Қан тамырлы өсімдіктердегі қалыптан тыс өсу құбылысы
Fasciation
Өсімдіктердегі фасциация – сирек кездесетін өсу бұзылысы. Сабақ, тамыр, гүлдемелерде байқалады. Себептері: гормоналдық, генетикалық, инфекциялық, қоршаған орта факторлары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тамырлы өсімдіктердегі қалыптан тыс өсу жағдайы
Condition of abnormal growth in vascular plants
Фасциация (айтылуы: /fæsɪˈeɪʃən/, латын түбірінен – "жолақ" немесе "сызық" мағынасында), сондай-ақ қырқалау деп те аталады, – тамырлы өсімдіктердегі сирек кездесетін қалыптан тыс өсу жағдайы. Бұл жағдайда өсу ұшы (апикальді меристема), әдетте бір нүктеде шоғырланып, цилиндр тәрізді тінді құрастырады, орнына өсу бағытына перпендикуляр бағытта созылып, жалпақ, лента тәрізді, қырқалы (немесе "кристатты") немесе күрделі бұрылып өскен тінді құрайды. Фасциация кейбір жағдайларда өсімдік мүшелерінің салмағы мен көлемін арттыруы мүмкін. Бұл құбылыс сабақта, тамырда, жемісте немесе гүл шоғырында кездесуі мүмкін. Кейбір өсімдіктер фасциацияның дамуы үшін арнайы өсіріліп, эстетикалық құндылығы үшін бағаланады. Фасциацияның пайда болуына гормоналдық, генетикалық, бактериялық, саңырауқұлақтық, вирус және қоршаған орта факторлары сияқты бірнеше себептер ықпал етеді.
Fasciation (pronounced ,/f//æ//ʃ//i/'/eɪ//ʃ//ə//n/, from the Latin root meaning "band" or "stripe"), also known as cresting, is a relatively rare condition of abnormal growth in vascular plants in which the apical meristem (growing tip), which normally is concentrated around a single point and produces approximately cylindrical tissue, instead becomes elongated perpendicularly to the direction of growth, thus producing flattened, ribbon like, crested (or "cristate"), or elaborately contorted tissue. Fasciation may also cause plant parts to increase in weight and volume in some instances. The phenomenon may occur in the stem, root, fruit, or flower head. Some plants are grown and prized aesthetically for their development of fasciation. Any occurrence of fasciation has several possible causes, including hormonal, genetic, bacterial, fungal, viral and environmental causes.
Себеп
Фасция өсімдіктердің өсуге қабілетті меристемалық жасушаларындағы гормоналды тепе-теңдіктің бұзылуынан туындауы мүмкін. Фасция кездейсоқ генетикалық мутациядан да пайда болуы мүмкін. Бактериялық және вирус инфекциялары да фасцияға себеп болуы мүмкін, бірақ көптеген фасцияланған өсімдіктер зерттеулерде бактерия анықталмаған, демек бактериялық инфекция ғана себеп емес. Фасцияны тудыруы мүмкін қосымша қоршаған орта факторларына саңырауқұлақтар, кенелер немесе жәндіктердің шабуылы және химиялық заттарға ұшырау жатады.
Fasciation can be caused by hormonal imbalances in the meristematic cells of plants, which are cells where growth can occur. Fasciation can also be caused by random genetic mutation. Bacterial and viral infections can also cause fasciation. but many fasciated plants have tested negative for the bacteria in studies, hence bacterial infection is not an exclusive causation. Additional environmental factors that can cause fasciation include fungi, mite or insect attack and exposure to chemicals.
Пайда болуы
Жалпы алғанда фасциация сирек кездеседі, бірақ 100-ден астам тамырлы өсімдіктер отбасында кездескен, оның ішінде Ацер, Алоэ, Акантосисикос, Канабис, Целозия, Цикас, Дельфиний, Дигиталис, Эхинацея, Эуфорбия, Форсития, Глицин макс (әсіресе соя өсімдіктері), Примула, Иокрома, Прунус, Саликс және кактус отбасының көптеген туыстары бар. Фасциация нәтижесінде ересек сагуаро кактусындағы қалыпты "бұтақтардың" орнына толқынды бүктемелер пайда болады. Целозияның кейбір сорттары фасциацияланған гүл шоқтары үшін арнайы өсіріледі, сондықтан оларды "төс" деп атайды. Жапондық желкенше шұбаты (Salix sachalinensis 'Sekka') – фасциациясы үшін бағаланатын тағы бір өсімдік.
Although fasciation is rare overall, it has been observed in over 100 vascular plant families, including members of the genera Acer, Aloe, Acanthosicyos, Cannabis, Celosia, Cycas, Delphinium, Digitalis, Echinacea, Euphorbia, Forsythia, Glycine max (specifically, soybean plants), Primula, Iochroma, Prunus, Salix, and many genera of the cactus family, Cactaceae. Cresting results in undulating folds instead of the typical "arms" found on mature saguaro cactus. Some varieties of Celosia are raised especially for their dependably fasciated flower heads, for which they are called "cockscomb". The Japanese fantail willow (Salix sachalinensis 'Sekka') is another plant that is valued for its fasciations.
Алдын алу
Бактериялардың салдарынан туындаған фасциацияны фасциацияланған өсімдіктерді қолданбау және фасциацияланған материалдарды жою арқылы бақылауға болады. Өсімдік тамырларын зақымдамау және оларды құрғақ ұстау бактериялардың таралуын азайтуға көмектеседі. Фасциацияланған өсімдіктерді көшіруден және фасциацияланған бөліктерді оқудан аулақ болу да бактериялардың таралуын азайтады.
Fasciation that is caused by bacteria can be controlled by not using fasciated plants and disposing of fasciated material. Avoiding injury to plant bases and keeping them dry can reduce the spread of bacteria. Avoidance of grafting fasciated plants and the pruning of fasciated matter can also reduce the spread of bacteria.