Кіріспе

6 ғасырдағы грек лирикалық ақыны Стесихор (/s//t//ə/'s//ɪ//k//ə//r//ə//s/; , Stēsichoros; 630 555 б.д.д.) - қазіргі Калабрияның (Оңтүстік Италия) грек лирикалық ақыны. Ол лирикалық метрімен эпикалық әңгімелер айтып, оның өмірі туралы кейбір көне дәстүрлер, мысалы, тиран Фалариске қарсылық танытуы және соқырлықтан айыққандығы туралы айтылады. Ол грек Александриясы ғалымдары қадірлеген тоғыз лирикалық ақындардың бірі болды, бірақ оның шығармалары ежелгі түсіндірмешілердің арасында салыстырмалы түрде аз қызығушылық тудырды, сондықтан оның поэзиясының біраз фрагменттері сақталып қалды. Дэвид Кэмпбелл былай дейді: "Стезихор кез келген басқа ірі лирикалық ақынға қарағанда уақытпен қатты күресті". Египет папирустарында (әсіресе және даулы түрде, Лилль Стезихоры) жазылған соңғы табылған деректер оның шығармашылығын түсінуде кейбір жақсартуларға әкеліп соқты, оның Гомердің эпикалық баяндауы мен Пиндар сияқты ақындардың лирикалық баяндауы арасындағы байланыс ретінде рөлін растады. Стесихор мифті 6-ғасырдағы өнерде бейнелеуге және афиналық драмалық поэзияның дамуына маңызды ықпал етті.

Өмірбаян

Стесихор 630 жылы Таяу Италияның Калабриядағы Метаврос (қазіргі Gioia Tauro) қаласында дүниеге келді және 555 жылы Сицилиядағы Катанде (қазіргі Катания) қайтыс болды. Кейбіреулер оның Сицилиядағы Химерадан келгенін айтады, бірақ бұл оның өмірінің кейінгі кезеңінде Метавростан Химераға көшкенімен байланысты. Аркадиядағы Паллантийден жер аударылғанда ол Катанға (Катания) келді және ол қайтыс болған кезде оның есімімен аталған Стезихорей қақпасының алдында жерленді. Ол 37-ші Олимпиадада (б.з.д. 632/28) дүниеге келгендіктен, лирикалық ақын Алкманнан кейінгі болған. Ол 56-шы Олимпиадада (556/2 б.з.д.) қайтыс болды. Оның геометрияның маманы болған Мамертин деген ағасы және заң шығарушы Хелианакс деген екінші ағасы болды. Ол лирикалық ақын еді. Оның поэмалары 26 кітапқа бөлінген. Олар оның Еленаны қорлаған сөз жазғаны үшін соқыр болғанын және Еленаны мақтаған "Палинода" жазғаны үшін көрген түсі арқылы көзі көрді дейді. Ол Стезихор деп аталды, өйткені ол цитрада әншілер хорын алғаш рет құрған (стестай); оның аты бастапқыда Тизиас болды.

Шығармалары

Ежелгі адамдар Стезихордың лирикалық қасиеттерін славянның дауысымен байланыстырған, мысалы, Палатин антологиясынан алынған мына үзіндіде: "Оның тууы кезінде, ол күннің жарығына жеткен кезде, бір жерден немесе басқа жерден ауаға саяхаттап, оның еріндеріне байқалмай отырып, оның айқын әнін соқты". Бұл оқиғаны Плиний Егдеуі қайталайды, бірақ оның шығармасының эпикалық қасиеттері ежелгі түсіндірмешілерді таң қалдырды. Дәл осындай жағдайда, Галикарнасс Дионисий Стесихорусты "оның тақырыптық жағдайларының көркемдігі үшін мақтады; оларда ол кейіпкерлерінің қасиеттері мен беделін сақтады", ал Лонгинус оны Геродот, Архилох және Платонмен бірге авторлардың 'ең Гомерлік' ретінде таңдап алады. Қазіргі ғалымдар ежелгі түсініктердің жалпы мәнін қабылдауға бейім. Тіпті Квинтилиан атап өткен 'қателік' де қолдау табады: 'ұзақ уақытқа созылған', деп атаған бір қазіргі ғалым, дәлел ретінде келтірген, 400 жолдық аралық Герионның өлімін оның көркем күтуінен бөліп тұр. Сол сияқты, "жақында ғана ашылған Лилль папирусының" "стильдің қайталануы мен бос болуы" бір қазіргі ғалымның пікірінше, бұл стихикорейдің авторлығын дәлелдеу болып табылады, бірақ басқалар оны бастапқыда қарсылық ретінде қолданған. Сонымен қатар, лирикалық метрі әр түрлі, соло орындау үшін лаврмен бірге жүреді, бұл Гомердің өзі өлеңін қалай жеткізгенін көрсетеді. Бұл хор техникасы ма, жоқ па, Стесихораның лирикасының триадикалық құрылымы дактилдік метріне жаңа баптауларға мүмкіндік берді. оның өлеңдеріндегі басым метрі және Гомер эпосының анықтамалы метрі осылайша Гомердің сөз тіркестерін жаңа жағдайларға бейімдеуге мүмкіндік берді. Алайда, Стесихор эпикалық поэзияның формасын қайта құрудан да көп нәрсені жасады. Палинода сияқты шығармалар эпикалық материалды қайта құру болды: Троя соғысының сол нұсқасында жауынгерлер елес Хелен үшін шайқасты, ал шынайы Хелен үйде қалды немесе Мысырға кетті (төмендегі түйінді қараңыз). Грекияның "Лирикалық дәуірі" ішінара өзін-өзі ашу және өзін-өзі білдіру болды, бірақ Алкей мен Сапфоның шығармаларында сияқты батырлық құндылықтар мен эпикалық тақырыптарға деген алаңдаушылық әлі де сақталып қалды:

Жалған шығармалар

Кейбір өлеңдер ежелгі көздер бойынша Стезихорға қатысты, соның ішінде буколикалық өлеңдер мен Калице және Радин сияқты кейбір махаббат әндері. Бұл - Мармор Париумда аталған төртінші ғасырға жататын тағы бір Стесихордың еңбектері болуы мүмкін.

Ілиялық тақта

Бовилья Римнен он екі шақырымдай жерде, Август дәуірінен қалған ескерткіштің бастапқы орны болды, қазір Капитолий мұражайында орналасқан. Тас ескерткіш Трояның құлауының көріністерін бейнелейді, әрі: Ιλίου Πέρσις κατα Στησίχορον ('Стезихордың айтуынша Трояның құлауы') деген жазу бар. Ғалымдар бұл кітапта Стезихоростың "Трояның тозығы" атты поэмасында баяндалған оқиғалар тура айтылған ба, жоқ па деген сұраққа екіге бөлінеді. Мысалы, Эней мен оның әкесі Анхис " қасиетті заттармен " Гесперияға " бара жатқан көрініс бар, бұл Стисихордың поэзиясына қарағанда Вергилийдің поэзиясына көбірек қатысты болуы мүмкін.