Кіріспе

Польшалық оңшыл саясаткер және публицист (1942 жылы туған)

Януш Рышард Корвин-Микке (; 1942 жылдың 27 қазанында туған), сонымен қатар JKM әрі жай ғана Корвин деген аттарымен де танымал, поляк оңшыл саясаткері, палеолибертариан және жазушы. 2014 жылдан 2018 жылға дейін Еуропалық парламент депутаты болды. Ол 2009 жылы құрылғаннан бастап басқарған "Еркіндік және заңдылық" партиясынан 2011 жылы құрылған Жаңа оңдық конгресінің (KNP) және 1990 жылдан 1997 жылға дейін, сондай-ақ 1999 жылдан 2003 жылға дейін басқарған Нақты саясат одағының төрағасы болды. 2022 жылдың 15 қазанында отставкаға шыққанға дейін KORWiN партиясының төрағасы қызметін атқарды, ал 2019 жылдан 2023 жылға дейін "Конфедерация – Бостандық және тәуелсіздік" сайлау тізімі бойынша сайланған Сейм депутаты болды.

Туу және ерте өмір

Януш Корвин Микке 1942 жылғы 27 қазанда неміс оккупациясы астындағы Варшава қаласында дүниеге келді. Ол Ришард Микке (6 ақпан 1911 – 25 сәуір 1966) және Мария Росочацканың (3 сәуір 1917 – 4 тамыз 1944) жалғыз баласы болды. Оның әкесі Ришард – "Państwowe Zakłady Lotnicze" авиациялық зауыттарының инженерлік бөлімінің бастығы. Корвин Миккенің інісі Тадеуш Микке Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Польша кавалериясының подполковнигі болды. Ол 1939 жылғы 12 қыркүйекте қыркүйек науқанының басында Бзура шайқасында, 15-ші Познань Улан полкіне қолбасшылық еткен кезде қаза тапты. 1944 жылы оның анасы Мария неміс басқыншыларына қарсы Варшава көтерілісі кезінде қаза болды. Осыдан кейін ол әжесінің, кейін өгей анасының қамқорлығында өсті. Корвин Миккенің ұлы атасы Густав Изидор Мюке, Сэмюэл Бенямин Мюкенің ұлы (Кельцеде сыра қайнатқан). Швеция Корольдігінен шыққан Корвин Микке отбасы 1695-1697 жылдардағы Ұлы ашаршылықтан кейін Саксония арқылы Польшаға көшіп келді, 1697 жылы Польша-Литва одағының королі сайланған Август II-ге қосылды. Мюке деген германдық тегі, отбасы Корвин гербін алғаннан кейін Микке болып өзгертті. Католицизмге өткенге дейін Корвин Микке отбасы Аугсбургтік мойындауды ұстанды, ол лютерандық шіркеудің негізгі сенімі және протестанттық реформацияның маңызды құжаттарының бірі. Корвин Микке ХХ ғасырдың басында және Бірінші дүниежүзілік соғыста Германия империясының теңіз күштерінің офицері болған Хеллмут фон Мюккемен алыс туыс. Ол сондай-ақ поляк тарихшысы, публицист және жазушы Ежи Миккемен де туысқан.

Коммунистердің тұтқындауы

Корвин Микке Варшава университетінің математика және философия факультеттерінде оқыды. Коммунистікке қарсы қызметі үшін 1964 жылы психология, құқық, философия және социология мамандықтарын оқып жүргенде коммунистік билік оны ұстады. 1968 жылғы Польшадағы саяси дағдарыс кезінде ол студенттік наразылықтарға қатысқандығы үшін қайтадан ұсталды, түрмеге қамалды және университеттен қуылды. Коммунистікке қарсы қызметіне қарамастан, Корвин Микке қайта оқуға қабылданды және декан Клеменс Сзаньявскидің рұқсатымен оқуын аяқтады. Ол Генрик Янковскийдің жетекшілігімен жазылған «Metodologiczne aspekty poglądów Stephena Toulmina» (ағылш. Стивен Тульминнің көзқарастарының әдістемелік аспектілері) тақырыбындағы магистрлік диссертациясын сәтті қорғады.

