикагода, редактор және баспагер Роберт Лесли Ардрей мен Мари (туған есімі Хасвелл) ұлы болып дүниеге келді. 1919 жылы оның әкесі өпкө ауруынан көз жұмды. Ол Чикагоның оңтүстік жағында өсіп, жақын маңдағы Чикаго университетінде оқыды, 1930 жылы Фи Бета Каппадан Ph. Б . А . Мектепте оқыған кезінде ол өмір бойы ұстазы болып қалатын Торнтон Уайлдермен шығармашылық жазуды оқыды. Оның алғашқы пьесасы "Жұлдызды шашақ" 1935 жылы Бродвейде ашылып, бірнеше күн ғана созылып, Гудгенхайм стипендиясын алды. Ол көптеген сценарийлер жазды, соның ішінде "Үш мушкетер" (1948, Джин Келлимен), "Мадам Бовари" (1949) және "Ғажайып ел" (1959, Роберт Митчеммен; "Ғажайып елде" танымал негр лигасының шайқауышы Сатчел Пейдждің камеосы болды). Ол сондай-ақ, өзінің сценарийлерін жазды, соның ішінде сценарийі үшін Хартум (1966, режиссері Базил Дирден, басты рөлдерде Чарльтон Хестон және Лоуренс Оливье) ол үшін ол ең үздік сценарий, сценарий және сценарий бойынша академиялық наградаға ұсынылды. Сонымен қатар, ол Чикаго университетінде оқыған адам тегі мен мінез-құлқына қызығушылығын қайтадан оятты. Пьесалар он күн аралықта көрсетіліп, үлкен сәтсіздікке ұшырады. Ардрей "Үш онжылдықтың пьесалары" атты кітабының алғы сөзінде былай деп жазады: 1964 жылы жазған "Прозаның талдауы" атты кітабында Уильям Д. Темплмен үшінші сабақ ретінде Африканың Жаратылысын қолданды. Бұл кітапта оның Оңтүстік Калифорния университетіндегі студенттерінің талдаулары мен сұрақтары жазылған. 2004 жылы "Барлығын білемін" атты кітапты жазған А. Джейкобс бүкіл Британ энциклопедиясын оқып шыққаннан кейін, Африканың Жаратылыс кітабынан философия бөліміндегі үзіндісі энциклопедияны оқып жатқанда оқыған ең терең нәрсе болды деп мәлімдейді. Ардрей антропология, этиология, палеонтология, зоология және адам эволюциясы сияқты палеоантропология тақырыптары бойынша танымал аудиторияға жазды. Ол ғылыми маманданудың шекарасынан өткені үшін мақталды. Мысалы, "Observer" журналы "Қоғамдық келісімшарт" атты мақаласын қарап шығып, былай деп жазды: "Роберт Ардрей қазіргі кезде ғалымдар өздерінің арнайы тақырыптарын қоршап тұрған қоршауларды ашады. Ол олардың тапқан нәтижелерін ағылшын тілінде анық баяндап береді. Ол оларды адам туралы біртұтас ғылымға байланыстыруға тырысады, ол арқылы бәріміз өзімізді білуге тырысамыз ". Бұл "адам туралы ғылым" Ардрейдің "Адам табиғаты" сериясында төрт кітаптан тұрады: Африканың Жаратылысы: Адамның табиғаты мен жануарлар дүниесінің шығу тегі туралы жеке зерттеу (1961), Аумақтық императив: Меншік пен ұлттардың жануарлар дүниесінің шығу тегі туралы жеке зерттеу (1966), Әлеуметтік келісімшарт: Әрекеттің және тәртіпсіздіктің эволюциялық көздерін жеке зерттеу (1970), және Аңшылық гипотезасы: Адамның эволюциялық табиғаты туралы жеке қорытынды (1976). Реймонд Дарт пен Конрад Лоренцпен бірге Роберт Ардрей аңшылық гипотезасы мен қошқарлар теориясының ең танымал үш қолдаушысының бірі болды. Ардрей австралопитектердің алғысы миоцен және плиоцен дәуірлерінде миллион жыл бойы құрғақшылықтан аман қалған деп болжады, өйткені саванна таралып, ормандар қысқарып, етқоректі түрлердің аң аулау тәсілдерін бейімдеді. Тіршілік ету техникасы мен әлеуметтік ұйымдағы өзгерістер адамзатты басқа приматтардан бірте-бірте ерекшелендірді. Тамақпен қатар тамақтанудың өзгеруі адам миының ерекше дамуына ықпал етті. Ол билік құрған бос шиферлік гипотезаға қарсы шықты (осыған ұқсас мәдени детерминизммен). Бос шифрлық гипотезаны Ашли Монтегю қорғады (және Ардрей атақты шабуылға ұшырады). Бұл пікірталастар адамдардың шығу тегіне деген қызығушылықты арттырды. Ардрейдің идеялары режиссер Сэм Пекинпаға әсер етті, оған Стротер Мартин Ардрейдің екі кітабының көшірмелерін берді. Соңғы уақытта археология сарапшысы К. Крис Хирсттің айтуынша, 2015 жылы Homo naledi фоссилдерін зерттеуді сипаттайтын Адамзат таңы (2015 PBS фильмі) деректі фильмін қарап, 2001 жылғы "Адам таңы" тізбегіндегі маймылдардың зорлық-зомбылық әрекеттері "жалған болып дәлелденді", өйткені қазіргі заманғы дәлелдер олардың шынымен де вегетариандық екенін көрсетеді. Ардрейдің агрессия туралы кейбір тезистері дәлелденбегенімен, 1966 жылы Эдмунд Личтің шолуында Ардрей "ғылыми дыбысталған жалған ақпараттың кен орны" және оның кітабы "шау-шулы және ақымақ" деп аталды. Патрик Бейтсонның 1967 жылғы шолуында былай делінген: "Оның тұжырымдарын негізге алған дәлелдер осындай элементарлық қателіктермен ақталған, ал оның анықтамасы соншалықты �...

Қосымша ресурстар

Роберт Ардрейдің еңбектері бірнеше университет кітапханаларында сақталған. Роберт Ардрей жинағының негізгі мұрағаты Бостон университетінің Мугар мемориалдық кітапханасындағы Говард Готлиб мұрағаттық зерттеу орталығында орналасқан. Ратгерс және Чикаго университеті.