Кіріспе

АҚШ Виргин аралдарындағы Ұлттық парк қызметінің бөлімшесі

Солтүстік Ривер-Бэй ұлттық тарихи паркі және экологиялық қорық – АҚШ Виргин аралдарындағы Сент-Круа аралында орналасқан Ұлттық парк қызметінің бөлімшесі. Ол суайдындардың жоғарғы бөліктерін, мангр ормандарын, сондай-ақ сирек және жойылу қаупі төніп тұрған түрлерді қолдайтын су және теңіз ортасын сақтайды. Сондай-ақ, бұл жерде Колумбтың қонған орны бар, ол – Ұлттық тарихи ескерткіш және Колумб экспедициясының мүшелері қазіргі АҚШ территориясына аяқ басқан жалғыз белгілі орын. Бұл орын 1617 жылға жуық француз билігі кезінде салынған Сале бекінісімен белгіленген, ол – сол кезеңдегі қоршау құрылысының қалдығы. Парк сонымен қатар тарихи алдындағы және отаршылдық дәуірдегі археологиялық орындарды сақтайды, оның ішінде АҚШ Виргин аралдарындағы жалғыз доп алаңының мысалы бар.

Сипаттама

Солтүстік Ривер шығанағы Сент-Крой аралының солтүстік жағында, оның орталық жағалауында орналасқан. Бұл шығанақ – екі негізгі бөлімі бар кең шығанақ, сол бөлігін Солтүстік Ривер өзенімен толықтырады. Паркке қарасты жер шығанаққа тікелей жапсарласқан барлық аумақты қамтиды. Осы аймақта теңіз бен құрлықтың үйлесімінен Виргин аралдарындағы ең ірі мангр ормандарының бірі, сондай-ақ коралл рифтері мен су асты каньоны кездеседі. Солтүстік Ривер шығанағының табиғи тарихы, мангр, эстуарий, коралл рифтері және су асты каньоны сияқты өте маңызды экожүйесі мыңдаған жылдар бойы адамның қызметіне куә болды. Виргин аралдарындағы адамзаттың барлық маңызды кезеңдері осында қалды: бірнеше Оңтүстік Америка үнді тайпаларының мәдениеттері, 1493 жылы Колумбпен болған кездесу, испандықтардың карибтік халықты қырып салуы, Еуропалық елдердің отарлауға жасаған әрекеттері, сондай-ақ құлдыққа түскен Батыс Африкалықтар мен олардың ұрпақтары. 1880 жылдан бері жүргізілген оннан астам маңызды археологиялық зерттеулер, тарихи зерттеулермен бірге, таңғажайып оқиғаны аңғартады.

Парк тарихы

1992 жылғы 24 ақпанда Конгресс Ұлттық саябақтар қызметі мен АҚШ-тың Виргин аралдары үкіметінің бірлескен басқаруымен паркті құрды. Бұл мекемелер бірлесіп осы саябақты басқарады. Ұлттық саябақтар қызметінің тарихи аймағы ретінде, парк сол күні Ұлттық тарихи орындар тізіліміне әкімшілік тәртіппен енгізілді. Колумбтың жағаға қонған жері 1960 жылғы 9 қазанда Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Солтүстік Ривер-Бэй ұлттық тарихи паркі мен экологиялық қорығы 2020 жылы «Американың сұлу кварталдары» бағдарламасының 53-ші монетасымен құрметтелді.