Милтон Фридманмен кездесу

Корвин Микке Милтон Фридманмен кездесті, ол Еуропаны аралап, еркін нарық саясатын жақтады. Фридман Януш Корвин Микке туралы естеліктерінде былай деп жазды: text=Януш Корвин Микке, мен онымен хаттасып жүрдім, ол азаттыққа дейін жасырын баспагер ретінде белсенділік танытты, «Капитализм және бостандық» және Хайектың «Құлдыққа дейінгі жол» кітаптарын, сондай-ақ басқа да либертариандық әдебиеттерді аудармамен шығарды. Кейін ол қатаң либертариандық бағдарламамен президенттікке кандидат болды. Біз Варшавада болғанда оның «Нақты саясат одағы» бұрынғы тұрғын үйде орналасқан, ол кішкентай кеңселердің нағыз лабиринті еді, оларда либертариандық идеяларды таратумен белсенді айналысқан жастар жұмыс істеді. Біз олармен өте жақсы және қызықты әңгімелер жүргіздік.|sign=Milton Friedman|source=Two lucky people: Memoirs by Milton Friedman, Rose. D. Friedman

Оңшыл саясаты

1962 жылдан 1982 жылға дейін Демократиялық партияның мүшесі болды. 1980 жылдың тамызында ол Щецин кеме құрылысы жұмысшыларының саяси ереуілін қолдады, ал кейін NSZZ Rzemieślników Indywidualnych "Solidarność" (Тәуелсіз шеберлер одағы) кеңесшісі болды. 1987 жылы ол ұлттық консервативті, экономикалық либералды саяси партияны құрды, ол Ruch Polityki Realnej (Нақты саясат қозғалысы) деп аталды, кейіннен Unia Polityki Realnej (UPR, Нақты саясат одағы) деп өзгертілді. 1990 жылы ол либертариандық консервативті әлеуметтік-саяси апталық газет Najwyższy Czas! ("Уақыт келді!") құрды. 1991 жылы Корвин-Микке Сейм депутаты болды, 1991-1993 жылдар аралығында, Үшінші Польша Республикасы құрылғаннан кейінгі алғашқы парламенттік сессияда. Депутаттық өкілеттігі кезінде ол Uchwała lustracyjna-ны ұсынды, ол Ішкі істер министрін коммунистік құпия полиция агенттері болған барлық саясаткерлердің есімдерін жариялауға міндеттеді. Аталған тізімде көптеген саяси фракциялардың көрнекті саясаткерлері болды. Бұл Ян Олшевский кабинетінің тарауына әкелді – Noc teczek («Қосымшалар түні») деп аталатын оқиға, журналистикада 1992 жылдың 4-5 маусымына қатысты, Ян Олшевский үкіметінің отставкасына байланысты. Корвин-Микке Польша президенттік сайлауында тұрақты кандидат, ол 1995 жылы 2,4%, 2000 жылы 1,43%, 2005 жылы 1,4%, 2010 жылы 2,48%, 2015 жылы 3,3% дауыс жинады. Ол өзін монархист деп жариялаған және демократияны «қадір-қасиеті жоқ, ең ақымақ үкімет формасы» деп санайды. 2008 жылы оның блогы Польшадағы ең танымал саяси блог болды. Ол Фредерик Бастиат, Алексис де Токвиль, Фридрих Хайек, Милтон Фридман, Маргарет Тэтчер және Николас Гомес Давила сияқты тұлғаларға жиі сілтеме жасайды.

Еуропалық парламент мүшесі

2014 жылғы Еуропа Парламенті сайлауында Корвин Микке Жаңа оңшылдар конгресінен кандидат ретінде Еуропа Парламентінің депутаты болып сайланды. 2018 жылдың 28 қаңтарында ол Еуропа Парламентінен кетіп, Польша саясатына оралу ниетін ресми түрде жариялады. Оның орнына Добромир Сосьнерц келді.

