Кіріспе
Француз теңіз инженері Луи Эмиль Бертен (23 наурыз 1840 – 22 қазан 1924) – француз теңіз инженері, өзінің заманындағы ең көрнекті мамандардың бірі және үлкен соғыс кемелерінің орнына жеңіл, бірақ күшті қаруланған соғыс кемелерін пайдалану идеясын қолдаған "Жас мектеп" ("Jeune École") философиясының жақтаушысы.
Louis Émile Bertin (23 March 1840 – 22 October 1924) was a French naval engineer, one of the foremost of his time, and a proponent of the "Jeune École" philosophy of using light, but powerfully armed warships instead of large battleships.
Ерте өмір
Бертин 1840 жылғы 23 наурызда Францияның Нанси қаласында дүниеге келген. 1858 жылы Париж политехникалық мектебіне қабылданды. Мектепти бітірген соң, Теңіз инженері (Corps du génie maritime) саласын таңдады. Оның үлгісі – Франциядағы алғашқы броненос кемесін жобалаған Анри Дюпю де Лом болды. Бертин инновациялық жобаларымен белгілі болды, олар көбінесе қалыпты көзқарастарға қарсы келіп, халықаралық деңгейде жетекші кеме жасаушы ретінде танылды. 1871 жылы ол заң ғылымдарының докторы атанды, бұл оның көп дағдылы екенін көрсетті.
Жапонияда жобаланған немесе салынған әскери кемелер
3 крейсер: 4,700 тонналық жапондық "Мацусима" крейсері және Францияда жасалған жапондық "Ицукусима" крейсері, сондай-ақ Жапонияның Йокосука қаласында салынған жапондық "Хасидате" крейсері. 4278 тонналық 3 жағалау соғыс кемесі. 2 кішкентай крейсер: Ұлыбританияда салынған 2439 тонналық жапондық "Чиёда" соғыс кемесі және Жапонияның Йокосука әскери-теңіз арсеналында салынған 1800 тонналық жапондық "Яэяма" крейсері. 1 жеңіл крейсер: Францияда салынған жапондық "Чисима" крейсері. 1 фрегат, Йокосукада салынған 1600 тонналық жапондық "Такао" крейсері. 1888 жылы Францияда "Companie du Creusot" компаниясымен салынған және Жапонияда құрастырылған, әрқайсысы 54 тонналық 16 торпедалық катер.
Кейінгі өмір
Францияға оралғаннан кейін Бертен Теңіз инженерлік мектебінің директоры болып тағайындалды. 1895 жылы ол бас инженер (ingénieur général) шенімен Кеме құрылысы директоры (Directeur des Constructions Navales) қызметіне келді. Оның директорлық қызметі кезінде француз флоты тоннаж бойынша әлемдегі екінші флоты болды. Францияға қайтып келгенде, ол адмирал Гьясинте Аубтың «Жаңа мектеп» (Jeune École) идеясын қолдаушылармен келіспеушілікке түсті және бірнеше рет әріптес-конструкторларының жобаларын сынады; оның сын-пікірлері 1915 жылы «Бувет» жауынгерлік кемесінің апатты түрде батып кетуімен расталды. 1903 жылы ол Франция институтының құрамына қабылданды.
Мұра
Бертиннің жеңіл броньды, күшті қаруланған крейсерлер тұжырымдамасы тез арада пре-дредноуттармен ығыстырылды; 1904–1905 жылдардағы орыс-жапон соғысына қарай Jeune École тұжырымдарының көп бөлігі сенімсіздікке ұшырады. Жапондықтар Мацусима класындағы кемелердің жалпы өнімділігіне қанағаттанбады, ал 1886 жылдың желтоқсанында француз крейсері Унеби Франциядан Жапонияға жолда кезінде батып кеткеннен кейін Бертиннің кейінгі жобаларына француз кеме жасаушыларының орнына британдықтардан тапсырыс берілді. Бертиннің Жапонияға нағыз қалдырған мұрасы – ол бірқатар заманауи кеме жасаушылық қондырғыларды құрды, ең бастысы Куре және Сасебо (Японияның алғашқы заманауи арсеналы Йокосука 1865 жылы француз инженері Леонс Верни салған). Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде осы қондырғылар Францияның қиын жағдайдағы флоты үшін он екі кеме салды. Ол қайтыс болғаннан кейін, француз әскери-теңіз флотының жеңіл крейсері, француз крейсері Эмиль Бертин, оның құрметіне аталды. Эмиль Бертин сонымен қатар екі осциллографты (қалқымау және шалқуды зерттеу үшін) ойлап тапты. Оның құрметіне аталған крейсер 1940 жылы Франция банкінің алтын қорын Мартиникаға жеткізіп, нацистік Германияның бағалы металлға қол жеткізуіне кедергі келтірді, оның маңызды бөлігі Францияда сақталды.