Кіріспе

Андре де Тоттың 1954 жылғы фильмі.

"Қылмыс толқыны" (сонымен қатар "The City Is Dark" деп те аталады) – 1954 жылы түсірілген американдық фильм-нуар. Басты рөлдерді Стерлинг Хейден мен Джин Нельсон сомдады, режиссері – Андре де Тот. Фильм Джон мен Уорд Хокинстің "The Saturday Evening Post" журналында жарияланған "Criminal Mark" атты әңгімесінен бейімделген.

Сюжет

"Доктор" Пенни және оның бандасының екі мүшесі, жақында Сан-Квентиннен қашып шыққан, жанармай стансасын тоналайды. Оқиға кезінде полиция офицері қаза тауып, банда мүшелерінің бірі жараланады. Қалалық іздеу басталғанда, лейтенант Симс есімді қатал детектив, қылмыскерлер тастап кеткен көлігінің жанында оларды баспанамен қамтамасыз етуі мүмкін бұрынғы қылмыскер бар-жоғын анықтау үшін деректерді іздестіреді. Симс кәсібилікті және логиканы қабылдамай, тек эмоциямен ғана жұмыс істейді. Ол Стив Лейсидің қашқындар іздейтін ықтимал адам деп санайды, тіпті оның түрмеден босатылғанына екі жыл болса да, өмірі үлгілі болғандықтан, және оның төменгі лауазымдағы адамына оған қоңырау шалуды бұйырады. Шындығында, Стивке қаладан өтіп бара жатқан бұрынғы сотталғандар жиі телефон соғып, ақша немесе басқа көмек сұрайды. Сол түні Стивке анонимді қоңырау келеді, оны және оның әйелі Элен екеуі де тағы бір бұрынғы тұтқын деп есептейді, ал полиция қоңырау шалғанда, оны телефонға жауап бермеуге көндіреді. Стивтің жауап бермеуі Симстің күдігін күшейтеді, детектив жеке өзі оны тексеруге шығады. Жарақат алған Гат Морган Стивтің есігін қағып алады. Қашқан адам бұрынғы дәрігер, алкоголик, қазір ветеринар дәрігер Отто Гесслерді шақырады, оны екеуі де түрмеде білген. Стив Морганның кетіп қалуын талап етеді, бірақ ол "өте жараланғанын" және қимылдай алмайтынын айтады. Осыны айтқаннан кейін көп ұзамай ол қайтыс болады. Дәрігер келіп, оны растайды, өлген адамның күртесінен ақысын алып кетеді. Стив Пенни мен Хастингстің жақын арада келетінін түсінеді. Стив полицияға хабарласудан тартынады, олар оны осы іске байланысты ұстап алады деп қорқады, бірақ Элен оны өзінің босатылған офицеріне хабарласуға көндіреді. Стив телефон соғып жатқанда, Симс келеді. Детектив Стивті аяусыз сұраққа тартып, "бір рет алаяқ болған, әрқашан алаяқ" дегенді айтады, содан кейін оны түрмеге апарып, Пенни мен Хастингсті ұстауға көмектеспесе, жаңа айыптаулармен қорқытады. Стив көмектесуден бас тартады, үш күннен кейін босатылады. Стив пен Элен үйге келгенде, Пенни мен Хастингс пайда болып, өздерін таңдайды. Эленнің қауіпсіздігін ойлап, Стив екі адамды "бір-екі күнге" жасырып қалуға келіседі. Осы уақытта Симс Гесслерге барады және оны Стивке барып, ескі түрмедегі достарынан естігенін немесе естігісі келетінін анықтауға көндіреді. Ветеринар оған айтқанды орындайды және ол Стивтен басқа ешкімді көрмесе де, пәтерден ер адамдардың дауыстарын естиді. Гесслер Стивпен қорқытылып кеткеннен кейін, Хастингс Стивтің көлігін алып, дәрігерді ветеринарлық ауруханаға ертеді. Гесслер Симске осы оқиға туралы хабарламас бұрын, Хастингс оны өлтіреді, бірақ бұл қылмыс ауруханадағы біреудің назарын аударып, полицияға хабар береді. Пенни банкті тонау жоспарының егжей-тегжейін айтады. Стив бастапқыда тонауға қатысудан бас тартады, бірақ Хастингс қайтып келіп, полициядан қашу үшін Стивтің көлігін аурухананың жанында тастауға тура келгенін түсіндіреді; көлік Стивті Гесслердің өлімімен байланыстыру үшін табылғандықтан, Пенни Стивтің енді қатысуы туралы таңдау жоқ екенін айтады. Топ банкті тонауға дайындалу үшін пәтерден кетеді. Күткендей, көлік көп ұзамай Симс табады, ол Стив Лейсиді кісі өлтіру айып тағып, іздеуге бұйрық береді. Стив, Элен және қылмыскерлер жасырынған жерде тағы екі бандитпен кездеседі. Стивтің банкті тонау жобасындағы рөлі - қашу көлігін жүргізуші болу. Стивтің келісімін қамтамасыз ету үшін Элен бандиттердің бірі Джонни Хаслеттпен қалады, ол тонау сәтсіз аяқталса, оны өлтіреді. Тонаушылар тонауды орындағанда, оларға тұзақ қойылады; банктың барлық қызметкерлері жасырын полиция офицерлері болып шығады. Пенни атылып өлтіріледі, ал қалған тонаушылар өлтіріледі немесе ұсталады. Стив жасырынған жерге қарай қашып кетеді, Симс оның артынан қуады. Жасырынған жерде Стив Джоннимен Симс жетіп келгенше күреседі. Симс Стив пен Эленді машинасына отырғызып алады, Стивті қайта түрмеге жібереді деп сендіреді. Алайда, Симс полиция Стивтің дәрі шкафында қалдырған жазбасының арқасында тонау туралы алдын ала білгенін айтады. Детектив содан кейін Стивке Пенни мен Хастингс туралы полицияға ерте хабарламайынша, өзінің және әйелінің өмірін қалай қауіпке ұшыратқанын айтып, қысқаша баяндама жасайды, сондай-ақ жазба оңай жоғалып кетуі немесе дұрыс түсінілмеуі мүмкін екенін еске салады. Ол: "Келесі жолы, Лейси, маған хабарла, қиындыққа тап болсаң, көмекке мұқтаж болсаң, маған қоңырау шал", - деп ескертеді. Тәттілікке оралған жұбайларға Симс оларды үйлеріне апарып тастап, қуанышпен қарсы алады.

