Ко Ун: Соңғы корей демократиясының ақыны және Нобель сыйлығының үміткері
Ko Un
Ко Ун – көрнекті оңтүстіккореялық ақын, демократия үшін күрескен. 15 елде жарияланды, Нобель сыйлығына үміткер. Өмірі мен шығармашылығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Корея ақыны (1933 жылы туған)
South Korean poet (born 1933)
Ко Ун (; 1 тамыз 1933 жылы туған) – Оңтүстік Корея ақыны, оның шығармалары он бестен астам елде аударылып, жарияланды. Корея демократиясы үшін күресте атқарған рөлі үшін ол көп рет түрмеге қамалды және кейіннен Кореяда Әдебиет бойынша Нобель сыйлығының негізгі үміткерлерінің бірі ретінде танылды.
Ko Un (; born 1 August 1933) is a South Korean poet whose works have been translated and published in more than fifteen countries. He had been imprisoned many times due to his role in the campaign for Korean democracy and was later mentioned in Korea as one of the front runners for the Nobel Prize in Literature.
Өмірбаян
Ко Ун 1933 жылы Ко Унтае болып дүниеге келді. Ол Солтүстік Чолла провинциясының Гунсан қаласында тұратын шаруа отбасының тұңғыш баласы болды. Жапондықтардың басып алуы кезінде ұлттық мәдениетті басып-жанған кезде, оның атасы оны корей тілінде оқып-жазуға үйретті. Ол 8 жасында қытай тілін де үйренген. 12 жасында ол корейдің көшпелі ақыны Хан Хаунның өлеңдер кітабын тапқан. 1950 жылы Корея соғысы басталғанда, Ко Гунсан орта мектебінде оқитын жасөспірім бала еді. Көптеген туыстары мен достары қайтыс болды, ол қабір қазушы болып жұмыс істеуге мәжбүр болды. Ол қатты күйзеліп, тіпті соғыс шуын өшіру үшін құлағына қышқыл құйып, бір құлағын саңырау қалдырды. 1952 жылы Ко буддистік монах болуға шешім қабылдады. Осы өмірдің он жылдығынан кейін, ол өзінің алғашқы өлеңдер жинағын, "Басқа әлемдегі сезімталдық" (Пиан Камсанг, 1960), және өзінің алғашқы романын, "Басқа әлемдегі вишня ағашы" (Пайн Энг, 1961) жариялады. 1963 жылдан 1966 жылға дейін ол алыс Жежу аралында өмір сүрді, онда қайырымдылық мектебі құрды, содан кейін Сеулге оралды. Алайда, ол алкогольге тәуелді болғандықтан, 1970 жылы өзін улантуға тырысты. Тағы бір кездейсоқ жаңалық бұл теріс жағдайды өзгертті. Ко бардың еденінен газет алып, жұмысшылардың құқықтарын қорғау үшін өткен демонстрация кезінде өзін-өзі өртеп жіберген жас тоқымашы Жон Тхэ Ил туралы оқиды. Бұл оған өмірін құртуға деген ықыласын жоғалтып, әлеуметтік белсенділікке бет бұрды. Оңтүстік Корея үкіметі 1972 жылдың соңында Юсин конституциясын ұсынғаннан кейін демократияны тоқтатуға тырысқаннан кейін, ол демократия қозғалысына белсенді араласып, саяси жағдайды жақсартуға бағытталды. 1974 жылы "Практикалық еркіндік үшін жазушылар қауымдастығын" құрды және сол жылы "Демократияны қалпына келтіру үшін ұлттық қауымдастықтың" өкілі болды. 1978 жылы ол Кореяның адам құқықтары қауымдастығының төрағасының орынбасары, ал 1979 жылы Ұлттық бірлік қауымдастығының төрағасының орынбасары болды. Осы әрекеттерінің нәтижесінде Ко үш рет түрмеге қамалып, сонда ұрып-соғылып, азап шекті. 1979 жылы соққыға ұшырағаннан кейін оның есту қабілеті нашарлай түсті. 1980 жылы мамыр айында Чун Ду Хван бастаған төңкеріс кезінде Ко сатқындықта айыпталып, жиырма жылға бас бостандығынан айырылды, бірақ 1982 жылы тамызда жалпы кешірім ретінде босатылды. 1983 жылы Ко Ун ағылшын әдебиеті профессоры Ли Санг Вхаға тұрмысқа шықты, ол кейінірек оның бірнеше кітабының аудармашысы болды. Ансонға (Кёнги провинциясы) қоныс аударған ол өз күш-жігерін шығармашылық мансабына арнады, бірақ әрқашандай белсенді ұйымдастырушы болып қалды. Ол Корея суретшілер қауымдастығының (1989-1990) және Ұлттық әдебиет жазушылар қауымдастығының (1992-1993) төрағасы болып сайланды. 1995 жылы Ұлттық азаттық комитетінің өкілі болды. 2000 жылы ол Солтүстік Кореяға Кореяаралық саммиттің арнайы делегаттарының бірі ретінде барды. Бұл оның "Оңтүстік және Солтүстік" (2000) өлеңдер жинағын шығарды. Содан бері ол Солтүстік Кореяға көптеген сапарлармен келді. Ол сонымен қатар, 38-ші параллельдің екі жағындағы ондаған ғалымдарды қамтитын, бүгінде қолданылатын тілдің барлық түрлерін қамтитын жалпыкорей сөздігін құрастыру үшін Солтүстік-Оңтүстік бірлескен жобаның төрағасы. 2014 жылы ЮНЕСКО-ның Корея ұлттық комиссиясы оны Бейбітшілік үшін ізгі ниет елшісі етіп тағайындады. Коға 1990 жылға дейін паспорт берілмеді, содан кейін ол шетелде кореялық поэзияның жетекші өкілі ретінде өз орнын ала алды. 2007 жылдан бастап Сеул ұлттық университетінде қонақ ғалым болып қызмет етті, онда поэзия мен әдебиет бойынша дәріс берді. 2010 жылдан бастап Данкук университетінің Халықаралық шығармашылық жазу орталығында қызмет атқарды. 2013 жылдың басында ол бір семестрге шақырылды және Италияның Венеция қаласындағы КаФоскари университетінде бірнеше арнайы дәріс берді, онда оған Құрметті стипендия берілді. Кореяға оралғаннан кейін ол Ансонгтан Сеулдің оңтүстігіндегі Сувонға көшіп барды.
