Кіріспе
Түркияның Шығыс Анатолиядағы муниципалитет
Мерез
Елазыг ежелгі Харпот қалашығының маңындағы Мезре деп аталатын қала болды. Генрих Хюбшманн Мезре Птолемей айтқан Мазара (Μαζάρα) елді мекені деп сенді, ал Николас Адонц бұл атауды араб тілінен аударғанда егістік жер немесе кенті деген мағынаны білдіреді (түрік тілінен мезра, "кенті" деп алынған). Мезре Ағават Мезрасы ("ағалардың / жер иелерінің кенті") деген сөздің қысқартылуы болуы мүмкін, бұл Харпуттың кейбір беделді адамдарының қаладан айдалып, 18-ші ғасырдың аяғында жақын маңдағы ауылдарға қоныстанғандығымен түсіндіріледі.
Арпут
Кейбір армяндар Харпуттан 1617 жылы бұл жерге қоныс аударған, сондықтан Элазиг кейде армян тілінде Нор Харберд ("Жаңа Харпут") деп аталатын. Сирия тілінде қаланың атауы Картберт () немесе Харпут () болып табылады.
Елазығ
Осман империясының Мамурет-ул-Азиз вилайеті құрылғаннан кейін Мамурет-ул-Азиз атауы қалаға балама атау ретінде қолданыла бастады. Бұл атау тез арада әл-Әзиз (Елазиз;
Тарих
Мезре (болашақтағы Элазиг) қаласы егістіктегі төбеден төменгі құнарлы жазықта құрылды. Ол Харпуттың оңтүстік-батысында орналасқан. Бұл аймаққа біздің заманымыздан бұрын 2000 жылы қоныстанған хуриттер - бұл аймақтың ең көне тұрғындары. Харпут пен оның айналасындағы аймақ ең үлкен көлемде Урарту патшалығының бөлігі болды, ал урарттар бұл жерде бекініс салған алғашқылар болуы мүмкін. Тарихшы Хакоб Манандиан оны бұрынғы Хаяса Аззи конфедерациясының басты бекінісі деп санайды. Харпут Софен патшалығының алғашқы астанасы Каркатиоцерта (көбінесе Эгилмен сәйкестендіріледі) орнында немесе оның жанында болуы мүмкін. 1883 жылы жазылған ресми тарихқа сәйкес, Мезре бастапқыда Харпут маңындағы шағын ауыл болды, ол 1780-90 жылдары Харпуттан жер аударылған атақты отбасылардың бірі - Четелизадалардың ресми резиденциясы болды. 1834-36 жылдары Четелизадалар губернатор мен әскери қолбасшы Решид Мехмед-пашаны қабылдады, ол елді мекенді империяның шығыс аймақтарындағы науқандары үшін гарнизонға айналдырды. 1850-60 жылдары Мезре армян буржуазиясының гүлденген шағын қала немесе Харпут маңындағы қалашыққа айналды. 1869 жылы армяндық Крикор Ипекджиан (кейіннен Фабрикаториан) Мезреде жібек фабрикасын құрды. 1901 жылы Харпутте құрылған америкалық консулдықтың ғимараты іс жүзінде Мезреде орналасқан. Харпут американдық миссионерлер үшін көп жылдар бойы маңызды станса болды. Миссионерлер Евфрат колледжін, діни семинарияны және ұлдар мен қыздарға арналған мектептерді құрды. Ол 1915 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін оның ғимараттары Осман әскерімен тәркіленді және казарма ретінде пайдаланылды. 1895 жылы қарашада түрік және күрд үкіметтері жазықтағы әрмен ауылдарын қырғынға ұшыратып, тонап, өртеп жіберді. Сол айда Харпутқа шабуыл жасалып, американдық мектептер өртелді. Армениялықтардың геноциді кезінде көптеген тұрғындар қаза тапты. Түрік армиясы оны Дерсім көтерілісі кезінде операция базасы ретінде қолданған. Елазығ 1936 жылдан 1952 жылға дейін Төртінші Бас инспекцияның орталығы болды. Бас инспекция Элазиг, Эрзинкан, Бинголь және Тунчели провинцияларын қамтыды және әскери билік астындағы губернатор-командирмен басқарылды. Ол азаматтық тұрғындар үстінен кеңінен билік жүргізді және түрік парламенті рұқсатынсыз өлім жазасын қолдануға бұйрық бере алды. 1948 жылы губернатор-командирдің лауазымы бос қалды, бірақ Бас инспекторлар үшін құқықтық база тек 1952 жылы ғана жойылды. Епархияда екі діни қызметкер бар, негізгі шіркеу ескі қамал қабырғасының жанында ежелгі Меримана Килисесиде орналасқан. 1850 жылы Харпуттың әрмен католик епархиясы құрылды, бірақ әрмендер геноцидінен кейін тұрғын епархия ретінде қайта құрылмады, тек әрмен католик титулярлық қарауы ретінде. XIX ғасырда салынған Армения евангелистік шіркеуі, көлік тұрағының ортасында бұрынғы қалқаны ретінде сақталған.
