Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ювери Мусевени бастаған Угандалық көтерілісші топ Ұлттық құтқару майданы (FRONASA) - Ювери Мусевени бастаған Угандалық көтерілісші топ. Топ 1971 жылы пайда болды, бірақ ол ресми түрде 1973 жылы құрылды. ФРОНАСА басқа да жанжалшыл топтармен бірге, мысалы, Кикоси Маалум (Милтон Оботе басқарған) 1979 жылы Уганда Ұлттық азаттық майданы (УНАМ) және оның әскери қанаты Уганда Ұлттық азаттық армиясы (УНАА) құрылды.
Ugandan rebel group led by Yoweri Museveni
The Front for National Salvation (FRONASA) was a Ugandan rebel group led by Yoweri Museveni. The group factually emerged in 1971, although it was formally founded in 1973. FRONASA, along with other militant groups such as Kikosi Maalum (led by Milton Obote), formed the Uganda National Liberation Front (UNLF) and its military wing the Uganda National Liberation Army (UNLA) in 1979 to fight alongside Tanzanian forces against Idi Amin.
Қалыптасу және алғашқы операциялар
FRONASA - Йовери Мусевени бастаған солшыл саналы адамдар тобы. Оның негізін қалаушылар негізінен президент Милтон Оботемен ұрысып кеткен бұрынғы ізбасарлары болды. Топтың мүшелері банянколе және банянвануа халықтарына тиесілі. 1971 жылы Уганда төңкерісі кезінде Оботе құлатылғаннан кейін, Иди Амин Уганда президенті болды, Уганданың сол жағы бөлінді. Кейбіреулер Аминмен ынтымақтасуға шешім қабылдады, ал басқалары әскери қарсылық ұйымдастыру үшін жер аударылды. Амин режиміне қатты қарсы болған Мусевени және оның аздаған серіктері бұрынғы келіспеушіліктеріне қарамастан Оботенің тобымен бірігуді шешті. Мұсевенидің тобы Танзанияда орналасқан және оны қабылдаған елден жасырын түрде әр түрлі жолдармен қолдау тапты. Ұлттар аралық одақ (ҰҰА) -ның Бас хатшысы 1971 жылдың тамызында Мусевенидің күштері Эльгон тауында партизандық база құруға тырысты, бірақ оның тәртіпсіз және аз оқытылған жауынгерлері Уганда қауіпсіздік күштерімен тез арада анықталып, тұтқындалды. Нәтижесінде топ ФРЕЛИМО-ға Мозамбикте жаттығулар өткізу үшін 30 ұрысшыны жіберді. Ол кезде ФРЕЛИМО Танзания үкіметімен одақтас болған, бұл Мозамиканың Мусевенимен байланысын жеңілдеткен. Оқу бітірген соң, олар Угандаға кірді. 1972 жылы Мусевенидің жауынгерлері Оботе бастаған көтерілісшілердің Угандаға басып кіруге тырысқанына қатысты. Алайда шабуыл мүлдем сәтсіз аяқталып, көтерілісшілер қатты зардап шекті.
FRONASA originated as a group of militant left leaning intellectuals led by Yoweri Museveni. Its founding members mostly were ex followers of President Milton Obote who had fallen out with him. The group's membership belonged to the Banyankole and Banyarwanda peoples. When Obote was overthrown during the 1971 Ugandan coup d'état, resulting in Idi Amin's assumption of the Ugandan Presidency, the Ugandan left split. Some decided to cooperate with Amin, while others went into exile to organize a militant resistance. Strongly opposed to Amin's regime, Museveni and his small group of comrades decided to team up with Obote's faction despite their previous disagreements. Museveni's group was based in Tanzania and covertly supported by its host country in various ways. The insurgents repeatedly entered Uganda to gather intelligence and carry out sabotage missions. In August 1971, Museveni's force attempted to set up a guerrilla base on Mount Elgon, but its undisciplined and barely trained fighters were quickly discovered and arrested by Ugandan security forces. The group consequently sent 30 fighters to train with FRELIMO in Mozambique. At the time, FRELIMO was allied with the Tanzanian government which facilitated the Mozamicans' contacts with Museveni. After their training, these cadres infiltrated Uganda. In 1972, Museveni's fighters took part in an attempted invasion of Uganda by Obote led insurgents. The attack failed completely, however, and the rebels suffered heavy losses.
