Кіріспе

Ювери Мусевени бастаған Угандалық көтерілісші топ Ұлттық құтқару майданы (FRONASA) - Ювери Мусевени бастаған Угандалық көтерілісші топ. Топ 1971 жылы пайда болды, бірақ ол ресми түрде 1973 жылы құрылды. ФРОНАСА басқа да жанжалшыл топтармен бірге, мысалы, Кикоси Маалум (Милтон Оботе басқарған) 1979 жылы Уганда Ұлттық азаттық майданы (УНАМ) және оның әскери қанаты Уганда Ұлттық азаттық армиясы (УНАА) құрылды.

Қалыптасу және алғашқы операциялар

FRONASA - Йовери Мусевени бастаған солшыл саналы адамдар тобы. Оның негізін қалаушылар негізінен президент Милтон Оботемен ұрысып кеткен бұрынғы ізбасарлары болды. Топтың мүшелері банянколе және банянвануа халықтарына тиесілі. 1971 жылы Уганда төңкерісі кезінде Оботе құлатылғаннан кейін, Иди Амин Уганда президенті болды, Уганданың сол жағы бөлінді. Кейбіреулер Аминмен ынтымақтасуға шешім қабылдады, ал басқалары әскери қарсылық ұйымдастыру үшін жер аударылды. Амин режиміне қатты қарсы болған Мусевени және оның аздаған серіктері бұрынғы келіспеушіліктеріне қарамастан Оботенің тобымен бірігуді шешті. Мұсевенидің тобы Танзанияда орналасқан және оны қабылдаған елден жасырын түрде әр түрлі жолдармен қолдау тапты. Ұлттар аралық одақ (ҰҰА) -ның Бас хатшысы 1971 жылдың тамызында Мусевенидің күштері Эльгон тауында партизандық база құруға тырысты, бірақ оның тәртіпсіз және аз оқытылған жауынгерлері Уганда қауіпсіздік күштерімен тез арада анықталып, тұтқындалды. Нәтижесінде топ ФРЕЛИМО-ға Мозамбикте жаттығулар өткізу үшін 30 ұрысшыны жіберді. Ол кезде ФРЕЛИМО Танзания үкіметімен одақтас болған, бұл Мозамиканың Мусевенимен байланысын жеңілдеткен. Оқу бітірген соң, олар Угандаға кірді. 1972 жылы Мусевенидің жауынгерлері Оботе бастаған көтерілісшілердің Угандаға басып кіруге тырысқанына қатысты. Алайда шабуыл мүлдем сәтсіз аяқталып, көтерілісшілер қатты зардап шекті.