Польша саясатына оралу

2018 жылдың 6 желтоқсанында Корвин Миккенің KORWiN партиясы мен Ұлттық қозғалыстың партиясы Еуропалық сайлауға бірлесіп қатысу туралы шешім қабылдады. 2019 жылдың қаңтар айында коалицияға Грегорц Браун, Пиотр Лирой Марцек және Кая Годек қосылды. 2019 жылдың ақпан айында коалиция "Koalicja ProPolska" (Пропольск коалициясы) атауын қолдана бастады. Бірақ, 2019 жылдың 27 ақпанында "Корвин Браун Лирой ұлтшылдары конфедерациясы" деген ресми атау жарияланды. 2019 жылдың наурыз айында осы атаумен партияны тіркеу туралы өтініш берілді. Кейіннен жаңа саяси ұйым "Бостандық және тәуелсіздік конфедерациясы" деп аталды. 2019 жылы Корвин Микке Польша Парламентінің (Сейм) төменгі палатасына депутат болып сайланды, бұл оның 26 жылдық үзілістен кейін Польша саясатына қайта оралуы болды. 2022 жылдың 15 қазанында Януш Корвин Микке KORWiN партиясының төрағасы лауазымынан кетті. Оның орнына партияның бұрынғы вице-президенті Славомир Менцен келді. Жаңа басшылық астында партия қайта құрылып, қазір "Жаңа үміт" (Нова Надзея) деп аталады.

Сайлаудағы жеңілісі және жұмыстан босату

Сайлауға дейін берген сұхбатында Корвин Микке: "12-13 жастағы жетілген қыздар да бар, 19 жастағы жетілмеген қыздар да бар. Қыздың жыныстық қалыпқа келгенін мемлекет емес, табиғат анықтайды" деді. Бұл оның партиясына халық қолдауының күрт төмендеуіне әкелді. 2023 жылғы Польша парламенті сайлауында Корвин Микке Ұлттық қозғалыстың төрағасы Кшиштоф Босақтың әйелі Карина Босақтан жеңілді. Ол 21 мыңнан астам дауыс жинап, күтпеген жақсы нәтиже көрсетті. Осылайша ол партияның бірінші нөмірі Януш Корвин Миккеден озып кетті, ол 9,5 мыңға жуық дауыс алып, Сеймнің №20 сайлау округінен депутаттық мандатты жеңіп ала алмады. 2023 жылдың 18 қазанында Конфедерацияның сайлау штабының басшысы Витольд Туманович Польша ақпарат агенттігіне партия сотының "Януш Корвин Миккені Лидерлер кеңесінен шығарып, оны қызметтен шеттету" туралы шешім қабылдағанын хабарлады. Туманович, Корвин Миккені партияның сайлаудағы жеңілісіне кінәлі деп атап, "егер ол шеттету шарттарын бұзса, партия соты оның Конфедерациядан толық шығарылу мәселесін қарастырады" деп мәлімдеді. 2023 жылдың 29 қазанында Жаңа үміт партиясының төрағасы Славомир Менцен әлеуметтік желіде Януш Корвин Микке келесі сайлауда Конфедерация тізімінен түспейтінін жариялады. Менцен өзі "қиын таңдаудың" алдында тұрғанын айтып, былай деді: "Өкінішке орай, саяси жобаға, болашақ нәтижелерге, кандидаттарымыз бен қолдаушыларымыздың еңбегінің зая кетпеуіне жауапкершілік мені осы қиын шешім қабылдауға мәжбүр етеді".

