Кіріспе

Қоғамдағы көптеген адамдарға әсер ететін мәселе – әлеуметтік мәселе. Бұл қазіргі қоғамдағы жиі кездесетін проблемалардың жиынтығы және оларды шешуге көптеген адам тырысады. Мұндай мәселелер көбінесе жеке адамның бақылауынан тыс жағдайлардың нәтижесі болып туындайды. Әлеуметтік мәселелер жеке өмір мен қарым-қатынастардағы дұрыс немесе бұрыс деп саналатын шешімдерге байланысты түрлі пікірлерге себеп болады. Әлеуметтік мәселелер экономикалық мәселелерден өзгеше, бірақ кейбір мәселелер (мысалы, көші-қон) әлеуметтік және экономикалық ерекшеліктерімен ерекшеленеді. Соғыс сияқты мәселелер екі санаттың да ішіне кірмейді. Өнеркәсіптік революцияның басындағы «әлеуметтік сұрақ» әлеуметтік мәселелерге классикалық мысал бола алады. Бір жағынан кедейліктің өсуі, екінші жағынан халық санының және материалдық байлықтың артуы қоғамдағы ең бай және ең кедей адамдар арасында шиеленіс тудырды. Әлеуметтік мәселелердің қайсысын шешуге басымдық беру керектігі туралы пікір қақтығыстары болуы мүмкін. Әртүрлі адамдар мен қоғамдар оларды әртүрлі қабылдайды. Томас Пэйн «Адам құқықтары мен ортақ санада» әрбір адамның «өзіне бергендей басқаларға да құқық беру» міндеті туралы айтады. Осы міндетті орындамау әлеуметтік мәселенің туындауына әкеледі. Адамдар әлеуметтік мәселелермен күресу үшін түрлі әдістерді қолданады. Кейбіреулер демократиялық елдерде өз идеалдарын ілгерілету үшін көшбасшыларға дауыс береді. Саяси процестерден тыс, адамдар уақытын, ақшасын, күш-жігерін немесе басқа да ресурстарын қайырымдылыққа жұмсайды немесе бөліседі. Бұл көбінесе еріктілік ретінде көрінеді. Әлеуметтік мәселені шешу мақсатымен коммерциялық емес ұйымдар құрылады. Қоғамдық ұйымдастыру – адамдарды ортақ мақсатқа біріктіру. «Әлеуметтік мәселе» терминінің (әсіресе АҚШ-та) ерекше, бірақ байланысты мағынасы ұлттық саяси қызығушылық тудыратын және жұртшылықтың терең бөлініске ұшыраған, қызу партиялық қолдау, пікірталас және дауыс беру тақырыбын білдіреді. Бұл жағдайда «әлеуметтік мәселе» міндетті түрде шешілуі тиіс проблеманы емес, талқылауға арналған тақырыпты көрсетеді.

Жеке мәселелер

Жеке мәселелер – адамдардың өздері және жақын достары мен қарым-қатынастары шеңберінде шешетін мәселелер. Жеке мәселелер өмірді түбегейлі өзгертетін кез келген оқиға болуы мүмкін. Ал әлеуметтік мәселелер – бүкіл қоғам бағалайтын құндылықтарға қатысты мәселелер. Құндылықтық мәселенің мысалы – балаларды зорлық-зомбылыққа салу, ол көптеген қоғамдарда айыпталады. Позициялық мәселе – қоғамда пікірлер қақтығысқа толы әлеуметтік мәселе. Әртүрлі адамдардың әртүрлі және берік пікірлері болуы мүмкін, оларды өзгерту қиын. Мысалы, аборт мәселесі кейбір елдерде қоғамның жалпы келісімін таба алмаған.

Экономикалық мәселелер

Жұмыссыздық деңгейі аймаққа, жынысқа, білім деңгейіне және этникалық топқа қарай әртүрлі болады. Көптеген елдерде (дамыған елдерді қоса алғанда) көптеген адамдар кедейлікте және әлеуметтік жәрдемге мұқтаж. 2007 жылы Германияда әр алтыншы бала кедей отыр. Бұл көрсеткіш 1965 жылы әр жетпіс бес балада біреуін құраған еді. Соғыс та елдің экономикалық жағдайын тұрақсыздандыруда, әлеуметтік көмекке бағытталған қаржыны пайдалану арқылы маңызды рөл атқарады.