Ресми қор және Уганда-Танзания соғысы

1973 жылдың басында Мусевени "Ұлттық құтқару майданы" құрылғанын ресми түрде жариялады және "Примитивті фашистке айыптау" деп аталатын Аминге қарсы манифест жариялады. Бұл кезде FRONASA-ның 200-ге жуық мүшесі болды. Осы уақытта Уганданың Бусога қаласына жақын жерде ФРОНАСА-ның тағы бір лагері ашылып, оны Уганда армиясы жойды. FRONASA-ның жасырын операциялары бұзылды, топтың тоғыз мүшесі атылған. Нәтижесінде топтың қызметі төмендеді. 1974 жылы Мусевени бастаған 40-тан 50-ге дейінгі FRONASA кадрлары Мозамбикке тағы бір оқу миссиясына жіберілді. ФРЕЛИМО-дан партизандық соғыс туралы білім алу керек еді, бірақ ФРОНАСА жауынгерлері тәртіпсіз болды және оқу сәтті өтті. 1974 жылдан 1978 жылға дейін FRONASA көбінесе ұйықтап жатты, бірақ ол кейде жаттығуды жалғастырды. 1978 жылдың соңында Уганда-Танзания соғысы басталды және қарулы Угандалық оппозициялық қозғалыстар Танзаниямен бірге Амин режиміне қарсы күресу үшін жиналды. Ол кезде ФРОНАСА құрамында 30 қарулы адам ғана болды. Танзания халықтық қорғаныс күштері (TPDF) Уганданың Кагераға шабуыл жасауын жеңгеннен кейін, Угандаға қарсы шабуыл жасады. FRONASA партизандары содан кейін Танзанияның 206-бригадасының барлаушылары ретінде әрекет етіп, Мбарараны басып алу кезінде оған көмектесті. 1979 жылы наурыз айында Танзания үкіметі Ұганда Ұлттық азаттық майданы (ҰҰАЖ) мен оның қарулы қанаты ҰҰАЖ-ды ұйымдастырды. UNLF/UNLA барлық көтерілісші топтарды біріктіретін шатыр ұйымы ретінде қызмет етуі керек еді, оның ішінде FRONASA. Осы номиналды біріктіруге қарамастан, ЮНЛФ Танзания әскерінің қалауы мен қажеттіліктеріне сәйкес көптеген бөлімшелерге бөлінді. Кампаланың құлауы мен 1979 жылы сәуірде Амин режимін құлатудан кейін Мусевени Уганданың Танзания қолдаған жаңа ҰҰДФ үкіметінде қорғаныс министрі болды. FRONASA өзінің жеке әскері ретінде әрекет етті және оның қатарын нығайту үшін көптеген тутсилер мен банянколелерді жалдады. 1979 жылдың ортасында топтың саны 9 000 - 10 000 жауынгерге жетіп, күшті болды. Руандадан қашып келген көптеген тутсилерді жалдағанның нәтижесінде FRONASA жаңадан құрылған Руанданың ұлттық бірлігі үшін альянспен бірікті, бұл Руанда үкіметін құлату үшін тутсилердің әскерін құруға бағытталған ұйым. 1979 жылдың сәуірінен бастап Мусевени майданнан шығып, Кампаладағы саясатқа араласты. Осы арада FRONASA Танзанияға Батыс Уганданың қалған бөлігін қорғауға көмектесуді жалғастырды, TPDF-ге Форт-Рояль, Масинди және Батыс Нил аймағын жаулауға көмектесті. Бұл науқан барысында Аминге қарсы тайпалық жасақшылар, жан қорғаушылар және ФРОНАСА жауынгерлері мұсылман азаматтарына "террор" жасады. Мусевенидің ізбасарлары мұсылмандарды Аминнің жақтастары деп санайды, олар FRONASA-ның бұрынғы көтерілістерін жеңуде маңызды рөл атқарған. Мусевенидің жауынгерлері Анколе аймағында бірнеше қырғынға ұшырады, ал Батыс Нил аймағындағы олардың науқанын зерттеуші Огенга Отунну жергілікті тұрғындарды "жосықтай жою" деп сипаттады, онда мыңдаған азаматтар қаза тапты. Сонымен қатар, FRONASA өзінің номиналды одақтасы, атап айтқанда Милтон Оботенің жеке әскері Кикоси Маалуммен қақтығыса бастады. Мусевени бұқаралық зорлық-зомбылықтан, әсіресе өз ізбасарларының қырғынға араласуынан қорқып қалған. Ол ең жаман шамадан тыс әрекеттерді тоқтатуға тырысты және кейбір қатысушыларды тұтқындауға бұйрық берді.

Тарату

UNLF елдің толық бақылауын алғаннан кейін Милтон Оботе Мұсевени мен оның ізбасарларын біртіндеп жеңіп шықты. Ол соңғысын саясатта шеттетіп, жаңа Уганда армиясына қосылуға 4 мың FRONASA жауынгеріне рұқсат берді және оларды көптеген бөлімшелерге бөліп, ақырында Мусевенидің жеке армиясының қалған бөлігін қарусыздануға мәжбүр етті. ФРОНАСА-дан қалған бөлігі кейіннен 1981 жылы Мусевени Оботенің жаңа үкіметке қарсы көтеріліс бастаған кезде Халықтық қарсылық армиясының (содан кейін Ұлттық қарсылық армиясының) өзегіне айналды. FRONASA-ның бұрынғы кадрлары өздерімен бірге аса қажетті саяси және әскери тәжірибе алып келді және PRA/NRA-ға қолдаушылар базасын дамытуға мүмкіндік берді. Бұл оның Угандадағы Буш соғысындағы жеңісіне ықпал етті.