Кіріспе

Кеңес Одағы тұсында Оңтүстік Кавказ аймақтарында Чечня және Ингушетияны әртүрлі үкіметтер басқарды. Таулы Автономиялық Социалистік Кеңес Республикасы құрамында, кейін Ресей Социалистік Федеративтік Кеңес Республикасына қосылған, олар 1934 жылдың 15 қаңтарында Чечен Автономиялық Облысы және Ингуш Автономиялық Облысы ретінде біріктірілді. 1936 жылдан 1944 жылға дейін және 1957 жылдан 1993 жылға дейін Чечен-Ингуш Автономиялық Кеңес Социалистік Республикасы ретінде автономды республика мәртебесіне көтерілді. Оның астанасы Грозный қаласы болды. Дегенмен, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германиямен және Оккупациялық державалармен ынтымақтастық салдарынан 1944 жылдың 7 наурызында автономиялық республика таратылып, чечендер мен ингуштар өз жерлерінен қуылды. Автономиялық республиканың мәртебесі 1957 жылдың қаңтарында қайта жаңартылды. 1979 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша аумақтың жалпы саны 611 405 чечен, 134 744 ингуш, ал қалғандары орыстар және басқа этникалық топтарды құрады. 1810 жылы жасалған шарт Ингушетияның Ресей құрамына толық интеграциялануына жағдай жасады. Ингуштар өз ауылдарын қорғау үшін орыстармен одақ құруға мұқтаж болды; сонымен қатар, Кабардиялық және Ақсай князьдерінің кеңеюіне қарсы тұру үшін саяси қолдау күтеді. Нәтижесінде, бұл келісімдер капиталистік қатынастардың дамуымен қатар Ингушетияның экономикалық өркендеуіне үлкен үлес қосты. 1810 жылдың 23 тамызындағы келісім Ингуштарға Терек өзенінің оң жағындағы жерлерді пайдалану құқығын берді. 1859 жылы тарихи Чечня да 1817-1864 жылдар аралығындағы ұзақ Кавказ соғысы аясында Ресейге қосылды.

Кеңес дәуірі

1917 жылғы Ресей революциясынан кейін 1921 жылғы 20 қаңтарда Чечня мен Ингушетия Таулы Автономиялық Кеңес Социалистік Республикасының құрамына кірді. Таулы АССР құрылғаннан кейін көп ұзамай оның бөлінуі басталды, ал оның Чечен ауданы 1922 жылғы 30 қарашада Чечен автономиялық облысы ретінде жекеленді. 1924 жылғы 7 шілдеде Таулы АССР-дің қалдықтары Солтүстік Осетия автономиялық облысы мен Ингуш автономиялық облысына бөлінді. 1934 жылғы 15 қаңтарда Чечен және Ингуш автономиялық облыстары бірігіп, Чечен-Ингуш автономиялық облысын құрды, ол 1936 жылғы 5 желтоқсанда АССР (Чечен-Ингуш АССР) мәртебесіне көтерілді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1942–43 жылдары республиканың бір бөлігі нацистік Германия тарапынан басылып алынды, ал 40 000 шешен Қызыл Армия қатарында күресті. 1944 жылғы 7 наурызда Сталиннің бұйрығымен республика таратылып, халқы Остік державалармен байланыс жасады және сепаратизмді қолдады деген айыптаулармен күштеп жер аударылды. АССР-дің аумағы Ставрополь өлкесіне (Грозный облысы құрылған жерге), Дағыстан АССР-іне, Солтүстік Осетия АССР-іне және Грузия КСР-іне бөлінді, ал артық аумақ 1957 жылға дейін Ахалхеви ауданы деп белгіленді.

Соғыстан кейінгі кезең

1957 жылдың 9 қаңтарында Хрущев депортацияланғандар мен олардың отбасыларын елге оралуға рұхсат ететін саясатты енгізді, соның нәтижесінде республика қайта құрылды.