Әлеуметтік дезорганизация

Көптеген елдерде "мәселелі аудандар" кездеседі. Мұндай аудандарда орта білімді аяқтамау көрсеткіші жоғары, сондай-ақ осы аудандарда өскен балалардың жоғары оқу орнына түсу мүмкіндігі басқа аудандардағы балаларға қарағанда төмен. Бұл аудандарда алкоголь мен есірткіге құмарлық кең таралған. Көбінесе мұндай аудандар жақсы ниетпен құрылған.

Қоғамдық денсаулық

Кең тараған денсаулық сақтау мәселелері (көбінесе эпидемиялар немесе пандемиялар ретінде сипатталады) бүкіл қоғамды алаңдатады. Олар өмір сапасын нашарлатып, адамдардың қоғамға үлес қосу мүмкіндігіне (мысалы, жұмыс істеу арқылы) кедергі келтіруі, тіпті өлімге әкелуі мүмкін. Жұқпалы аурулар көбінесе халық денсаулығының мәселесі болып табылады, өйткені олар жылдам және оңай таралып, көптеген адамдарға әсер етеді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы жұқпалы аурулардың таралуын географиялық және сандық тұрғыдан азайту және зардап шеккендерге көмек көрсету арқылы олармен күресуге ерекше мән береді. Емдеуі немесе тиімді емдемесі табылмаған, мысалы деменция сияқты басқа да аурулар ұзақ мерзімді перспективада халық денсаулығының мәселесі ретінде қарастырылуы мүмкін.

Жас бойынша кемсітушілік

Өмір бойында әртүрлі жас топтарымен байланысты әлеуметтік мәселелер туындайды. Мұндай мәселелердің бірі – жасқа қатысты кемсітушілік. Адамдар көбінесе, қызметкерлердің жоғары лауазымдарына еңбек еткен жылдары жинаған мол тәжірибесі мен біліміне қарамастан, жасының қанатымен оларды жібермейді, тіпті бұл салаға немесе ұқсас талаптарға ие басқа салаға тәжірибесі бар болса да.

Әлеуметтік теңсіздік

Әлеуметтік теңсіздік – «тең емес болудың күйі немесе қасиеті». Теңсіздік – гендер, мүгедектік, нәсіл және жас сияқты факторлар адамға қатысты қарым-қатынасқа әсер ететін бірнеше әлеуметтік проблемалардың түбі. Теңсіздіктің әлеуметтік проблема ретіндегі тарихи мысалы – АҚШ-тағы құлдық. Америкаға әкелінген африкалықтар көбінесе құлдарға айналдырылып, зорлық-зомбылыққа ұшырады және Американың ақ халықтарымен бірдей құқықтары болған жоқ (мысалы, оларға дауыс беруге рұқсат берілмеді). Азаматтық құқықтар қозғалыстары теңдікті ілгерілетуге және маргиналды топтардың құқықтарын кеңейтуге тырысып, көбінесе сәттілікке жетті. Оларға әйелдер құқығы қозғалысы (1920 жылдар шамасында басталып) және афроамерикандықтардың теңдігі үшін АҚШ-тағы азаматтық құқықтар қозғалысы (1950 жылдар шамасында басталып) кіреді.

Білім беру және мемлекеттік мектептер

Білім – қоғамдағы адамның табысына ең маңызды фактор екені даусыз. Осының салдарынан, АҚШ-та көрініп тұрғанындай, мемлекеттік мектептерге қаражатты теңсіз бөлу әлеуметтік мәселелерді тудыруы мүмкін. Бұл жердегі нашар ұйымдастыру саясаты және мемлекеттік мектептер мен федералды үкімет арасындағы байланыстың жетіспеуі болашақ ұрпаққа елеулі әсер етіп отыр. Стандартты тесттерде үлкен нәтиже көрсетпеген мемлекеттік мектептер жеткілікті қаржыландырылмайды, нәтижесінде олардың оқушылары білімнің ең жоғары деңгейін алу мүмкіндігінен айырылады.

