Кіріспе

Мюнхен сабағы халықаралық қатынастарда 1938 жылдың қыркүйек айында Мюнхен конференциясында Адольф Гитлердің бейбітшілікке ұмтылуына қатысты. Соғыстан аулақ болу үшін Франция мен Ұлыбритания нацистік Германияға Судеттер аймағын өздеріне қосуға рұқсат берді. Бұрынғы татуласу актілеріне Рейн өлкесін қайта әскерилендіруге және Австрияның Аншлюсіне қарсы одақтастардың әрекетсіздігі кірді, ал кейінгілері Бірінші Вена сыйлығына, Чехияның қалған жерлерін Бөгемия мен Моравия протекторатын құруға, сондай-ақ 1939 жылы Германияның Литваға Клайпеда аймағын беруге мәжбүрлеу ультиматумына қатысты әрекетсіздігін қамтыды. Апециалистік саясат Гитлердің амбицияларын төмен бағалады, өйткені жеткілікті жеңілдіктер тұрақты бейбітшілікке кепілдік береді деп сенді. және Гитлер үшін дипломатиялық жеңіске қол жеткізді. Ол Германияның Чехословакияны басып алуын жеңілдетті және Гитлер батыс одақтастарының келесі жылы Польша үшін соғыс бастамасына бармайтынына сендірді. Бұл бағаны ол өзінің әйгілі сөзінде ашық білдірді: "Мен Мюнхенде жауларымды көрдім, олар құрттар", "Неге Данциг үшін өлейміз?" деген ұранының танымалдылығын ескере отырып, ол ішінара дұрыс болып шықты. Франциядағы және ең бастысы, "Фейк соғысы" деп аталатын оқиғалар.

Өмірбаян

Ұлыбритания Премьер-Министрі Невилл Чемберленнің сыртқы саясаты Мюнхен дағдарысының оқиғаларымен ажырамас байланыста болды. Тыныштық саясаты мен Чемберленнің біздің заманымызға арналған бейбітшілік туралы алдамшы мәлімдемесі келесі онжылдықтарда дипломатиялық сәтсіздіктің астарлы мысалы ретінде қайталанды. Мюнхен келісімі "Ваттерлоо" және "Версаль" сияқты дипломатиялық жағынан апатты нәтижеге әкелді. АҚШ пен Ұлыбританияда "Мюнхен" және "түсіндіру" сөздері халықаралық дағдарысты шешу үшін тікелей, көбінесе әскери іс-қимыл талап еткенде және келіссөздерді әлсіздік деп айыптаған саяси қарсыласты сипаттағанда жиі қолданылады. 1986 жылы Ливияны бомбалаудан кейін АҚШ президенті Рональд Рейган: "Өз тарихын еске түсіретін еуропалықтар жамандықты басуда қауіпсіздік пен қауіпсіздіктің жоқтығын көпшіліктен жақсы түсінеді" деп мәлімдеді. Бір кездері бейбітшілік деп соғыстан аулақ болу үшін келісім жасауды түсіндірген болса да, бұл термин Мюнхен конференциясынан бастап қорқынышты, сәтсіздік пен әлсіздікті білдіреді. Уинстон Черчилль бейімделуді "крокодилді тамақтандыратын адам, ол өзін соңғы жейді деп үміттенетін адам" деп сипаттады. Сол сияқты Роберт Уильямсон: "Британия мен Франция Бірінші дүниежүзілік соғыстың қорқынышынан қатты күйзелді және 1914 жылы олардың басшылары өздерін өте оңай қорқынышты соғысқа тартуға жол бергенін дұрыс сезінді. Мюнхен келісімі ешкімнің бұлай ойламауын қамтамасыз етті. 1940 жылы лондондықтар неміс бомбалауына төтеп беріп, Ұлыбритания соғыстан қашуға тырыспады деп ешкім айта алмады. Бірақ 1939 жылы Англия мен Франция соғысқа аттанғанда да олар Польшаны басып алудан және басып алудан құтқара алмады. Егер олар бір жыл бұрын соғысқа аттанған болса, олар Чехословакияны да құтқара алмас еді".

Мюнхендегі ұқсастықтар

Фредерик Логевалл мен Кеннет Осгуд деген ғалымдар айтқандай, "Мюнхен және бейімделу" деген сөз "американ саясатындағы ең лас сөздердің біріне айналды, олар надандық пен әлсіздікке тең, және бос уәделерге ұлт мүддесін айырбастауға деген қорқынышты дайындықты білдіреді". Олар АҚШ-тың сыртқы саясатының табыстылығы "жаушы күштермен келіссөздер жүргізу туралы кез келген шешімге еріп келетін, сөзсіз, бейімделу айыптарына" төтеп беретін президентке байланысты екенін мәлімдеді. "Мюнхеннің төрелігіне" қарсы шыққан президенттер саясатта көп жетістіктерге қол жеткізді, ал Мюнхенді АҚШ-тың сыртқы саясатының принципі ретінде атап өткендер ұлтты "ең ұзаққа созылған қайғылы оқиғаларға" алып келді. 1962 жылы генерал Кертис ЛеМей АҚШ президенті Джон Ф. Кеннедиге Кубадағы зымыран дағдарысы кезінде Кубаны бомбалаудан бас тартуы "Мюнхендегі татуласу сияқты нашар" екенін айтты, бұл оның әкесі Джозеф П. Кеннеди ағаның Ұлыбританиядағы елші ретінде жалпы татуласуды қолдағанын ескергенде, өткір тікенек болды. 1965 жылы АҚШ президенті Линдон Джонсон Вьетнамдағы әскери іс-қимылдарды ақтауда: "Біз Гитлер мен Мюнхеннен табыстың тек қана агрессияға деген құштарлықты арттыратынын білдік" деп мәлімдеді. Батыс Германияның Мюнхен қазасынан кейін араб-израильдік қақтығыста бейтараптығын сақтап қалу саясаты және 1972 жылы Lufthansa 615 рейсі ұрланғаннан кейін Израиль жақтасы позициясын қабылдамай, Израильді Мюнхен келісімінің бейтараптығымен салыстыруға әкелді. Сыртқы саясат туралы пікірталастарда Мюнхенді атау XXI ғасырда да кең тараған. Иранмен ядролық келісімге қатысты келіссөздер кезінде АҚШ Мемлекеттік хатшысы Джон Керридің делдалшылығымен Техас штатының республикалық конгресс мүшесі Джон Калберсон "Мюнхеннен де жаман" деген хабарламаны твиттерге жіберді. Керридің өзі Франциядағы сөзінде Мюнхенді еске алып, Сириядағы әскери іс-қимылдарды қолдаған кезде "Бұл біздің Мюнхен сәттеріміз" деген болатын.