Кіріспе

Бетховеннің фортепиано сонатасы № 9, ми мажорда, Op. 14, № 1 – Людвиг ван Бетховеннің ерте кезеңдегі шығармасы, ол сол кездегі демеушілерінің бірі, баронша Йозефа фон Браунға арналған. Ол 1798 жылы жазылған және 1801 жылы композитор оны скрипкалық квартет үшін өңдеген (Хесс 34). Нәтижесінде квартеттік үлгідегі бөлімдер көбейіп, F мажор тоналылығында орындау ыңғайлы болды.

Бірінші бөлім

Бірінші бөлім оң қолдағы төртінші интервалдардың жоғары қарай өрбуімен басталады, одан кейін әртүрлі октавалардағы фразаның қайталануына ұқсас квартеттік үн қосылады. Екінші тақырып, B мажорда, төмен қарай жылдам жүгіруден кейін, хроматикалық түрде жоғары қарай жылдам жүгіруге негізделген. Даму бөлімі сол қолдағы он алтыншы ноталы арпеджиоларға толы, ал он алтыншы ноталы сол қол шкалалары репризаның басталуына сүйемелдейді, бірақ бөлім тыныш аяқталады. Бұл бөлімде 41-ші тактідə жоғары F#6 нотасы бар, ол сол кездегі фортепианоның қалыпты диапазонынан (F1-ден F6-ға дейін) тыс еді. Бетховен оны осылай жазуы мүмкін, себебі сол кезде бұл нотаны ойнау мүмкін болмаса да, жақын арада ойнауға болатынын алдын ала сезген.

Екінші бөлім

Екінші бөлім минует сияқты; негізгі бөлім тоникалық мажор аккордымен аяқталады. Алғашқы ретте, бұл аралық модуляциясыз C мажорындағы "Маджоре" деген тақырыптағы триоға жетелейді; трио қайтып келгеннен кейін, кода C мажорлық мелодиясын қысқаша цитаталап, E минорына оралады. Антон Шиндлер Бетховеннің E минорлық бөлімді ызамен ойнайтынын, содан соң E мажорлық аккордында ұзақ тоқтайтынын және "Маджоре" туралы тыныш айтатынын еске алды.

Үшінші бөлім

Үшінші бөлім жанды соната-рондо формасында жазылған. Соңғы қайталағанда басты тақырып үштіктерге қарсы синкопталған күйде орындалады. Сырттай қарағанда қарапайым болғанымен, бұл сонатада Бетховенмен тығыз байланыстырылған "Түңгір-дауыл" сипаты енгізіледі. Ол, өте сергекті, құрылымды тақырыптық бөлімдерден кейін келетін лирикалық бөлімдердің арасындағы қайшылық арқылы драмалық шиеленіс қосады. Бұдан өзге, динамиканың контрасты, мажор мен минор арасындағы айырмашылық, сондай-ақ параллель минордың қолданылуы және оның туыс мажордың субдоминанты (E минорынан C мажорға) жаңа тәсілдер болып табылады. Бұл жаңалықтар Бетховеннің классикалық дәуірді аяқтап, романтикалық дәуірді бастауының алғашқы белгісін көрсетеді.

Сыни қабылдау

Пианист және музыкатанушы Чарльз Розен Opus 14 сонаталарының екеуін де "алдыңғы туындыларына қарағанда айтарлықтай қарапайым", "үй жағдайында қолдануға арналған" және "техникалық қиындықтары аз" деп есептейді. Дегенмен, пианист Андраш Шифф бұл пікірмен келіспейді, Opus 14 сонаталарының "жеңіл немесе оңай" екенін жоққа шығарады және Opus 14 No. 1 туралы лекциясында (төменде қараңыз), оларды орындау және түсіндірудің өте қиын екенін мәлімдейді.

Стручный квартет үшін нұсқасы

Дональд Фрэнсис Товидің пікірінше, бұл сырғалы квартет үшін жазылған сонатаның аспапталуы Бетховен өнері тарихындағы ең қызықты құжаттардың бірі болып табылады. Квартеттік нұсқасының әрбір тақтысы пианиноның мәніне, квартет жазу өнеріне және музыканың жалпы құрылымына түсінік береді десе де болады. Ол өзінің ең кішкентай сонаталарының бірін алып, пианино музыкасының әрбір тақтысын жақсы квартеттік шығармаға айналдыру үшін көптеген жаңа материалдармен қатар, ескі материалды түбегейлі өзгерту қажет екенін көрсетеді. Тови Аллегретто екінші бөлімінің басын Бетховеннің қосқандары ғана емес, сонымен қатар фортепиано дыбысын струналы аспаптарға бейімдеу кезінде қалдырғандарының мысалы ретінде көрсетеді:

Бетховен, Op. 14 № 1, 2-ші бөлім, 1–8 тақтар, Квартеттік нұсқасы

«Бетховен төрт струналы аспапқа қалың фортепиано аккордтарын қайталауға рұқсат бермеу арқылы терең ой-сезімін көрсетеді, бірақ мұны оңай қос тоқтатулармен жасауға болар еді».