Жұмыс және кәсіптер

Жұмыс орнындағы әлеуметтік проблемаларға кәсіптік стресс, ұрлық, жыныстық қорлау, жалақы теңсіздігі, гендерлік теңсіздік, нәсілдік теңсіздік, денсаулық сақтаудағы ұқсассыздықтар және тағы да көптеген мәселелер жатады. Бұған қоса, қызметкерлер жиі кездесетін жұмыс орындарындағы мәселелер: адамдар арасындағы жанжалдар, байланыс проблемалары (мысалы, қаңқу), зорлық-зомбылық, мазақтау, кемсітушілік, төмен мотивация және жұмысқа қанағаттанбау, сондай-ақ еңбек өнімділігінің нашарлауы.

Экологиялық расизм

Экологиялық расизм – белгілі бір аймақ немесе қаланың нәсілдік және әлеуметтік жағдайларына байланысты зиянды экологиялық жағдайларға ұшырауы. Әдетте, мұндай аймақтарда кірісі төмен және аз ұлттық топтар тұрады. Көбінесе, бұл жерлерде ластану, зауыттар, қоқыс орындары және басқа да қоршаған ортаға зиян келтіретін, денсаулыққа қауіп төндіретін нысандар көптеп орналасқан. Мұндай жағдайлар Бангладеш сияқты жақсы жағдайға ие қалаларда кездеспейді.

Аборт туралы пікірталас

Аборт мәселесі – бұл жасалмалы аборттың моральдық, заңдық және діни мәртебесі төңірегіндегі үздіксіз дау. Ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде бұл дауға өздерін "pro choice" және "pro life" деп атайтын топтар қатысады. "Pro choice" әйелдің жүктілікті үзгенше таңдау жасау құқығын басты назарға алады. "Pro life" болса, ұрықтың немесе жетілмеген баланың толық мерзімге дейін дамуға және дүниеге келуге құқығын қорғайды. Екі термин де баяндамалық сипатта болып саналады, сондықтан бұқаралық ақпарат құралдарында көбінесе "аборт құқығы" немесе "абортқа қарсы" деген сөздер қолданылады. Әрбір топ қоғамдық пікірді өзгертуге және өз ұстанымын заңмен бекітуге әртүрлі дәрежеде тырысады.

Басқа мәселелер

Басқа мәселелер білім беру, сауаттылық пен санау қабілетінің жетіспеуі, сыбайлас жемқорлық, мектепке келмеу, мектептегі зорлық-зомбылық және қатыгездік, діни төзбеушілік, көші-қон, саяси және діни экстремизм, кез келген түрдегі кемсітушілік, әйелдердің әлеуметтік орны, қартайған халық, гендерлік теңсіздік, сексуалдық бағдар, жоспарланбаған бала туу, жасөспірімдердің жүктілігі, бала еңбегі, соғыс, инфляция, жалақыдағы айырмашылық және тағы да көптеген нәрсені қамтуы мүмкін.

Кедейлік

Канадалық кедейліктің сипаттамасы нәсілдік, мұңды және жас болып беріледі. Ол ақ, аборигендер, афро-канадалықтар және нәсілдік азшылықтар қатарында кең таралған. Сонымен қатар, нәсілдік азшылықтар өз теңдестерімен салыстырғанда жұмыссыздық пен толық емес жұмыспен қамту мәселесіне жиі тап болады. Қор резервтерінде кедейлік бірнеше факторлардың әсерінен үрделді түрде өседі. Мысалы, мәдени оқшаулану сезімі көбінесе резервтерде тұратындарға қарағанда экономикалық, әлеуметтік және денсаулық жағдайларының нашарлауына әкеледі. Канададағы кедейлік өзін-өзі қайта жаңартатын жүйеге ие, онда қоғамдық механизмдер ең кедей канадалықтардың кедейліктен шығуына кедергі келтіреді. Қалалық кедейлік адамдар мен отбасылар үшін қолжетімді тұрғын үйдің жетіспеушілігі мен баспанасыздықтың күшеюі арқылы көрінеді.