Ko Un, born Ko Untae in 1933, was the first child of a peasant family living in Gunsan, North Jeolla Province. During a time when the national culture was being suppressed under the Japanese occupation, his grandfather taught him to read and write in Korean. He had also learned Chinese by the age of 8. When he was 12, he found by chance a book of poems by Han Ha un, a nomadic Korean poet with leprosy, and was so impressed that he began writing himself. Ko was still a teenager studying at Gunsan Middle School when the Korean War broke out in 1950. Many of his relatives and friends died and during it he was forced to work as a grave digger. He became so traumatized that he even poured acid into his ear to shut out the war’s noise, leaving him deaf in one ear. Then in 1952 Ko decided to become a Buddhist monk. After a decade of this life, during which he published his first collection of poems, Otherworld Sensibility (Pian Kamsang, 1960), and his first novel, Cherry Tree in Another World (Pain Aeng, 1961), he chose to return to the lay life. From 1963 to 1966 he lived on the remote island of Jeju Province, where he set up a charity school, and then moved back to Seoul. However, dependent on alcohol and not at peace, he attempted to poison himself in 1970. Another chance discovery changed this negative state. Picking up a newspaper by chance from the floor of a bar, Ko read about Jeon Tae il, a young textile worker who set himself alight during a demonstration in support of workers' rights. Inspired, he lost all inclination to kill himself and turned to social activism. After the South Korean government attempted to curb democracy by putting forward the Yusin Constitution in late 1972, he became very active in the democracy movement and led efforts to improve the political situation. In 1974 he established the Association of Writers for Practical Freedom and that same year became a representative of the National Association for the Recovery of Democracy. In 1978 he became vice chairman of the Korean Association of Human Rights, and vice chairman of the Association of National Unity in 1979. As a result of these activities, Ko was sent to prison three times, during which he was beaten up and tortured. One of those beatings in 1979 impaired his hearing even further. In May 1980, during the coup d'état led by Chun Doo hwan, Ko was accused of treason and sentenced to twenty years' imprisonment, although he was released in August 1982 as part of a general pardon. Life now became quieter and in 1983 Ko Un married Lee Sang Wha, a professor of English Literature, who was eventually to become co translator of several of his books. Having moved to Anseong, Gyeonggi Province, he now devoted his energies to a prolific writing career but remained as active an organizer as ever. He was elected chairman of the Association of Korean Artists (1989–90) and president of the Association of Writers for National Literature (1992–93). He served as a delegate in the Committee of National Liberation in 1995. In 2000 he visited North Korea as one of the special delegates for the Inter Korean summit and this resulted in his volume of poems South and North (2000). In the years since then he has made many other visits to North Korea. He is also chairman of a joint North South project to compose a Pan Korean Dictionary covering all the different forms of the language spoken today, involving dozens of scholars from both sides of the 38th Parallel. In 2014, he was appointed Goodwill Ambassador for Peace by the Korean National Commission for UNESCO. Ko was not issued with a passport until 1990, when he was at last able to take his place abroad as a leading representative of Korean poetry. From 2007, he served as a visiting scholar in Seoul National University, where he gave lectures on poetry and literature. Since 2010, he was associated with the International Center for Creative Writing at Dankook University. Early in 2013, he was invited to stay for one semester and give several special lectures at the Ca’Foscari University of Venice, Italy, where he was awarded an Honorary Fellowship. On his return to Korea, he moved house from Ansong to Suwon, south of Seoul.