Ресми қор және Уганда-Танзания соғысы
1973 жылдың басында Мусевени "Ұлттық құтқару майданы" құрылғанын ресми түрде жариялады және "Примитивті фашистке айыптау" деп аталатын Аминге қарсы манифест жариялады. Бұл кезде FRONASA-ның 200-ге жуық мүшесі болды. Осы уақытта Уганданың Бусога қаласына жақын жерде ФРОНАСА-ның тағы бір лагері ашылып, оны Уганда армиясы жойды. FRONASA-ның жасырын операциялары бұзылды, топтың тоғыз мүшесі атылған. Нәтижесінде топтың қызметі төмендеді. 1974 жылы Мусевени бастаған 40-тан 50-ге дейінгі FRONASA кадрлары Мозамбикке тағы бір оқу миссиясына жіберілді. ФРЕЛИМО-дан партизандық соғыс туралы білім алу керек еді, бірақ ФРОНАСА жауынгерлері тәртіпсіз болды және оқу сәтті өтті. 1974 жылдан 1978 жылға дейін FRONASA көбінесе ұйықтап жатты, бірақ ол кейде жаттығуды жалғастырды. 1978 жылдың соңында Уганда-Танзания соғысы басталды және қарулы Угандалық оппозициялық қозғалыстар Танзаниямен бірге Амин режиміне қарсы күресу үшін жиналды. Ол кезде ФРОНАСА құрамында 30 қарулы адам ғана болды. Танзания халықтық қорғаныс күштері (TPDF) Уганданың Кагераға шабуыл жасауын жеңгеннен кейін, Угандаға қарсы шабуыл жасады. FRONASA партизандары содан кейін Танзанияның 206-бригадасының барлаушылары ретінде әрекет етіп, Мбарараны басып алу кезінде оған көмектесті. 1979 жылы наурыз айында Танзания үкіметі Ұганда Ұлттық азаттық майданы (ҰҰАЖ) мен оның қарулы қанаты ҰҰАЖ-ды ұйымдастырды. UNLF/UNLA барлық көтерілісші топтарды біріктіретін шатыр ұйымы ретінде қызмет етуі керек еді, оның ішінде FRONASA. Осы номиналды біріктіруге қарамастан, ЮНЛФ Танзания әскерінің қалауы мен қажеттіліктеріне сәйкес көптеген бөлімшелерге бөлінді. Кампаланың құлауы мен 1979 жылы сәуірде Амин режимін құлатудан кейін Мусевени Уганданың Танзания қолдаған жаңа ҰҰДФ үкіметінде қорғаныс министрі болды. FRONASA өзінің жеке әскері ретінде әрекет етті және оның қатарын нығайту үшін көптеген тутсилер мен банянколелерді жалдады. 1979 жылдың ортасында топтың саны 9 000 - 10 000 жауынгерге жетіп, күшті болды. Руандадан қашып келген көптеген тутсилерді жалдағанның нәтижесінде FRONASA жаңадан құрылған Руанданың ұлттық бірлігі үшін альянспен бірікті, бұл Руанда үкіметін құлату үшін тутсилердің әскерін құруға бағытталған ұйым. 1979 жылдың сәуірінен бастап Мусевени майданнан шығып, Кампаладағы саясатқа араласты. Осы арада FRONASA Танзанияға Батыс Уганданың қалған бөлігін қорғауға көмектесуді жалғастырды, TPDF-ге Форт-Рояль, Масинди және Батыс Нил аймағын жаулауға көмектесті. Бұл науқан барысында Аминге қарсы тайпалық жасақшылар, жан қорғаушылар және ФРОНАСА жауынгерлері мұсылман азаматтарына "террор" жасады. Мусевенидің ізбасарлары мұсылмандарды Аминнің жақтастары деп санайды, олар FRONASA-ның бұрынғы көтерілістерін жеңуде маңызды рөл атқарған. Мусевенидің жауынгерлері Анколе аймағында бірнеше қырғынға ұшырады, ал Батыс Нил аймағындағы олардың науқанын зерттеуші Огенга Отунну жергілікті тұрғындарды "жосықтай жою" деп сипаттады, онда мыңдаған азаматтар қаза тапты. Сонымен қатар, FRONASA өзінің номиналды одақтасы, атап айтқанда Милтон Оботенің жеке әскері Кикоси Маалуммен қақтығыса бастады. Мусевени бұқаралық зорлық-зомбылықтан, әсіресе өз ізбасарларының қырғынға араласуынан қорқып қалған. Ол ең жаман шамадан тыс әрекеттерді тоқтатуға тырысты және кейбір қатысушыларды тұтқындауға бұйрық берді.