Расизм және бейтараптық

Расизмнің қазіргі кездегі кең таралған түрлері Канадада құрылымдық расизм (мысалы, Генри мен Эльфи Гинцбергтің тәжірибесі), жеке расизм (мысалы, полиция тарапынан нәсілдік белгілеу, Онтарио Адам құқықтары комиссиясымен кеңінен анықталған), және іштей сіңген расизм (мысалы, бірінші буын иммигранттар мен қашқынтар). Ақ нәсілділер мен басқа нәсілдер арасындағы әлеуметтік қашықтық – Канада қоғамының оқшаулау индексі арқылы анықталатын ерекше бір ерекшелігі. Канададағы расизмге қарсы күрес қозғалысы нәтижесінде жалтақтаушы расизм пайда болды.

Қартаю және кемсітушілік

2030 жылға қарай зейнеткерлер Канада халқының шамамен 23% құрайды деп естіметеді. Бұл еңбек күшінің және жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) өсу қарқынын төмендетіп, нәтижесінде салықтардың жоғарылауына әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, Канададағы туу көрсеткіші 2009 жылдан бері төмендеп келеді, әсіресе еуропалық текті отбасыларда. Асыраулылары бар иммигранттар да бұл мәселенің шешілуіне үлкен үлес қоспаса да, ауылдық аймақтардың халқын көбейтіп, экономикалық белсенділікті арттыруға мүмкіндік береді. Зерттеулер көрсетсе, канадалықтар арасында жасқа қатысты дискриминация кең таралған. Осылайша, білікті және жұмыс істеуге дайын кандидаттарға жасының негізінде жұмыс беруден бас тартады, ал бұқаралық ақпарат құралдары осы теріс көзқарасты одан әрі бекітеді. Филиалдық міндеттеме Солтүстік Америка мәдениетінде, жеке тұлғаның басымдығы себепті, шетелдік ұғым болып табылады, тек үнді қауымдарында ғана сақталған. Оны сақтауға тырысатындар тәжірибе жоқтығынан қалай орындау керектігін білмейді, және бұл көбінесе зейнеткерлерге қатысты зорлық-зомбылыққа әкелуі мүмкін. Канаданың Халық денсаулығы агенттігінің мәліметінше, Канададағы зейнеткерлердің 4-10% зорлық-зомбылыққа ұшырап отыр. Бұл – әлеуметтік байланыс және интеграция арқылы бір-бірінің қажеттіліктерін қанағаттандыруға қабілетті адамдардың негізгі құндылықтарына қарсы тұратын мәдени және тарихи құбылыс. Бұл Канаданың әлеуметтік институттарының зейнеткерлердің қажеттіліктерін жүйелі түрде (мысалы, зейнеткерлерге күтім көрсету жеке мәселе ретінде қарастырылып, АҚШ-тағыдай, мемлекеттік бақылаудан тыс қалғандығы және осы саладағы саяси бейтараптық) және оларды өкілдік етудегі (мысалы, мүшелері кемсітілгендердің дауысы әлеуметтік институттарды олардың қажеттіліктеріне сәйкес қалыптастыруға жеткіліксіздігі) жетіспеушілігінде де көрінеді. Алайда, "Канаданың 50 жасқа толғандар қауымдастығы" сияқты ұйымдар әлеуметтік саясатты реформалау үшін белсенді түрде лоббилік жұмыстар жүргізуде.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ тарихында бірнеше әлеуметтік мәселелер маңызды орын алған. Олардың көптегені уақыт өте келе, жағдайлар мен құндылықтардың өзгеруіне байланысты күшейіп немесе әлсіреген. "Әлеуметтік мәселе" термині АҚШ-та кең мағынаға ие, себебі ол тек шешілуге тиіс проблемаларды ғана емес, сонымен қатар терең құндылықтар мен сенімдерге қатысты, кең таралған пікірталастардың кез келген тақырыбын қамтиды. Конгресс кітапханасында АҚШ-тағы әлеуметтік мәселелердің тізімі бар. Мысалы, академиялық адалдық бұзушылық, дін мен мемлекеттің арасын ажырату, хакерлік, эволюция тақырыбындағы білім беру, топтар, жек көруге шақыру, өзіне-өзі қол жұмсау, қалалардың тым кеңінен жаюы және кәсіби одақтар. Әсіресе жаңа президент сайланғанда әлеуметтік мәселелерге көп көңіл бөлінеді. Сайлауларға көбінесе бірнеше әлеуметтік мәселе әсер етеді, дебаттар барысында аборт құқығы, ЛГБТ+ адамдар және қару-жараққа бақылау сияқты көптеген әлеуметтік мәселелер талқыланады.