Дау
2018 жылдың ақпан айында Коның мұрасы сынап тасталды. 2017 жылдың желтоқсанында корей әдеби журналы "Hwanghae Literature"-де жарияланған, "Адамгершіліктен шеттеуші" немесе "Шайтан" деп аударылатын өлеңінде ақын Чое Ёнми "Эн" деген, өмірбаяндық деректері Ко Уннің өмірімен сәйкес келетін ойдан шығарылған кейіпкерді, жыныстық зәбір татуға қатысты ауыр қылмыс жасады деп айыптады. Оңтүстік Корея әдеби ортасының басқа әйелдері де кейін Коны ондаған жылдар бойы осындай әрекеттер жасады және оның ықпалын пайдаланып, осал жазушыларды жыныстық қатынасқа мәжбүрледі деп мәлімдеді. Бұл мәселе талқылауға түсіп, нәтижесінде Коның өлеңдері Оңтүстік Корея оқулықтарынан алынып тасталды.
In February 2018, Ko's legacy came under fire. In a poem that translates as "The Beast" or "Monster", published in the Korean literary magazine Hwanghae Literature in December 2017, poet Choe Yeongmi accused "En", a fictional character whose biographical details match those of Ko Un, of gross sexual misconduct. Other women in the South Korean literary community have afterwards accused Ko of decades of such conduct and allegedly using his power to coerce other vulnerable writers into sexual relations. Debate has followed, including leading to removing Ko's poems from South Korean textbooks.
Кейінгі қызметі
Дау-жанжалдан кейін Ко Оңтүстік Кореядағы қоғамдық өмірден шығып, бірақ содан бері халықаралық аренада белсенділік танытып келеді. Ол Еуропа, Латын Америкасы және Азиядағы халықаралық әдеби жәрмеңкелерде өлеңдерін оқыды. 2018 жылы Мексика қаласындағы поэзия фестивалінде "Жаңа Алтын ғасыр" поэзия сыйлығымен марапатталды. Korean Herald газетінің мәліметінше, оның оқиғадан кейін жарық көрген екі томдық кітабы Оңтүстік Кореяда үлкен сұранысқа ие болған жоқ.
After the controversy, Ko left public life in South Korea but has since been active internationally. He has given readings at international fairs in Europe, Latin America and Asia. In 2018 he was given the New Golden Age Poetry Prize at the Mexico City Poetry Festival. According to the Korean Herald, his two volumes published since the scandal have had lackluster sales in South Korea.
Романдар
Ко Унның көптеген романдары Сеон (корейлік Дзен) буддизміне және рухани өмірге жалпылай қатысты. Олардың ішінде "Гарланд сутрасы" немесе "Кішкентай қажы" (Хуаомкюнг, 1991) бар, ол Аватамсака сутрасына негізделген және буддалық ұстаздардың із кесімен баланың тәрбие алуын көрсетеді. "Сын: екі томдық" (1995) шығармасы сага түрінде Қытай мен Кореядағы мектеп ұстаздарының тарихын баяндайды. "Суми тауы" (1999) Конфуцийлік Жосон әулеті тұсында XVIII ғасырда буддизмге жасалған қудалауды көрсетеді, ал кішігірім тақырыбы – адамдардың бұрынғы өмірлерінде құрған кармалық байланыстары.
Many of Ko Un’s novels relate to Seon (Korean Zen) Buddhism and the spiritual life generally. They include The Garland Sutra or Little Pilgrim (Hwaomkyung, 1991), based on the Avatamsaka Sutra, which concerns a boy’s training under a succession of Buddhist Masters. Son: Two Volumes (1995) uses saga form to tell the history of the school’s Masters in China and Korean. Mount Sumi (1999) deals with the persecution of Buddhism during the 18th century under the Confucian Joseon Dynasty and has as sub theme the karmic links created between individuals in their former lives.