Кіріспе

Трухильо – 22 750 тұрғыны бар қала (2023 жылғы есеп бойынша), және Гондурас департаментінің Кариб теңізінің солтүстік жағалауындағы муниципалитет, оның орталығы болып табылады. Муниципалитетте шамамен 30 000 адам тұрады (2003 жылғы мәліметтер). Қала Трюхильо шығанағына көрінетін тік жардың үстінде орналасқан. Қаланың артында екі биік тау – Капиро және Калентура көтеріледі. Жағалау бойында үш Гарифуна балықшылар ауылы орналасқан: Санта-Фе, Сан-Антонио және Гваделупе. Америкалық экономист Пол Ромер ұсынған идея бойынша Гондурастың "еркін қала" жобасының мүмкін болатын орны ретінде Трюхильоға көп назар аударылды. Гондурастағы Гонконг деп аталатын бұл жобаны, басқалармен қатар, Трюхильода туған Гондурас президенті Порфирио Лобо Соса қолдады. Алайда, жоба күмән мен дау-дамайға толы, әсіресе жергілікті Гарифуна мәдениетін ескермегендігіне байланысты.

Тарих

1502 жылы 14 тамызда Христофор Колумб Америкаға төртінші және соңғы саяхаты барысында Трухильоға қонды. Колумб бұл жерді "Пунта де Каксинас" деп атады. Орталық Америка құрлығына ол алғаш рет осы жерде аяқ басқан еді. Ол Кариб теңізінің осы бөлігіндегі судың өте терең екенін байқап, аймақты Гондурас шығанағы деп атады, яғни "Тереңдіктер шығанағы" (Гондурас шығанағы).

Колониялық кезең

Қазіргі қаланың тарихы 1524 жылы, Эрнан Кортес басқарған экспедициямен Ацтек империясының жаулап алынуынан кейін көп ұзамай басталады. Кортес Кристобаль де Олидті аймақта испан бекінісін құруға жіберді, ол Триунфо де ла Круз деген қала құрды. Олид осы қаланы Орталық Америкадағы өз билігін орнату үшін база ретінде пайдалана бастағанда, Кортес оны орнынан алу үшін Франсиско де лас Касасты жіберді. Лас Касас флотының көп бөлігін дауылда жоғалтты, бірақ ол Олидті жеңіп, аймақты Кортеске қайтарды. Басқаруды қабылдағаннан кейін Лас Касас қаланы қазіргі орнына көшіруге шешім қабылдады, себебі табиғи порты үлкен болды. Осы кезде Триунфо де ла Круздың аты Трухильо деп өзгертілді. Оның орынбасары Хуан Лопес де Агирре жаңа қаланы құруға жауапты болды, бірақ ол басқа орынбасарын, Мединаны қаланың негізін салуға қалдырып, кетіп қалды. Келесі жылдары Трухильо елдің ішкі аудандарынан алынған алтын мен күміс кеніштерін тасымалдау үшін маңызды орталыққа айналды. Аз халқы болғандықтан, қала жиі қарақшылардың шабуылына ұшырады. Испания билігінде Трухильо Гондурас астанасы болды, бірақ осалдығына байланысты астана Комаягуа қаласына көшірілді. Испандар 1550 жылдары шығанақтың үстіндегі тік жарға бітіскен Санта-Барбара бекінісін (Эль-Кастильо) салды. Дегенмен, ол Трухильоны қарақшылардан тиімді қорғауға жеткіліксіз болды – 1683 жылы осы маңда тарихындағы ең ірі қарақшылар жиыны өтті – сондай-ақ, голландтар, француздар және ағылшындар сияқты бәсекелес отаршылдық күштерден де қорғауға келмейтін еді. 1633 және 1797 жылдар аралығында қала бірнеше рет қиратылды, ал XVIII ғасырда испандықтар оны қорғау мүмкін емес деп есептеп, Трухильоны дерлік толығымен тастап кетті.

Республикалық кезең

1821 жылы Гондурас Испаниядан тәуелсіздік алғаннан кейін, Трухильо астана мәртебесін мұңайтып, бірінші Комаягуаға, ал 1880 жылы Тегусигальпаға өткізді. Осы кезеңнен бастап Трухильо қайтадан гүлдене бастады. 1860 жылы 1857 жылы Никарагуадан қуылған жалдамалы әскер Уильям Уокер сол елді қайта бақылауға алу мақсатымен экспедиция ұйымдастырды. Ол Гондурас арқылы Никарагуаға өту ниетімен Трухильоны басып алды. Гондурас армиясы мен жергілікті еріктілер қарсылық көрсетіп, Корольдік теңіз күштерінің араласуымен президент Хосе Сантос Гвардиоланың бұйрығымен Трухильода тұтқындалып, атылды. Оның қабірі жергілікті туристерге қызығушылық тудырады. Америкалық жазушы О. Генри (Уильям Сидни Портер) Гондураста, негізінен Трухильода шамамен бір жыл өмір сүрді. Кейіннен ол "Коралио" деген жерде өтетін бірнеше қысқа әңгімелер жазды. Бұл әңгімелер нақты Трухильо қаласына негізделген, "Анхурия" атты ойдан шығарылған Орталық Америка еліндегі оқиғаларды көрсетеді. Осы әңгімелердің көп бөлігі оның "Кәбіздер мен патшалар" кітабында жарияланған.

Экономика

Тарихи тұрғыдан алғанда, Трухильо Омоамен қатар мал шаруашылығымен әйгілі болған. Көтерілген малдың көп бөлігі Гондурас халқының өзіне жұмсалған, экспортталмаған.