Қылмыс пен сот жүйесі

АҚШ-та соңғы жылдары тұтқындардың саны үздіксіз өсіп келе жатқандықтан, федералды түрме жүйесі осы өсімге ілесе алмай, үлкен тығыздыққа әкеліп соқты. 2012 жылы тығыздық деңгейі "номиналды сыйымдылықтан" 41 пайызға жоғары болды, бұл 2004 жылдан бергі ең жоғары көрсеткіш. АҚШ-тағы федералды түрме жүйесі тығыздықтан бөлек, тұтқындардың өмір сүруге мәжбүр болатын жағдайларға байланысты да қырқыстардың орталығында болды.

Нефрениеттік қылмыстар

Жек көру қылмыстары АҚШ-тағы әлеуметтік проблема болып табылады, себебі олар нақты адамдар тобын немесе олардың кімдігіне байланысты нақты қауымдастықтарды тікелей шеттетуге және мақсатқа алуға бағытталған. Жек көру қылмыстары, жыныстық бағдары, гендерлік өрнек, биологиялық жынысы, этникалық тегі, нәсілі, діні, мүгедектігі немесе кез келген басқа да ерекшелігіне байланысты туындаған жеккөрушілік, көзқарастың бұрыс болуы және төзбеушіліктің салдарынан жасалуы мүмкін. Мектептердегі жас буынның көп болуына байланысты, жек көру қылмыстары есіп келе жатқан мәселе. Жәбірленушілердің және қылмыскерлердің көп бөлігі – жасөспірімдер мен жас адамдар (білім беру ұйымдарында оқитындар). Жек көру қылмыстары физикалық немесе сексуалдық шабуылға немесе мазақтауға, сөздік мазақтауға, қарақшылыққа және өлімге әкелуі мүмкін.

Ауыр салмақтан арылу

Семіздік – бүгінгі қоғамда кең таралған әлеуметтік проблема, және оның көрсеткіштері үздіксіз өсіп келеді. Салмақ бақылау ақпараттық желісінің мәліметтеріне сәйкес, 1960 жылдардың басынан бері ересектер арасында семіздік екі еседен астамға өсті, АҚШ-та 20 және одан жоғары жастағы ересектер арасында 13,4 пайызбен салыстырғанда 35,7 пайызға жетті. Бүгінде әрбір үш ересек адамның екеуі артық салмақты немесе семіз деп есептеледі, ал 6-19 жас аралығындағы әрбір алтыншы бала семіздікпен күреседі. Бұл ауру жүрек-қан тамырлары аурулары, диабет, депрессия, ұйқыда тыныс алудың тоқтауы, түрлі қатерлі ісіктер және остеоартрит сияқты көптеген басқа да аурулар мен жағдайларға себеп болады.

Балаларға арналған ашытқы тағамдарды жарнамалау

Азық-түлік индустриясы балалардың семіздігі мен денсаулығының нашарлауына ықпал ететіндігі үшін сынға ұшырады, әсіресе балаларға бағытталған денсаулыққа зиянды тағамдарды насихаттау арқылы. Нарыққа ұсынылатын тағамдардың көпшілігі жоғары калориялы, майлы және қантты құрамымен денсаулыққа зиянды деп есептеледі. Денсаулыққа зиянды тағамдарды насихаттауды азайту семіздіктің таралуын және оның ауыр денсаулық салдарын айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік береді. Бұрынғы бірінші ханым Мишель Обама және "Дені сау Америка үшін серіктестік" ұйымы қоғамдық мектептерде зиянды тағамдарды насихаттауды шектеуге бағытталған жаңа ережелерді ұсынды.

Аштық

Аштық – әлеуметтік мәселе. 2018 жылы американдық үй шаруашылықтарының шамамен 11,1 пайызында тамаққа қол жеткізу қиындықтары болды.

БАҚ-тың үгіт-насихаттары

Бұқаралық ақпарат құралдары белгілі бір саяси мақсатты немесе көзқарасты насихаттау, жариялау үшін немесе көрерменнің назарын ұстап тұру үшін пропаганданы пайдалануы мүмкін. Медиа құралын кімге тиесілі болса, әлеуметтік проблемалардың қандай түрлері көрсетілетіні, проблемалар қанша уақыт бойы эфирде жеңілді және проблемалар қаншалықты драматизацияланғаны соның нәтижесінде айқындалады. Американдық БАҚ көбінесе саяси спектрдің бір шетіне немесе екінші шетіне қарай бұрышып кетеді, көптеген БАҚ-тар тым консервативті немесе тым либералды деп айыпталады.

