Кіріспе

Trifolium aureum, ірі күбіш, үлкен күбіш немесе ақ күбіш – Еуразияның көп бөлігінде табиғи түрде өсетін гүлді өсімдік. Ірі күбіш – 10–30 см биіктікте өсетін, екі жылдық тік өсімдік. Барлық күбіштер сияқты, оның жапырақтары үш жапырақшаға бөлінген, әр жапырақшасы 15–25 мм ұзындықта және 6–9 мм енінде. Оның сары гүлдері сабақтың ұшында орналасқан, диаметрі 12–20 мм болатын ұзынша, домалақ гүлшоғырларға жиналған. Әрбір жеке гүл жатқан күйде болады. Гүлдер есейген сайын қоңыр түске айналып, қағаз сияқты жұқарады. Жемісі – әдетте екі тұқымды бұршақ. Жақын туысы – Trifolium campestre (көктөбе күбіші) – ұқсас, бірақ кішкентай, жайыла өсетін, кішірек жапырақтары мен гүлдері бар түр. Оның жапырақтарының ортаңғы жапырақшасында қысқа сабақшасы (рахис) болады.

Өсіру және пайдалану

Бұл өсімдік өте көп кездеседі және нашар, бұзылмаған топырақта жақсы өседі. Оның қоректік құндылығы жоғары болса керек, бірақ көп жылдық түрлері мал азыратуға артық қолайлы.

Тарату

Trifolium aureum бүкіл Еуропаға (Испанияда тек солтүстік-шығыста), Батыс және Солтүстік Азияға, Таяу Шығысқа (Ciscaucasia және Батыс Сібір, Армения, Әзірбайжан, Грузия, Солтүстік Иран, Ливан және Түркия) тән. Бұл өсімдік Канар аралдарында да өседі. Т. aureum Солтүстік Америкада кеңінен табиғи түрде тараған: ол алғаш рет АҚШ-қа (Пенсильвания арқылы) 1800 жылы әкелінген, қазір елдің батыс (солтүстікке Аляскаға дейін) және шығыс аймақтарында кездеседі, бірақ орталық немесе оңтүстік штаттарында сирек. Ол сондай-ақ Канаданың барлық оңтүстік провинцияларында табылған (Манитоба болмаса).

Ұқсас өсімдіктер

Ірі күбіш, Trifolium aureum, үш жапырақшасы және кішкентай сары гүлдері бар басқа өсімдіктермен шатастырылуы мүмкін, мысалы, дала күбіші (T. campestre), кіші күбіш (T. dubium), қара жусан (Medicago lupulina) және сары қышқыл (Oxalis stricta).