In early 1973, Museveni officially announced the formation of the "Front for National Salvation" and published a manifesto targeting Amin, titled "An Indictment of a Primitive Fascist". At this point, FRONASA had about 200 members. Around this time, another FRONASA camp near Busoga in Uganda was discovered and destroyed by the Uganda Army. FRONASA underground operations were dismantled, and nine members of the group were executed by a firing squad. The group's activities consequently declined. In 1974, 40 to 50 FRONASA cadres led by Museveni were sent for another training mission to Mozambique. They were supposed to be taught about gerrilla warfare by FRELIMO, but the FRONASA fighters were unruly and the training of little success. From 1974 to 1978, FRONASA was mostly dormant, although it continued occasional training. In late 1978, the Uganda–Tanzania War broke out and the armed Ugandan opposition movements rallied to fight alongside the Tanzanians against Amin's regime. At the time, FRONASA had just 30 armed members. After the Tanzania People's Defence Force (TPDF) defeated the Ugandan invasion of Kagera, it counterattacked into Uganda. FRONASA guerrillas consequently acted as scouts for the Tanzanian 206th Brigade, aiding it during the capture of Mbarara. In March 1979, the Tanzanian government organized the Uganda National Liberation Front (UNLF) and its armed wing, the Uganda National Liberation Army (UNLA). The UNLF/UNLA was supposed to serve as umbrella organization to unify all Ugandan rebel factions, including FRONASA. Regardless of this nominal unification, the UNLF was split into numerous sub units according to the wishes and needs of the Tanzanian military. Following the Fall of Kampala and overthrow of Amin's regime in April 1979, Museveni became Minister of Defence in the new Tanzanian backed UNLF government of Uganda. FRONASA consequently acted as his private army and he recruited a large number of Tutsi and Banyankole to bolster its ranks. The group was about 9,000 to 10,000 fighters strong at its peak by mid 1979. As result of recruiting many Tutsi who were refugees from Rwanda, FRONASA became aligned with the newly founded Rwandese Alliance for National Unity, an organization that aimed at creating an army of Tutsi exiles to overthrow the government of Rwanda. From April 1979, however, Museveni had left the frontlines to involve himself in politics in Kampala. Meanwhile, FRONASA continued to aid the Tanzanians to securing the rest of western Uganda, helping the TPDF to conquer Fort Royal, Masindi, and the West Nile region. In course of this campaign, anti Amin tribal militias, vigilantes, and FRONASA militants "unleashed terror" on Muslim civilians. Museveni's followers regarded the Muslims as partisans of Amin who had played an important part in defeating FRONASA's earlier insurgencies. Museveni's fighters carried out several massacres in the Ankole region, and their campaign in the West Nile region was described by researcher Ogenga Otunnu as "systematic extermination" of the local population, killing thousands of civilians. In addition, FRONASA began to clash with its nominal ally, namely Milton Obote's private army Kikosi Maalum. Museveni was reportedly horrified at the mob violence, and especially at the involvement of his own followers in the massacres. He tried to put a stop to the worst excesses, and ordered arrests of some of the participants.
Тарату
UNLF елдің толық бақылауын алғаннан кейін Милтон Оботе Мұсевени мен оның ізбасарларын біртіндеп жеңіп шықты. Ол соңғысын саясатта шеттетіп, жаңа Уганда армиясына қосылуға 4 мың FRONASA жауынгеріне рұқсат берді және оларды көптеген бөлімшелерге бөліп, ақырында Мусевенидің жеке армиясының қалған бөлігін қарусыздануға мәжбүр етті. ФРОНАСА-дан қалған бөлігі кейіннен 1981 жылы Мусевени Оботенің жаңа үкіметке қарсы көтеріліс бастаған кезде Халықтық қарсылық армиясының (содан кейін Ұлттық қарсылық армиясының) өзегіне айналды. FRONASA-ның бұрынғы кадрлары өздерімен бірге аса қажетті саяси және әскери тәжірибе алып келді және PRA/NRA-ға қолдаушылар базасын дамытуға мүмкіндік берді. Бұл оның Угандадағы Буш соғысындағы жеңісіне ықпал етті.
After the UNLF assumed full control of the country, Milton Obote gradually outmaneuvered Museveni and his followers. He sidelined the latter in politics, allowed just 4,000 FRONASA fighters to join the new Ugandan army and had them split up among numerous units, and finally forced the rest of Museveni's private army to disarm. What remained of FRONASA later became the core of the Popular Resistance Army (and later the National Resistance Army) when Museveni launched a rebellion against Obote's new government in 1981. The ex FRONASA cadres brought much needed political and military experience with them, and allowed the PRA/NRA to develop a broad supporter base. This contributed to its eventual victory in the Ugandan Bush War.