Пікірлер

Корвин Микке саяси жағдайды уақытша ширенуге ұшыратып отыратын адам ретінде "Politico" басылымымен сипатталды, ал "The Guardian" басылымы оны "көзге түсетін және тікенді мінезді тұлға" деп атады. 1991 жылы Корвин Микке ерлерге арналған "Әкелердің нұсқаулығы" атты кітабын жариялады, онда көптеген кеңестер жазылған, олардың көпшілігі аса даулы және сексистік деп танылды, мысалы: "Егер сіз әйеліңізбен келіспеушілікті қандай да бір жолмен шеше алмасаңыз, оны сендіре алмасаңыз, өкінішке орай, физикалық күш қолдануға мәжбүрсіз". Ол әйелдердің ақыл-ойы ерлерге қарағанда төмен деп санайды, бұл тұжырымын шахмат нәтижелерімен дәлелдеуге тырысады. Ол зорлау мен ерікті жыныстық қатынас арасындағы айырмашылық өте жұмсақ екенін айтты, тіпті: "Егер сіз әйел табиғатын түсінсеңіз, әрбір жыныстық қатынаста зорлау элементі бар екенін білер едіңіз", - деді. Ол сондай-ақ "еркектердің мінез-құлқы олармен қарым-қатынас жасайтын әйелдерге беріледі" деген гипотеза бар екенін мәлімдеді. Ол: "Мен әйелдердің дауыс беру құқығына қарсымын. Бұл биологиялық заңдылық. 55 жасқа келген әйел естроген тоқтағаннан кейін ғана дауыс беруге лайықты жасқа жетеді", - деді. 2017 жылдың 1 наурызында Корвин Микке Еуропарламентте гендерлік теңсіздік тақырыбындағы пікірсайыс кезінде әйелдерге ерлерге қарағанда төмен жалақы төленуіне себеп олардың "кішірек, әлсіз және ақыл-ойы кем" болуын айтты, бұл оқиға дау тудырды. Екі күннен кейін Корвин Микке "әйелдердің ерлермен бірдей ақыл-ойы бар" деген стереотипті жою қажет екенін, өйткені бұл шындыққа сай емес екенін мәлімдеді. Жоғарыда айтылған жағдайлар, гендерлік теңсіздік тақырыбындағы пікірсайыс барысында болды және сот отырысында қарастырылды. 2018 жылдың 31 мамырында Еуропалық Бас Сот T-352/17 Korwin Mikke v Parliament ісі бойынша Парламент Төрағасының 2017 жылдың 14 наурызында Корвин Миккеге қатысты санкцияларын жойды, оған сәйкес ол 10 күнге Еуропарламенттің пленарлық отырыстарына қатысудан шеттетілді. Сот T-352/17 ісінде Еуропалық парламенттің президенті мен Парламент бюросының регламент ережелерін түсіндіруі, Корвин Миккеге санкция салуға негіз болды, бұл "Еуропарламент мүшелерінің сөз бостандығын ерікті түрде шектеуге" әкелді. 2020 жылы Польша соты зорлау туралы үкімді жоққа шығарды, себебі құрбан болған адам оны келісімсіз жасағанын айтқанмен, ол айқайламады. Корвин Микке бұл шешімді қолдаған аздаған адамдардың бірі болды, ол Twitter-де: "Егер олар айқайламаса, олар қалағанын көрсетеді" және "Бұл критерий 6000 жыл бойы жұмыс істеді", - деп жазды, бұл сынға ұшырады. 2023 жылғы Польша парламенті сайлауынан кейін Корвин Микке жеңіліске ұшырап, Конфедерацияның тең төрағаларының бірі Кшиштоф Босактың әйелі Карина Босакқа орыннан айырылды. Осыдан кейін Корвин Микке Карина Босакты қорлаған деген айыптаманы жоққа шығарды, оның пікірінше, әйелдерге сайлау құқығы берілмеуі керек, өйткені әйелдерге емес, ерлерге дауыс беріледі. Оның сөзіне сүйенсек, "бұл әйелдердің сайлауға қатысу құқығына ие болмауының дәлелі. АҚШ-тағы нәтижелерге назар аударыңыз: егер тек ерлер дауыс берсе, Трамп жеңіске жетеді, ал егер (тек) әйелдер дауыс берсе, ол ешқандай штатта жеңіске жетпейді". Сонымен қатар, ол Карина Босактың кандидатурасына қатысты пікір білдіріп, оның ең алдымен тегі үшін барғанын және белсенді түрде үгіт-насихат жүргізбегенін айтты. Ол әлеуметтік желіде бұл мәлімдемелерді жоққа шығарып, "әйелдерді қорлағаны үшін емес, еврей балаларының қанынан поляк қантұжығы жасады деген күдікпен сотталу ықтималдығы жоғары" деп мәлімдеді. 