Кіріспе
1978 жылы жазылған Раймунд Претцельдің кітабы. «Гитлер мағынасы» (Anmerkungen zu Hitler) – 1978 жылы журналист және жазушы Раймунд Претцельдің, барлық кітаптарын Себастьян Хаффнер псевдонимімен жариялаған кітабы. Журналист және әскери тарихшы сэр Макс Хейстингс оны «Гитлерді зерттеудің ең жақсы еңбектерінің» бірі деп атады; ал Эдвард Краншоу оны «керемет, тамаша талдау» деп сипаттады. Кітап Адольф Гитлердің өмірі мен қызметін талдайды және жеті тарауға бөлінген, әр тарауы оның бір қырын қарастырады.
The Meaning of Hitler (Anmerkungen zu Hitler) is a 1978 book by the journalist and writer Raimund Pretzel, who published all his books under the pseudonym Sebastian Haffner. Journalist and military historian Sir Max Hastings called it 'among the best' studies of Hitler; Edward Crankshaw called it a 'quite dazzlingly brilliant analysis'. The book analyzes the life and work of Adolf Hitler and is divided into seven chapters, each treating a different aspect of the man.
Сыни қабылдау
Кітап Германияда бестселлер болды және Дюссельдорф қаласының Генрих Хайне сыйлығымен, Иоганн Генрих Мерк сыйлығымен, Фридрих Шидель әдебиет сыйлығымен марапатталды, сондай-ақ 2003 жылы қайтыс болғаннан кейін Wingate әдеби сыйлығын алды. Голо Манн оны "зейінді, түпнұсқа және түсіндіретін, мектептердің жоғарғы сыныптарында талқылауға өте ыңғайлы кітап" деп атады. Дитер Вундерлих үшін бұл кітап – "біография емес, ақылды және түпнұсқа автордың шоғырланған ой-толғанысы, лингвистикалық шедевр".
Қысқаша мазмұны
Кітап бөлімдерге бөлінген, олардың әрқайсысы Гитлердің өмірінің, тұлғасының және іс-қимылдарының әртүрлі жақтарын қарастырады, оларды Хаффнер талдайды.
Өмір
Себастьян Хаффнердің айтуынша, Гитлердің әкесі өмірінде шамалы жетістікке жеткенімен, Гитлер ерекше түрде күрт сәтсіздікке ұшырап, содан кейін сәттілікке жетіп, қайтадан сәтсіздікке ұшырады. Оның өмірінде білім, кәсіп, махаббат, достық, неке, бала тудыру болған жоқ. Гели Раубалдың, Ева Браунның және өзінің өліміне дайындығы оның мансабымен қатар жүрді. Оның мінезінен барлық мейірімді, жағымды қасиеттер мүлдем жоқ еді. Ол өзіне сенімді және өзін-өзі сынамайтын болды. Гитлер – мақтан мен жеккөрумен толған "бос адам" еді.
Жетістіктер
Хаффнердің пікірінше, 1933 жылы билікке келгеннен кейін Гитлер экономикалық және әскери саясатта көптеген "таңғажайып" нәтижелерге қол жеткізді. Неміс халқының 90 пайызы оны қолдады. Егер ол 1938 жылы қайтыс болғанда, "барлық уақыттағы ең ұлы немістердің бірі" ретінде есте қалар еді. Аз ғана адам мемлекеттің құрылымын бұзып, туындаған дау-мажарды жасырғанын байқады. Бірақ, ұзақ мерзімде оның жетістіктері ештеңеге айналмады.
Жетістіктер
Хаффнердің сөзінше, 1939 жылға дейін Гитлердің барлық сыртқы саясати табыстары қан төгілмей жеміс берді. 1941 жылға дейін ол сәтті соғыс жетекшісі де болды. Ресейге жасаған шабуылы оның құлдырауын бастады, ал сәтсіздік, табыс, сосын қайтадан сәтсіздік үлгісі тарихта ерекше.
Қате түсініктер
Хаффнердің сөзінше, ұлттар арасындағы билік үшін үнемі дауамында болатын дарвиндік күреске сенген Гитлер неміс мемлекетін соғыс машинасына айналдырды. Гитлер үшін төтенше жағдай – қалыпқа келген жағдай еді. Халықаралықты ұстанатын яһудилер бұл ұлттар арасындағы күреске қатыспады, демек, оларды «әлсіздерді өлтіру» арқылы жою қажет болды.
Қателіктер
Себастьян Хаффнердің сөзінше, Гитлер жариялаған мақсаттарына кері нәтижеге қол жеткізді. Германия ұлығудың орнына, оккупацияланып, бөлінді. Яһудилер жойылған жоқ, өз мемлекетін құрды. Коммунизм жеңілмеді, еңселілік Еуропадан АҚШ пен КСРО-ға көшті. Еуропалық отаршылдық империялар тарап кетті: «Бізге ұнаса да, ұнамаса да, бүгінгі әлем – Гитлердің туындысы». Германия оның бағындыру үмітін орындамағанда, Гитлер оны құртуды қалады.
Қылмыстар
Хаффнер Гитлердің өз ләззаты үшін миллиондаған адамды өлтірген қылмыскер болғанын айтады. Ол Александр немесе Наполеон емес, Криппен немесе Кристи сияқты. Оның құрбандарының ішінде мүгедектер, рома, поляктар, орыстар және еврейлер болды. 1941 жылдың желтоқсан айында ол әлемді жаулап алу мақсатын толығымен еврейлерді жою – «Қортынды шешімге» алмастырды.
Қалпына келтіру
1944 жылдың қазан айынан бастап Гитлер Германия ішіндегі орташа оппозицияны жою арқылы соғысты әдейілеп ұзартты, Хаффнердің пікірінше. Осылайша ол неміс халқын сатты, ал оның "соңына дейін күресуі" тарихи аңызға айналды, бірақ Германияны біртұтас мемлекет ретінде қиратты. Ардендік шабуыл орыстарға Берлинге шабуылдауға және соғыстан кейінгі Еуропада Ресейдің басымдығын орнатуға мүмкіндік берді. Гитлер: «Болашақ тек шығыстан келген күшті ұлтқа ғана тиесілі» деді. Хаффнердің сөзінше, осының салдарынан немістер Гитлерден кейін патриот болуға батылдамайды, себебі олар осы патриотизмге қарсы тұру Гитлердің соңғы қалауын орындау екенін толық білмейді.