Чечен-Ингушетияның ыдырауы

1990 жылы 27 қарашада Чечен-Ингуш Автономиялық Кеңес Социалистік Республикасының Жоғарғы Кеңесі Чечен-Ингуш Республикасының мемлекеттік егемендігі туралы декларацияны қабылдады, ал 1991 жылы 24 мамырда, РСФСР Конституциясының 71-бабына енгізілген түзетулерге сәйкес, автономиялық республика Чечен-Ингуш КСР деп аталmaya бастады. Бұл шешім КСРО тарағанға дейін (1991 жылдың желтоқсаны) КСРО Конституциясының 85-бабына сәйкес келмеді, ол Чечен-Ингуш АССР атауын сақтап қалды. 1991 жылы 8 маусымда Джохар Дудаевтың бастамасымен Грозныйда Бірінші Чечен Ұлттық Съезінің делегаттарының бір бөлігі жиналды, олар өздерін Бүкілұлттық Чечен Халық Съезі (ОКЧН) деп жариялады. Содан кейін Чечен Республикасы (Нохчи чо) жарияланды, ал республика Жоғарғы Кеңесінің басшылары "узурпаторлар" деп жарияланды. 15 қыркүйекте РСФСР Жоғарғы Кеңесінің төрағасы Руслан Хасбулатов Грозныйға келді. Республика Жоғарғы Кеңесінің соңғы сессиясы өтті, онда депутаттар парламентті таратуға шешім қабылдады. Кейін 9-ға дейін. 1991 жылы 27 қазанда ОКЧН жақтастарының бақылауында өткен сайлау нәтижелерін Чечен-Ингушетия Министрлер Кеңесі, кәсіпорындар мен ведомстволардың басшылары, автономиялық республиканың бірқатар аймақтарының басшылары мойындамады. Бұрынғы билік құрылымдары Дудаевтың қыркүйектегі төңкерісінен кейін бірнеше ай бойы сақталды. Осылайша, ішкі істер министрлігі мен КГБ тек 1991 жылдың соңына дейін таратылды. 7 қарашада РСФСР Президенті Борис Ельцин Чечен-Ингушетия аумағында төтенше жағдай жариялау туралы жарлық шығарды. Алайда оны жүзеге асырудың практикалық шаралары сәтсіз аяқталды. Ханкала әуежайына арнайы күштермен келген екі ұшақты чечен сепаратистері тоқтатты. Дудаевқа қарсы партиялар мен қозғалыстардың басшылары чечен сепаратистерінің жағына өтті. Чечен-Ингушетияның Уақытша Жоғарғы Кеңесі мен оның милициясы дағдарыстың алғашқы күндері ыдырады. 1991 жылы 30 қараша – 1 желтоқсанда Чечен-Ингушетияның үш Ингуш аймағында – Малгобек, Назран және Сунженскийде – Ингуш Республикасын РСФСР құрамында құру туралы референдум өтті. Референдумға ингуш халқының 75%-ы қатысты, 90%-ы қолдады. 1992 жылдың 4 маусымында Ресей Федерациясының Жоғарғы Кеңесі Ингуш Республикасын құру туралы заңды қабылдады. Республиканың құрылуы Ресейдің жоғарғы билігі – Халық депутаттарының съезімен мақұлдауға берілді. 1992 жылы 10 желтоқсанда Ресейдің Халық депутаттары съезі өз қаулысымен Ингуш Республикасының құрылуын мақұлдады және 1978 жылғы РСФСР Конституциясына тиісті түзету енгізді, ол Чечен-Ингуш Республикасын ресми түрде Ингуш Республикасы мен Чечен Республикасына бөлді. Бұл түзету 1992 жылы 29 желтоқсанда "Российская газетада" жарияланды және ресми жарияланғаннан кейін 10 күн өткен соң 1993 жылы 9 қаңтарда күшіне енді.