2014 жылы Корвин Миккеге Еуропалық парламенттің төрағасы Мартин Шульц "расистік пікір білдіргені үшін" айыппұл салды. Бұл шешім 16 шілдедегі пленарлық отырыста Еуропалық Одақтың жұмыспен қамту саясаты туралы сөйлеген сөзінен кейін қабылданды, оның барысында ол (ағылшын тілінде): "Бізде қазір Еуропаның негрлері болып табылатын 20 миллион еуропалық бар" деді. Оның айтуынша, "негр" сөзі емес, Джон Леннон мен Йоко Ононың "Әйел - әлемнің негрісі" әнін білдіреді. Rzeczpospolita басылымына берген сұхбатында Корвин Микке мектептердегі "гомосексуалистік пропагандаға" тыйым салуды, сондай-ақ Теңдік шерулерін ұйымдастыруға тыйым салуды қолдағанын білдірді. Ол гомосексуалистердің құқықтарын қолдағандарды "жазалауға" тура келетінін айтты. Корвин Микке Польша парламентіне мүше болған алғашқы трансгендер әйел Анна Гродзканы ер адам ретінде сипаттап, Гродзка "әйел кейіпін киіп Сеймдегі орнын тартып алды" деді. Ол мұсылмандармен Еуропадағы ең жақсы қарым-қатынас - оларды елге кіргізбеу, мешіт салуға тыйым салу және "қажет болған жағдайда әскери күшпен қарсы тұру" екенін айтты. Корвин Микке антисемиттік әрекеттер мен мәлімдемелер жасаған тарихы бар. Ол Польша үкіметінің Холокостты жоққа шығарушы Дэвид Ирвингті Польшаға кіргізбеу шешіміне қарсы болды. Корвин Микке өзін антисемит деп санамайды. 2012 жылғы Жазғы Паралимпиада кезінде Корвин Микке "мүмкіндігі шектеулі адамдарды теледидарда көруге болмайды" деп жазды. Алайда, 2007 жылы ол мүмкіндігі шектеулі адамдарға шахмат бойынша дағдыларын дамытуға көмектесетін "Жеке даму қоры" құрды. 2015 жылдың 15 сәуірінде польшалық Wiadomości жаңалықтар арнасы Корвин Микке Майдандағы наразылықтар кезінде азаматтар мен полицейлерді атқан снайперлер Польшада оқытылғанын және олардың ЦРУ атынан қырқындарды тудыру мақсатында әрекет еткенін айтқанын хабарлады. Оның басқа да қауқыраған мәлімдемелеріне Адольф Гитлер Холокост туралы білгеніне жазбаша дәлелдің жоқтығы туралы мәлімдемесі кіреді. 2015 жылдың шілдесінде ол бірыңғай ЕО көлік билетіне наразылық білдіру үшін наци салютын жасап, "бір империя, бір халық, бір билет" деген сөздерді айтқаннан кейін Еуропарламенттен шеттетілді. Беларусьтегі наразылықтар басталғаннан кейін Корвин Микке Беларусь президенті Александр Лукашенкомен Еуропалық Одаққа қарсылығы үшін батыр деп мақтады. Әлеуметтік көмекке қатысты Корвин Микке: "Егер біреу жұмыссыз адамға ақша берсе, оның қолы кесілуі керек, өйткені ол халықтың моралін жояды" деді. Оның пікірі басқа Еуропарламент депутаттарының сынға ұшырады. Нәтижесінде Корвин Микке тағы да 10 күнге Еуропарламенттен шеттетілді және 3062 еуро айыппұл салынды. Януш Корвин Микке 2010 жылдардан бері Ресейді қолдайтындығын көптеген рет айтты. Бұған оның Қырымды Ресейдің аннексиялауын қолдауы, түбекке ресми сапары, сондай-ақ Ресей тарихын және әрекеттерін ақтауға тырысуы және Украинаны сынауы дәлел болады. Ол Ресей телеарнасында Польшаның "русофобиясы" деп аталатын нәрсеге қарсы шығатын польшалық саясаткер ретінде пайда болды. Сонымен қатар, 2022 жылы Ресей Украинаға басып кіргеннен кейін ол жиі Ресейге жақын пікірлер білдірді, Бучадағы қырғынды Ресейдің жауапкершілігін жоққа шығарды, украиндықтардың соғыс кезіндегі әрекеттерін мойындады, Ресейге қарсы санкциялардың экономикалық салдарына сын танысты, әсіресе табиғи газ жеткізілімдеріне қатысты, сонымен қатар украиндық батырлық пен ресейлік нығметін мақтады, өйткені украиндық тарап соғыста үлкен әскери қолдау алады, тіпті содан кейін Украина Польшаға шабуылдауы мүмкін екенін айтты, өйткені украиндықтардың Перемышль, Хелм, Жешув, Горлице және Тарнув қалаларына талап етуі бар.