Колумбтың қону орны және ерте тарихы

Бұл шығанақта 1300 жылдардан бастап, 1425 жылы карибтер басып алғанға дейін таино ауылы мен батей орналасқан. Колумбтың құрға қонған жері шығанақтың батыс жағында. Колумб 1493 жылдың 14 қарашасында осы жерге су мен азық-түлік алу үшін қайық жіберді. Жақын жердегі ауылды таино халқы мекендеген, олар карибтердің шапқыншылық күштерімен құлдыққа түсірілген болатын. Жолда олар карибтерге тиесілі каноға кездесті, нәтижесінде қысқаша шайқас болды, онда канодағылардың бірі қаза тапты, ал қалғандары тұтқынға алынды. Бұл испандықтардың Жаңа Дүниедегі жергілікті халықпен болған алғашқы қақтығысы, және олар бұл жерді Кабо-де-ла-Флеша (Жебе мүйісі) деп атады. 1590 жылға қарай карибтер аралды тастап кетті (бұл себебі байланыс арқылы келген аурулар, испандықтардың жаппай қырғыны немесе басқа да факторлар болуы мүмкін), және ол испандық территорияға айналды. 1641 жылы ағылшындар, ал 1642 жылы голландтар басып алды. Голландтар осы жерге жақын үшбұрышты жер қазбаларын салды, оны Фламандық Форт деп атады, бірақ 1650 жылы француздар оны басып алып, Форт Сале (Тұз Форты немесе губернатордың атымен ду-Саль Форты) деп қайта атады. Бұл осы ерте отарлау дәуірінен сақталған жалғыз құрылыс болып табылады. Жыл сайын мыңдаған адамдар био-көлдің жарқыраған суын көру үшін келеді, оны Pyrodinium bahamense динофлагелляты сияқты микроорганизм жасайды. Шығанақта Ctenophora (шашақ денелілер) және Odontosyllis phosphorea (жарық құрттары) сияқты басқа да биолюминесцентті теңіз жануарлары да мекендейді. Био-көлдер өте сирек кездеседі, "Кариб теңізінде жыл бойы бар екінеу ғана лагуна бар екені белгілі", - дейді Калифорния университетінің Сан-Диегодағы Скриппс океанография институтының маманы, биолюминесценция организмдері жөніндегі сарапшы доктор Майкл Латц. Биолюминесценция үшін қажетті жағдайларды бірнеше фактор қалыптастырады: суды қызыл мангр ағаштары қоршап тұр (организмдер мангр орманымен байланысты болғанымен, мангр орманы осы түрмен міндетті түрде байланысты емес). Солтүстік Ривер Бэй ұлттық тарихи паркі мен экологиялық қорығындағы Био-көлде Оңтүстік Каролина университетінің, Солтүстік Каролинаның Уилмингтон университетінің және Виргин аралдары университетінің оқытушылары мен студенттері зерттеу жүргізіп жатыр. Олардың зерттеулері судың сапасы мен қоректік құрамын, Pyrodinium bahamense динофлагеллятының таралуын және теңіз түбіндегі "цисталардың" - ұйықтап жатқан динофлагелляттардың мөлшерін талдауға бағытталған. Ұлттық парктің қызметкерлері мен олардың серіктес мекемелері 2014 жылдың көктемінде мангр лагунасындағы биолюминесценция құбылысын зерттеді.

Суға түсу

Солт Ривер каньоны – бұл тарихи алдындағы өзен және сарқырама, ол жарты шақырымдай көк судың үстінен бір-біріне қарама-қарсы екі тік қабырғаны ойып өткен. Бұл нысан Фредерикстед пиерімен бірге Сент-Круа аймағындағы ең танымал суға бату орындарының бірі болып саналады. Ең танымал су астындағы суға бату орындары Солт Ривер шығанағынан бірнеше жүз метр қашықтықта орналасқан. Көптеген қайық тұрақтары 25-45 метр тереңдікте болғанымен, каньонның өзі шамамен 500 метрге дейін тереңдейді. Демалыстық суға батудың максималды тереңдігі 130 метрді құрайды, бұл каньон қабырғаларының көлеңкесіне дейін жетеді. Бұл орын тереңдігімен, мөлдірлігімен және жануарлар әлемімен әйгілі. Ақпан және наурыз айларында жүкті жұмбақ киттер осы жерде тоқталады. Жыл бойы аналық және риф акулаларын кездестіруге болады. Кейде дельфиндердің тобы да жүзіп өтеді. Sport Diver журналы осы аймақты Кариб теңізіндегі ең мөлдір сулы бес орынның бірі деп бағалаған.