Алкоголь және басқа да есірткілер

Есірткілер кейде әлеуметтік проблемалардың себебі болады. Кокаин және опиаттар сияқты есірткілер кейбір қолданушыларға тәуелділік тудыруы мүмкін. Мұндай есірткілерді қолданушылардың аз бөлігі оларды алу үшін қылмыс жасауы мүмкін. Кейбір адамдарда метамфетамин сияқты есірткілер зорлыққа ұшырауға себеп болуы белгілі, бұл әлеуметтік проблема саналады. Мас күйде көлік жүргізу көбейіп келеді және жазатайым оқиғалардан болатын өлімдердің екінші себебі болып табылады, жыл сайын шамамен 17 000 өлімге әкеледі. АҚШ-тың тоғыз штатын қоспағанда, барлық штаттар Әкімшілік Лицензияны Жою (АЛЖ) жүйесін қабылдады. Адам мас күйде көлік жүргізіп ұсталғанда және кінәлі деп табылған жағдайда АЛЖ қолданылады, нәтижесінде оның жүргізуші куәлігі бір жылға тоқтатылады. Бұл осы әлеуметтік проблеманың алдын алуға бағытталған қадам. Марихуананы заңдастыру – пікірталас тудыратын мәселе. Марихуана медициналық мақсаттарда қолданылуы мүмкін, және марихуананың адамды өлтіретінін көрсететін нақты фактілер жоқ. Дегенмен, кейбір адамдар марихуана басқа есірткілерге жол ашады, өкпеге зиян келтіреді және қалыпты жұмысты тежейді деп санайды. Мысалы, Нью-Мексико, Аризона және Нью-Йорк сияқты кейбір штаттар медициналық марихуананы заңдастырды. Колорадо, Калифорния және Орегон сияқты кейбір штаттар оны медициналық және ойын-сауық мақсаттары үшін де заңдастырды.

Сыбайлас жемқорлық

Халықаралық ашықтық ұйымының Сыбайлас жемқорлықты қабылдау индексі бойынша Үндістан 179 елдің ішінде 75-ші орында тұр. Бірақ, 2002 жылы 2.7 болған көрсеткіші 2011 жылы 3.1-ге дейін үнемі жақсарып келеді. Үндістанда сыбайлас жемқорлық пара беру, салықтан қашу, валюлық бақылау, ұрлық және т.б. түрлерде көрінеді. 2005 жылы Transparency International ұйымы жүргізген зерттеуде халықтың 50%-дан астамы мемлекеттік мекемеде қызметті аяқтау үшін пара төлеу немесе жақындық таныту тәжірибесіне ие екендігі анықталды. Үндістан бизнесті жүргізу оңайлығы тұрғысынан дамушы елдердің төменгі ширегінде қалып отыр. Қытай және Азияның басқа дамымаған елдерімен салыстырғанда, стартап ашуға немесе банкроттық процедурасын бастауға кететін орташа уақыт едәуір ұзақ. Соңғы кезде, бірнеше танымал тұлғалар мен бизнесмендердің қатысуымен ашыққа шыққан салықтан қашу (Панама құжаттарының жариялануы) ісі ел элитасына қарсы сыбайлас жемқорлық айыптауларын арттырды.

Әлеуметтік құрылым

Үндістан – әртүрлі мәдени нормалар, діни саясат, тілдік ерекшеліктер, экономикалық бағыттың өзгеруіне бейімделу, сапалы білімге қол жеткізудегі кедергілер және ресурстарды тиімсіз басқару нәтижесінде қалыптасқан әртүрлі әлеуметтік топтардың бар екенін көрсететін көпмәдени ел.