Өндіріс

Фильмнің көп бөлігі Лос-Анджелесте және жақын маңдағы Бербанк пен Глендейлде түсірілді. 1952 жылы ең болмағанда бір орын, Глендейлдегі Сан-Фернандо жолы мен Алма көшесінің қиылысында орналасқан Сойердің үй жануарларына арналған ауруханасы, қазір басқа атаумен болса да, әлі тұр және үй жануарларына арналған аурухана ретінде жұмыс істейді. Экранда көрінетін бірнеше орын, мысалы, Глендейлдегі Брэнд бульвары мен Бродвейдің оңтүстік-батыс бұрышындағы Bank of America (фильмдегі ірі тонау әрекеті орын алған жер) және Брэнд бульварының ар жағындағы ерекше стоматологиялық ғимарат бұзылып, жаңасымен ауыстырылған. Глендейлдегі банкіден Лос-Анджелес қаласының орталық ауданындағы Чайнатаунға дейінгі соңғы қуғын сахнасы, монтаждалған болса да, нақты маршрутты ұстанады, Брэнд бульвары мен Глендейл бульварының Гиперион виадугіндегі қосылысын қамтиды, дейін Стив Лейси оның әйеліне жасалған шабуылдың орын алған үйге жетеді (мүмкін, Чайнатаун ауданындағы Лос-Анджелес көшесінің шығысындағы Мейпл көшесінде). Фильмнің басындағы бензин станциясы, Уолл-стритте, Бойд көшесіне жақын, Шығыс 3-ші көшенің оңтүстігінде орналасқан, қазір бұзылған. Лос-Анджелес қаласының басқа да нақты орындарына Лос-Анджелес орталық вокзалы және Лос-Анджелес қалалық әкімдігі (кісі өлтіру бюросының ішкі жақтарын қоса) кіреді. Лейтенант Симс Стив пен Элленді үйге қайтаратын соңғы сахна Солтүстік Мейн-стриттің 200-ші блогында түсірілді, онда Стерлинг Хейден қалалық әкімдік ғимаратының қабырғасына сүйеніп тұр.

Шығару

Crime Wave алғаш рет 1953 жылы Италия мен Ұлыбританияда көрсетілді. АҚШ-тағы тұңғыш көрсетілімі 1954 жылдың 12 қаңтарында Нью-Йорк қаласында өтті.