Экономика
19 ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың басында Елазыг Еуропаға жүзім, әбзел және бадам экспорттады. Бұл аймақта опиум да өсірілетін. Бал да өндірілді, бірақ экспортқа емес, жергілікті тұрғындар тұтынатын. ХХ ғасырдың басында бұл аймақта алтын да табылған. 1966-1974 жылдары Кебан бөгетінің құрылысына 30 000-нан астам адам және кем дегенде 212 ауыл зардап шекті, бұл бірнеше бұрын халық тұратын аймақтарды су басқан. Плотинаның құрылысы кезінде көшіп кетуге мәжбүр болғандардың көбі Елазигке қоныстанды және мемлекет оларға төлеген өтемақыларды Елазигтегі үйлерге немесе шағын бизнеске жұмсады. Алайда Кебан бөгеті зардап шеккен аймақтардағы отбасылардың 80% -дан астамы жерсіз шаруалар болды, сондықтан өтемақы алуға құқығы жоқ немесе өте аз ақша алатын аз жері бар шаруалар болды (Коюнлу 1982: 250) бөгет, өнеркәсіп және тау-кен өндірісі жоғары деңгейдегі урбанизацияны (1970 жылы 42,7%) құрайды, бұл Шығыс Анатолияның орташа деңгейінен асып түседі. Аймақтың негізгі ауыл шаруашылығы қызметі жүзімдіктерде орналасқан, ал Елазығ басқа ауыл шаруашылығы өнімдерінің нарықтық орталығы болып табылады. Елазигтің мемлекеттік жүзімдіктері Бузбаг, толық хош иісті қызыл шарап өндіруімен ерекшеленеді. Бүгінде Елазыг - Елазыг провинциясының астанасы. Бұл - университет пен өнеркәсіптік базасы бар, бірақ тарихи ескерткіштер аз. Ерекшелік - ежелгі цитадель және Харпут қаласы, қазіргі уақытта Елазиг муниципалитетіне қарасты, қала орталығынан солтүстікке қарай 5 шақырым жерде орналасқан. Даму министрлігі жүргізген есеп бойынша, Елазыг - өңірдегі ең дамыған қала (және провинция), бұл оны Шығыс Анадолия аймағының ең дамыған аймағы етеді.
The dam, industry, and mining accounts for the high level of urbanization (42.7% in 1970) surpassing the average levels for Eastern Anatolia. The main agricultural activity of the area centers around vineyards and Elazığ also serves as a market hub for other agricultural products. The state run vineyards of Elazığ are notable for their production of Buzbağ, a full flavored red wine. Today, Elazığ is the capital of the Elazığ Province. It is a busy city with a university and an industrial base, although historic monuments are scarce. The exception is the ancient citadel and town of Harput, a dependency of the greater municipality of Elazığ today situated three miles (3 mile (5 km)) to the north of the city centre. Elazığ is the most developed city (and province) in the region, according to a report carried out by the Ministry of Development, making it the most developed region of Eastern Anatolia Region.
География
Елазығ 30 миль ұзын аңғардың солтүстік-батыс бұрышында орналасқан, жергілікті тұрғындар оны Улуова (сөзбе-сөз Ұлы аңғар) деп атайды. Бұл аймақтың армяндары бұл аңғарды "Восгеташд" (Алтын жазық) деп атаған. Оның биіктігі - 38 градус 41 минут Солтүстік, 39 градус 14 минут Шығыс. Елазық провинциясы солтүстікте Евфрат өзенімен қоршалған. Кебан бөгетінің салынып біткеннен бері өзендер провинцияның бетінің шамамен он пайызын алып жатыр. Елазықтың көршілес провинция шекаралары Түнчелимен (солтүстік), Ерзинканмен (солтүстік-батыс), Бинголмен (шығыс), Диярбакырмен (оңтүстік) және Малатиямен (батыс).
Бөлімшелер
Елазығ қаласы 41 кварталға бөлінеді: Хилалкент, Чайдачира, Аташехир, Cumhuriyet, Çatalçeşme, Доукент, Февзичакмак, Гюмушкавак, Каршыяка, Кырклар, Кызлай, Күлтур, Наилбей, Рызайе, Салибаба, Санай, Сүрсуру, Улукент, Йени, Зафран, Алайпрак, Есентепе, Гүллубаг, Харпут Меркез, Сугёзу, Иззетпаша, Акъпинар, Чаршы, Икадие, Аксарай, Мустафапаша, Ольгар, Рюстемпаша, Сараятик, Университет, Йылдызбағалар, Абдуллаша, Хикретин, Шахтинкая, Емелиқ және Гюнекент.
Климат
Элазигтің жері орта теңіз (Кеппен климаттық жіктелімі: Csa) немесе континенттік (Треварта климаттық жіктелімі: Dca) климатқа ие, суық, қарлы қыстар мен ыстық, құрғақ жаздар.
Ас мәзірі
Түркияның барлық қалалары арасында Элазığ асханасы 154 түрлі тағамдар мен сусындармен екінші орында тұр, деп хабарлайды Анкара сауда палатасы . Әсіресе, тарихи Харпут қаласынан шыққандар аймақта және елде үлкен беделге ие. Еліміздің танымал ет тағамдарынан басқа, олардың көпшілігі ет торттарын, табиғи түрде кептірілген жеміс-жидектер мен көкөністерді қамтиды. Бірнеше мысалдар: Күн сайын Анкарадан/Анкараға, Стамбул мен Измирге ішкі рейстер бар. Жаз айларында халықаралық рейстер Düsseldorf және Франкфурт қалаларынан, сондай-ақ Анталия мен Адана қалаларынан жүзеге асырылады. Түркияның барлық қалаларына автобуспен қызмет көрсететін жергілікті компаниялар бар. Ағын, Түншілі қалаларының Пертек және Чемишгезек қалаларына автокөлік жолдарымен байланысты толықтыру үшін су қоймалары көлдері үстінде де паромдық қызметтер бар. Көк пойыз (жолаушылар экспресі) Елазыдан Анкараға дейін қатынас жасайды.