Кедейлік

Дүниежүзілік банк 2011 жылы 2005 жылғы PPPs International Comparison Program негізінде Үндістан халқының 23,6 пайызы, яғни шамамен 276 миллион адам, күн сайын 1,25 доллардан артық тауар мен қызмет сатып ала алмайтын деңгейде өмір сүрді деп бағалады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Мыңжылдық даму мақсаттары (MDG) бағдарламасы бойынша, 2011 және 2012 жылдар аралығында 1,2 миллиард үндістандықтың 270 миллионы, яғни халықтың 21,9 пайызы, 1,25 АҚШ долларынан төмен кедейлік шегінде өмір сүрді (2004 және 2005 жылдар аралығында бұл көрсеткіш 41,6 пайызды құрады).

Терроризм

Қазіргі кезде ұзақ мерзімді террористік әрекеттерге ұшыраған аймақтар – Джамму және Кашмир (мемлекеттік демеушілікпен жасалған терроризм), Орталық Үндістан (наксалиттік қозғалыс) және Жеті бауырлас штат (тәуелсіздік және автономияға ұмтылыс қозғалыстары). Бұрын Пәнжаб көтерілісі Үндістанның Пәнжаб штатында, сондай-ақ ұлттық астана Делиде әрекеттерге алып келді (мысалы, Делидегі сериялық жарылыстар және сикхтерге қарсы қырғын). 2006 жылға қарай, елдің 606 ауданының кемінде 232-сі әртүрлі деңгейде бірнеше көтеріліс және террористік қозғалыстардан зардап шекті.

Кедейлік

Жұмыссыздық деңгейі аймаққа, жынысына, білім деңгейіне және этникалық топқа қарай әртүрлі болады. Германияда кедейлердің саны артып, әлеуметтік жәрдемақыға тәуелді болып отыр. 2007 жылы әрбір алтыншы бала әлеуметтік жәрдемақыға мұқтаж болды. Бұл көрсеткіш 1965 жылы 75-тен бір балаға шаққанда едәуір төмен еді. Кедейлік деңгейі штаттар бойынша да әртүрлі. Мысалы, Баварияда халықтың 3,9%-ы ғана кедейлікте өмір сүрсе, Берлинде бұл көрсеткіш 15,2%-ды құрайды. Жалғыз ата-анасы бар отбасылар және көп балалы жұмысшы отбасылар кедей болуға бейім. Германияда аштық мәселесі талқыланып жатыр. Берлиндегі "Die Arche" деп аталатын халықтық асхананың негізін қалаушы, пастор Бернд Зиггелькоу, көптеген неміс балалары күн сайын аш қалады деп мәлімдеді. Ол бұған жұмыс орындарының жетіспеуін, әлеуметтік төлемдердің төмендігін, сондай-ақ есірткіге тәуелді немесе психикалық аурулары бар ата-аналарды кінәлады. Зиггелькоуға кейбір адамдар Германияда аштық жоқ деп сын айтты. SPD саясаткері және Германия Орталық Банкінің басқарма мүшесі Тило Сарразин, егер адам тез дайындалатын тағамдар сатып алмаса және оның орнына өз бетінше тамақ пісірсе, әлеуметтік жәрдемақымен аш болмай өмір сүруге болады деді. Оған "Солшылдар" партиясының саясаткері Хайди Кнаке Вернер сын айтып, "Біз сияқты жақсы жалақы алатын адамдардың кедей адамдарға қалай сауда жасау керектігі туралы кеңес беруі дұрыс емес" деді.

Туу көрсеткіші

Германияда дүниеге келу көрсеткіші әлемдегі ең төменгілердің бірі. 2012 жылы елдегі әйелдерге шаққандағы орташа туу көрсеткіші 1,41 баланы құрады. Бұл көрсеткіш 2002 жылы 1,31 болған, одан сәл жоғары, бірақ әйелдерге шаққанда 2,1 бала тууын қамтамасыз ететін деңгейден әлі де төмен. (Қарастыратын болсақ, 2012 жылы АҚШ-тағы туу көрсеткіші 2,06-ны құрады). Елдегі төмен туу көрсеткішіне қарамастан, немістердің өмір сүру ұзақтығы артып келеді, 2012 жылғы есептер бойынша орташа өмір сүру ұзақтығы 80,19 жылды құрайды (ерлер үшін 77,93 жыл, әйелдер үшін 82,58 жыл). 2008 жылғы «Микрохалық санағы» 40-75 жас аралығындағы неміс әйелдерінің бала санының олардың білім деңгейімен тығыз байланысты екенін көрсетті.

Кедей аудандар

Германияда проблемалық аудандар ("Problemviertel") бар. Бұл аудандарда орта мектепті тастау көрсеткіші жоғары. Осы аудандарда өскен балалардың жоғары білімге (колледжге) түсу мүмкіндігі басқа аудандарда өскен балаларға қарағанда 1/7-ге тең. Алкоголь және есірткіге тәуелділік кең таралған. Көптеген адамдар проблемалық аудандарда тұрады. Олар кедей, жұмыссыз және иммигранттар. Көбінесе бұл аудандар жақсы ниетпен құрылған. Кейін проблемалық аудандарға айналған көптеген аудандар 1960 және 1970 жылдары құрылған, себебі мемлекет нашар жағдайдағы адамдарға жақсы тұрғын үй беруді көздеген. Нәтижесінде, ірі көпптерлі үйлер салынды. Алғашқы тұрғындардың көпшілігі екі ата-анасы бар отбасылар болды, олардың кем дегенде біреуі жұмыс істеді. Көптеген адамдар өз аудандарына қанағаттанды, бірақ жұмыссыздық деңгейі көтерілген кезде, көптеген адамдар жұмысын жоғалтты. Сонымен қатар, мүмкіндігі бар отбасылар жақсы аудандарға көшіп кетті, ал көшіп кетуге шамасы келмейтіндер Гамбург Мюмельманнсберг сияқты аудандарда қалды. Жеккөрушілік қылмыстарының саны көбейіп бара ма, әлде құқық қорғау органдарының күш-жігерінің артуына байланысты тұтқындалғандардың саны көбейіп бара ма деген пікірталас бар. Ресми тіркелген зорлықпен жасалған жеккөрушілік қылмыстарының саны 2003 жылы 759-дан 2005 жылы 776-ға дейін өсті. Жақында жасалған зерттеуге сәйкес, Германияда тұратын еврейлердің көпшілігі антисемитизмнің күшеюіне алаңдауда. Германиядағы еврейлердің алаңдаушылығы Франциядағылардан кем болды, онда сауалнамаға қатысқан еврейлердің 90% антисемитизмнің жылдар бойы өскенін айтты. Кейбір мамандар жеккөрушілік қылмыстарының өсуі жергілікті сайлауларда Ұлттық демократиялық партия (НДП) сияқты оңшыл партиялардың күшеюімен байланысты болуы мүмкін деп санайды.

Иран

Халықтың 57 пайызы нашар тамақтанудан зардап шегуде, ал Ішкі істер министрлігі халықтың қартаю мәселесін басымдыққа қойды. 2023 жылға қарай елде кең таралған экономикалық теңсіздік пен өте жоғары инфляция байқалуда. Саяси жағдай да тұрақсыз. Білім беру және денсаулық сақтау қызметтерінің бағасы үздіксіз өсуде. Ирандық білікті жұмысшылар елден шығып жатыр.

Қауіпсіздік пен кедейлік

Францияда табыстың тұрақсыздығы мен әлеуметтік жағдайы бар, оны өлшеудің бірнеше жолы бар. Мысалы, жұмыссыздыққа қарауға болады. 2017 жылдың мамыр айында Еуропалық Одақ шеңберінде Statista мәліметі бойынша Франция жұмыссыздық деңгейі 9,4 пайызды құрап, 6-орынды иеленді. Observatoire des inégalités мәліметтеріне сәйкес, Францияда кедейліктің анықтамасына байланысты 5-тен 8,9 миллионға дейін кедей адамдар бар (бұл анықтама орташа тұрмыс деңгейінің 50 пайызынан 60 пайызына дейін ауыспалы).

Жыныстық теңсіздік

Францияда әйелдер экономикалық және әлеуметтік мәселелерге ұшырайды. "Insee" институтының мәліметінше, олар ерлерге қарағанда орташа есеппен 6,8 пайызға кем төленеді. Франциядағы әйелдер жыныстық қысымға және басқа да қиындықтарға да тап болады. Осы себептердің нәтижесінде 2016 жылғы Global Gender Gap есебі Францияны 0,755 ұпаймен 17-орынға қойды (осы рейтинг шкаласында 1 гендерлік теңдікті көрсетеді).